Балам үйдегі алтын қазық кім
Сабақтың тақырыбы: «Бала тәрбиесі баршаға ортақ»
Бұл тәрбие сағаты ата-ана, мектеп және қоғамның ортақ жауапкершілігін айқындап, отбасындағы сыйластық пен мейірімге негізделген құндылықтарды бекітуге бағытталған.
Мақсаты
- Ата-ананың мектеппен байланысын нығайту, бірлесе әрекет ету мәдениетін қалыптастыру.
- Отбасы мүшелері арасындағы бауырмалдық, қайырымдылық және достық қарым-қатынасты дамыту.
- Үлкенді сыйлау, қамқорлық жасау, сыпайы әрі ілтипатты болуға тәрбиелеу.
Көрнекіліктер
Нақыл сөздер мен мақал-мәтелдер
Тәрбиенің түйінді ойларын қысқа, әсерлі формада ұсыну.
Плакаттар, суреттер
Отбасы құндылықтарын көрнекі түрде бейнелеу.
Ұлттық ою-өрнек
Дәстүр сабақтастығын күшейту, ұлттық эстетиканы таныту.
Нөмірленген асық, сұрақ конверттері
Ойын элементтері арқылы сұрақ-жауап бөлімін жандандыру.
Кіріспе: ортақ амандасу, ортақ жауапкершілік
Сынып жетекшінің сөзі
Сынып жетекші тәрбие сағатының тақырыбы мен мақсатын оқушыларға таныстырады: отбасы мен мектептің бірлігі, үлкенге құрмет, кішіге ізет, мейірім мен жауапкершілік.
Жүргізуші сөзі
Құрметті қонақтар, ата-аналар, ұстаздар! Бүгінгі «Бала тәрбиесі баршаға ортақ» атты тәрбие сағатымызға қош келдіңіздер. «Сәлем, ана — алтын күн! Сәлем, қартты халқымның! Бақытты болсын балалар, ашық болсын күніңіз, жайнай берсін жүзіңіз!»
Өлең жолдары: бала, немере, ата-әже, ұстаз
Бала деген — бал екен,
Бал дегеніміз — бала екен.
Балалардың бойында
Бір тәттілік бар екен.
Туған балаң жанға сән,
Десең де жат, бөтен.
Нағыз балаң ойласаң,
Немере деген тәтті екен.
Нағыз әке — ата да,
Нағыз ана — әже екен.
Ұстаз деген — қасиетті адам бар:
Біле білсең, сенің екі анаң бар.
Бірі — туған анаң болса,
Екіншісі — ұстаз, данаң бар.
Туған анаң болмаса, ойнамас ең, күлмес ең,
Жарық дүние нұр сәулесін көрмес ең.
Ұстаз ана болмаса, сен өмірдің
Мәні мен мағынасын білмес ең.
Ата-анаға — көз қуаныш, алдына алған еркесі,
Көкірегіне көп жұбаныш, гүлденіп ой өлкесі.
«Жеті атасын білмеген — жетесіз»
Жақсы тәлім көрмеген адам әдепсіз деп саналар. Ал жеті атасын білмеу — тек шежірені ұмыт қалдыру емес, ұрпақ сабақтастығына немқұрайды қарау. Бұл — ата-әже тәрбиесінен бастау алатын үлкен мектеп.
Көрініс: «Қарт пен жігіт»
«Қарты бар үйдің қазынасы бар» деген ойды бекіту үшін көрініс ұсынылады. Диалог арқылы ақыл-өсиеттің қайнар көздері, отбасы іргесінің берік ұстыны және адамгершілік қағидалары ашылады.
Ақыл кімнен тарайды?
Қарт баласына ақылдың тек кітаптан ғана емес, ата-ана, ұстаз және адал достан келетінін еске салады. Жақсы ақыл адамды тез есейтеді.
Өсиет
Адал дос — ақылшың.
Досы көптің табысы көп,
Табысы көптің жақыны көп.
Үйдің «алтын қазығы» кім?
Қарт «үйдің алтын қазығы — ана» екенін айтады: ана ақылды болса, бала дана болады. Ана тәрбиесі қызға үлгі, әке тәрбиесі ұлға үлгі.
Отбасындағы рөлдер
Ана — ақылшың,
Әке — қамқоршың.
Түйін сөз
Ананы сыйламағанның ақылы кем,
Әкені сыйламағанның жақыны кем.
Мейірім мен парасат туралы
Ананың мейірімі — көзінде, ықыласы — көңілінде, ақылы — сөзінде. Үлкеннің әр сөзіне зер салып, астарына мән беру — тәрбиенің өзегі.
Ата-баба дәстүрі — асыл қазына
«Қалатын болсын бір ізің, мирас болып артыңа…» — ұлттың рухани қоры дәстүр арқылы ұрпаққа жетеді. Осы бөлімде конверттегі сұрақтарға жауап беру арқылы ұлттық таным кеңейтіледі.
Адайдың пірі
Бекет
Үш жұрт
Өз жұртың, қайын жұрт, нағашы жұрт
Үш би
Төле би, Қазыбек би, Әйтеке би
Қазақтың киелі сандары
3, 7, 9
Музыкалық аспаптар
Домбыра, қобыз, жетіген
Жеті күн
Дүйсенбі, сейсенбі, сәрсенбі, бейсенбі, жұма, сенбі, жексенбі
Үш арсыз
Ұйқы, күлкі, тамақ
Төрт құбыла
Оңтүстік, солтүстік, батыс, шығыс
Екі ақынның өнер сайысы
Айтыс
Бала дүниеге келгенде болатын той
Шілдехана
Ағаштан жасалған су тасу құралы
Иінағаш
Ұясы жоқ құс
Көкек
Аталар айтқан асыл сөз
«Өнерлі өрге жүзеді… Асыл сөздің түйіні — мақалды үйрен, жалықпа». Бұл бөлімде мақал-мәтелдердің жалғасын табу арқылы ой ұтқырлығы мен тәрбиелік мән күшейтіледі.
1. Батаменен ел көгерер…
2. Өнер-білім — бұлағы…
3. Балапан ұяда не көрсе…
4. Дәулетіңнің қадірін…
5. Әдепті бала — арлы бала…
6. Әдепті бала ата-анасын…
7. Атаңның баласы болма…
8. Үлкенге құрмет…
9. Әдептілік белгісі…
10. Шешен сөз бастар…
11. Күннің шуағы жылы…
12. «Сіз» деген — әдеп…
13. Ащы мен тәттіні татқан…
14. Ана сүтін ақтамағанда…
15. Мектеп — кеме…
Сұрақ-жауап: ой жарысы
Төрт сұрақ
- Жерден ауыр не бар?
- Ақыл-білім.
- Судан терең не бар?
- Оқу-ғылым.
- Оттан ыстық не бар?
- Адамның өмірі.
- Көктен биік не бар?
- Тәкаппардың көңілі.
Қысқа жауаптар
Дүниеде не тәтті, не жұмсақ, не қатты?
Ананың сүті — тәтті,
ананың қолы — жұмсақ,
әкенің жүрегі — қатты.
Дүниеде ең жақының кім?
Тату болса — ағайын жақын,
ақылшы болса — апайың жақын,
бауырмал болса — інің жақын,
инабатты болса — келінің жақын,
алдыңа тартқан адал асың —
қимас жақын қарындасың.
Дүниеде не қымбат?
Алтын ұяң — Отан қымбат,
құт-береке — атаң қымбат,
аймалайтын — анаң қымбат,
мейірімді — апаң қымбат,
асқар тауың — әкең қымбат,
бәрінен де — ұят пен ар қымбат.
Жабылу сөзі
Құрметті ұстаздар, ата-аналар! 5 «А» сынып оқушыларының қатысуымен өткен «Бала тәрбиесі баршаға ортақ» атты тәрбие сағатымыз аяқталды.
Қорытынды: тәрбиенің тірегі — бірлік
Мұғалімнің түйіні
«Адамның бір қызығы — бала деген». Әрбір ата-ана — қажет етсін, етпесін — тәрбиеші. Бала тәрбиесі бүгінгі күні тек отбасының немесе мектептің жеке ісі емес, ол бүкіл қоғам айналысатын ортақ міндет.
Мектеп те, ата-ана да, баланың ортасы да — тәрбиенің тұтқасы. Сондықтан үлкендердің әр сөзіне зер салып, астарына мән беруді үйрену қажет. Әсіресе үйдегі ата-әжелеріміз бен ата-анамыздың ақылы мен өсиетін тыңдап, жадыңда сақта.
Есте сақтар ой
- Тәрбие — ортақ жауапкершілік.
- Үлкенге құрмет — ұрпаққа аманат.
- Дәстүр — тәрбиенің терең тамыры.
Қоштасу
Тәрбие сағатымыз осымен аяқталды. Қош сау болыңыздар!