Баланың ертеңгілігінде немесе бағдаршамда тұрғанда болмаса сенбі және жексенбілік кештердің қайсы кезінде орындағаны маңызсыз

Қазіргі заманның ең қажет дүниелерінің бірі — смартфон. Кейбір адамдар тіпті онсыз өмірін елестете алмайды. Алайда бұл құрылғының пайдалы жақтарымен бірге, зиянды тұстары да бар екенін бәріміз бірдей байқай бермейміз.

Жыл өткен сайын гаджеттерге тәуелділігіміз күшейіп келеді — кейде оны мойындағымыз да келмейді. Минут сайын смартфонға ұмтылу дағдысы назарымызға, қарым-қатынасымызға және ұзақ мерзімді ойлау қабілетімізге әсер етуі мүмкін.

Төмендегі ойлар мен кеңестер сізге қажет болып қалар: өзіңіз үшін смартфонды басқарудың ыңғайлы ережелерін қалыптастыруға көмектеседі.

Смартфон назарды қалай бұзады

Шашыраңқы назар — күтпеген сыртқы әсерлердің (дыбыс, хабарлама, экран жарқылы) сізді негізгі ойдан немесе істен бөліп әкетуі. Бір қарағанда ұсақ көрінетін алаңдатулар жеке концентрацияны әлсіретіп, маңызды нәрсеге терең бойлауды қиындатады.

«Екінші қол түтіні» сияқты әсер

Темекіні өзі шекпесе де, өзгенің түтінінен зардап шегетін адамдар секілді, біз де айналамыздағы смартфондардың әсерінен зардап шегеміз: біреудің экраны жарқ ете қалса немесе хабарлама дыбысы шықса, назарымыз еріксіз соған ауады.

Сол сәтте ойлаған нәрсемізді ұмытып қалып, қайта жинақталуға уақыт жоғалтамыз. Сондықтан дастархан басында біреудің телефон шұқылауы қыжыл тудырады. Қараңғы кинотеатрда жарқылдаған дисплей көзге түссе, іштен тынып қала алмаймыз. Қызықты матч кезінде көрші орындықта біреудің СМС жазып, тықылдатқаны да дәл солай жүйкеге тиеді.

Ең қиыны — жанымыздағы адам біздің ортақ сәтімізді бірге сезінудің орнына өз «ішкі әлеміне» кіріп кетеді. Біз фильмге, әңгімеге, ойынға беріліп отырғанда, оның назары басқа жақта болады.

Дофамин ілмегі және ұзақ мерзімді салдар

Смартфондағы лайк, репост, қысқа бейнелер мен үздіксіз жаңалықтар — дофаминге байланысты «жедел сыйақы» механизміне ұқсайды. Қысқа уақыттық қанағат сезімі тағы да тексеруге итермелейді, ал бұл әдет ұзақ мерзімде ойдың тұрақтылығына және мидың жұмыс ырғағына кері әсер етуі ықтимал.

Өзіңізді тексеріп көріңіз

Мектептегідей бірнеше сағат отырып, алаңдамай мәтін жазып көріңіз. Қиындықтың себебі жалқаулық емес — сізді бөлетін факторлар көбейген болуы мүмкін.

Бізге кері әсер ететін нәрселерге қарсы тұрар күшіміз әлсіреп барады: тіпті ешкім кедергі келтірмесе де, кейде назарды басқару қиын. Кей адамдар «жақсы қызметкер болу үшін кез келген уақытта хабарда болуың керек» деп ойлайды. Сенбі кеші ме, жексенбі ме, баланың ертеңгілігі ме, бағдаршамда тұрған сәт пе — бәрібір. Нәтижесінде біз «бәрін жіберіп алмасам болды» деген күйге түсіп, үздіксіз ақпарат қуып кетеміз.

Ең жайсыз тұсы — назар қоймаудың әлеуметтік нормаға айналуы. Біз айналамыздағы адамдардың шынайы өмірден алыстап бара жатқанына үйреніп, тіпті сонымен келісіп кеткендей боламыз.

Неліктен (және қашан) телефонды шетке қойған дұрыс

Телефоныңызды әдейі алысырақ қойыңыз, егер төмендегі белгілердің бірі сізге таныс болса:

Ғаламторсыз, үзіліссіз және толыққанды жүзбе-жүз әңгімелесудің ләззатын ұмыта бастадыңыз.
Тек өз назарыңыз ғана емес, айналаңыздағы адамдардың да назары маңызды екенін түсінесіз: олардың тамаша сәттерін бұзғыңыз келмейді.
Смартфон өміріңізді алмастырғанын емес, оны жеңілдеткенін қалайсыз.
Үздіксіз ақпарат ағымын азайтқыңыз келеді: ерте ме, кеш пе ми шаршайды және бұл өнімділікке әсер етеді.
Назарыңыз — қорғауға тұрар құнды ресурс екенін мойындайсыз.
Жақындарыңызбен ара-қатынас көңіл бөлмеудің кесірінен суып кеткенін қаламайсыз.

Қарапайым шешім: қолыңыздан телефонды түсіріңіз

Бұл өмір онсыз да қызыққа толы. Табиғатқа жиірек шығыңыз, сүйіктіңізбен немесе жақындарыңызбен серуендеңіз. Кейде ең жақсы «жаңалық» — дәл алдыңызда болып жатқан шынайы сәт.

Дерек көзі: