Қиял әлемінде

Іс-шараның сипаттамасы

Тақырыбы

«ХХІ ғасыр көшбасшысы» зияткерлік сайысы

Мақсаты

Оқушылардың әртүрлі пәндерге қызығушылығын арттыру.
Батылдық пен шапшаңдықты шыңдау.
Сөйлеу мәдениетін, ой-өрісті, логикалық ойлауды дамыту.

Пәнаралық байланыс

Қазақ тілі мен әдебиеті, тарих, география, орыс тілі, ағылшын тілі.

Сайыстың құрылымы

Сайыс 5 кезеңнен тұрады. Әр кезең білімді, тілдік икемді, тапқырлықты және жылдам ойлауды тексереді.

1-кезең

Бәйге

2-кезең

Полиглот

3-кезең

Ғажайып алаң

4-кезең

Қиял әлемінде

5-кезең

Жорға

Жүргізушінің кіріспе сөзі

1-жүргізуші

Армысыздар, құрметті ұстаздар мен оқушылар! Бүгін «ХХІ ғасыр көшбасшысы» атты зияткерлік сайысқа қош келдіңіздер! Қазіргі жастар білегіне емес, біліміне сенеді. Бүгін біз ең білгір, ең мықты сайыскерлерді анықтаймыз.

2-жүргізуші

Ендеше ортаға сайыскерлерімізді шақырамыз. Сәттілік тілейміз!

Қазылар алқасына ескерту

Әр кезеңде жауаптардың дұрыстығын, тілдік сауаттылықты, логика мен жылдамдықты ескеріп, ұпайды әділ қою ұсынылады. Соңында қазылар алқасы ұпайларды есептеп, жеңімпаздарды анықтайды.

«Біреу озып келеді қатарынан, біреу қалып жатады асығыста…» — сайыстың әділ бағалануы қатысушылардың ынтасын арттырады.

1-кезең: «Бәйге»

Бұл бөлімде оқушыларға жылдам әрі нақты жауап беру маңызды. «Жүзден жүйрік, мыңнан тұлпар» шығатын сын сәт!

Сұрақтар мен жауаптар

1.Сиырдың пірі — Зеңгі баба.
2.Жылдан құр қалған жануар — түйе.
3.Жер бетінің қағаз бетіне кішірейтілген бейнесі — карта.
4.Ел басқарудағы ең жоғарғы лауазымды тұлға — Президент.
5.Ата Заңда қанша бөлім, қанша бап бар? — 9 бөлім, 98 бап.
6.«Оян, қазақ!» өлеңінің авторы — М. Дулатов.
7.Ең үлкен уақыт өлшемі — ғасыр.
8.«Менің атым Қожа» повесінің авторы — Б. Соқпақбаев.
9.Үш арсыз — ұйқы, күлкі, тамақ.
10.Қазақтың ұлы ақыны — Абай Құнанбаев.

Кезең мақсаты

Жылдам ойлау және есте сақтау қабілетін тексеру.
Нақты тұжырымдап жауап беру мәдениетін қалыптастыру.
Негізгі білім қорын қамту (әдебиет, тарих, қоғам, география).

Кеңес: жауап беру кезінде қысқа да нұсқа сөйлеу — жоғары ұпайдың кілті.

2-кезең: «Полиглот»

Оқушы сұраққа жауап беріп, сөзді орыс және ағылшын тілдеріне аударады.

Сұрақ	Қазақша	Орысша	Ағылшынша
Күн мен түн теңелетін жыл мезгілі	Көктем	весна	spring
Мұрты бар, иегінде сақалы жоқ; тоны бар, киетін шапаны жоқ	Мысық	кошка	cat
Футболшының алаңдағы ойын заты	Доп	мяч	ball
Жеті қазынаның бірі, адамның досы	Ит	собака	dog
Әр адамның өз Отаны	Жанұя	семья	family

3-кезең: «Ғажайып алаң»

Оқушылар өздері қалаған ұяшықты таңдап, пән бойынша сұрақтарға жауап береді. Бұл кезең білімнің кеңдігін және пәнаралық байланысты көрсетеді.

Қазақ тілі мен әдебиеті

10 ұпай

Өлең жолдарынан теңеуді тап:

«Арыстандай айбатты, Жолбарыстай қайратты… Қырандай құсты қанатты».
20 ұпай

Абайдың неше қара сөзі бар?

45 сөз.
30 ұпай

Ыңғайлас салалас құрмалас сөйлем дегеніміз не?
40 ұпай

Есімшенің жұрнақтарын ата.

-ған, -ген, -қан, -кен, -мақ, -мек, -бақ, -бек.
50 ұпай

Қатыстық сын есім дегеніміз не?

Заттың түрін, түсін, сапасын басқа сөз арқылы анықтайтын сын есім.

Тарих

10 ұпай

Абылай ханның өмір сүрген жылдары.

1771–1781 жж.
20 ұпай

1783–1797 жж. Кіші жүз қазақтарының көтерілісін кім басқарды?

С. Датұлы.
30 ұпай

Бөкей хандығы қашан құрылды?

1801 жыл, 11 наурыз.
40 ұпай

Қазақстандағы тұңғыш жәрмеңке қай жерде ашылды?

Ішкі Ордада.
50 ұпай

1836–1838 жж. қазақ шаруаларының көтерілісі қай жерді қамтыды?

Ішкі Орданы.

География

10 ұпай

Қазақстандағы ең тұщы көл.

Балқаш.
20 ұпай

Балқаш көліне құятын өзендерді ата.

Іле, Қаратал.
30 ұпай

Қазақстанда неше қорық бар?

9 қорық.
40 ұпай

Астана мен Петропавл қалалары қай өзеннің жағасында орналасқан?

Есіл.
50 ұпай

Қазақстан құрлықта қандай мемлекеттермен шектеседі?

Ресей, Қытай, Өзбекстан, Қырғызстан.

Орыс тілі

10 ұпай

Раздел науки о языке, изучающий словосочетания и предложения…?

Ескерту: бастапқы мәтінде жауап бөлігі қате берілген (антоним туралы). Жауапты нақтылау ұсынылады.
20 ұпай

Сколько в русском языке падежей?

6.
30 ұпай

Что изучает лексика?

Словарный состав языка.
40 ұпай

Назовите виды устного творчества.

Сказки, загадки, пословицы, скороговорки.
50 ұпай

Какие слова называются синонимами?

Близкие по значению слова.

Спорт

10 ұпай

Қазақ халқының ұлттық ойындарын ата.

Алтыбақан, қыз қуу, көкпар және т.б.

20 ұпай

Сиднейде бокстан әлем чемпионы болған кім?

Б. Саттарханов.

30 ұпай

Бокстан әлем чемпионы, Лондон Олимпиадасына қатысушы, әрі түлегіміз кім?

Б. Жақып.

40 ұпай

Ауыр атлетикадан екі дүркін әлем чемпионы.

И. Ильин.

50 ұпай

Сочиде өткен Олимпиадада мәнерлеп сырғанаудан әлем чемпионы.

Д. Тен.

4-кезең: «Қиял әлемінде»

Жүргізуші сөзі

«Білімнің ұшқырлығын танып сен, асыл тастай асықпай, қалыспа сен. Уақыт деген зымырап зулап жатыр — бұл сайыста шапшаңдық керек бізге».

Тапсырма

Ойыншыларға тақырып беріледі.
Тақырыпқа сай қызықты әңгіме құрастырады.
Уақыты: 7 минут.

Ұсынылатын тақырыптар

«Тәуелсіз Қазақстанның бүгіні мен ертеңі»
«Қазақстан»

5-кезең: «Жорға»

Ереже

Ұпайы жоғары екі оқушы финалдық кезеңге өтеді. 1 минут ішінде 20 сұраққа жауап береді.

2-жүргізуші

«Жоғары, жоғары, жорғала, шапшаңдыққа таң қалма. Ойын — нағыз тартыс, жеңілемін деп ойлама!»

Сұрақтар (жедел жауап)

1.Жіктік жалғаудың неше жағы бар? — 3.
2.Қазақ халқының белгілі әншісі Күләш… — Байсейітова.
3.Қазақтың жаңа жылы — Наурыз.
4.Бурабай көлі қай облыста? — Солтүстік Қазақстан.
5.Ата Заң қашан қабылданды? — 1995 ж. 30 тамыз.
6.Жылқы, түйе, қой, ешкі бір сөзбен қалай аталады? — төрт түлік.
7.Бие сүтінен не әзірленеді? — қымыз.
8.Түйе сүтінен әзірленетін сусын — шұбат.
9.Айранды ненің сүтінен әзірлейді? — сиыр.
10.«Қазақфильм» киностудиясы кімнің атында? — Ш. Айманов.
11.«Көксерек» әңгімесіндегі басты кейіпкер — Құрмаш.
12.Бір жылда неше жыл мезгілі бар? — 4.
13.Бір жылда неше күн бар? — 365.
14.Қазақтар бала туған кезде қандай той жасайды? — шілдехана.
15.1961 ж. 12 сәуірде ғарышқа алғаш ұшқан — Ю. Гагарин.
16.Қазақстан тәуелсіздігін қашан алды? — 1991 ж.
17.«Мұғалім» сөзінің синонимі — ұстаз.
18.«Үлкен» сөзінің антонимі — кішкентай.
19.Қазақ тілінде неше септік бар? — 7.
20.«Кел, балалар, оқылық!» өлеңінің авторы — Ы. Алтынсарин.

Қорытынды

Сайыс соңында қазылар алқасы ұпайларды есептеп, жеңімпаздарды анықтайды. Бұл зияткерлік дода оқушылардың пәндерге қызығушылығын күшейтіп, ойлау шапшаңдығын, тілдік қорын және көпшілік алдында сөйлеу мәдениетін дамытады.