Қазақша рефераттар

Мағжан Жұмабаев Түркістан өлеңі

Ашық сабақ (8-сынып)

Сабақтың тақырыбы

Мағжан Жұмабаевтың «Түркістан» өлеңі

Сабақтың мақсаты

  • Білімділік: М. Жұмабаевтың өмірі туралы білімді еске түсіріп, тереңдету.
  • Дамытушылық: өлең туралы білімді түрлі тапсырмалар арқылы жүйелеу, ойлануға және нақты жауап беруге дағдыландыру; сөздік қорды, тіл байлығын дамыту.
  • Тәрбиелілік: шығарманы оқу арқылы елін, жерін сүюге және ұлтжандылыққа тәрбиелеу.

Сабақтың барысы

Ұйымдастыру кезеңі

Сабаққа дайындық, назарды шоғырландыру.

Психологиялық дайындық

Жағымды көңіл күй қалыптастыру.

Үй тапсырмасын тексеру

Өткен тақырыпты бекіту.

Қызығушылықты ояту

Жаңа тақырыпқа кіріспе.

Мағынаны тану

Өлеңмен жұмыс, талдау.

Ой толғаныс

Түйін, пікір, қорытынды ой.

Сабақты бекіту

Тапсырмалар арқылы бекіту.

Қорытынды, бағалау

Нәтиже шығару, кері байланыс.

Психологиялық дайындық

Көздеріңізді жұмып, жақсы ойларға көңіл бөліңіздер. Өздеріңізге және бір-біріңізге сәттілік пен жақсы көңіл күй тілеңіздер. Көздеріңізді ашып, бір-біріңізге күлімсіреп қараңыздар.

Үй тапсырмасын сұрау

Мағжан Жұмабаев (1893–1938) — қазақтың «бес арысының» бірі, отты жырларымен танылған, зор талантты ақын.

Тапсырма

Сөзжұмбақ шешу арқылы ақын өмірі мен шығармашылығын еске түсіру.

Мағжан Жұмабаевтың «Түркістан» өлеңі

Өлеңнен үзінді

Түркістан — екі дүние есігі ғой.
Түркістан — ер түріктің бесігі ғой.
Тамаша Түркістандай жерде туған,
Түріктің Тәңірі берген несібі ғой...

Үзіндідегі образдар Түркістанның тарихи-рухани маңызын, түркі жұрты үшін қасиетті орнын айқындайды.

Түсіндірме сөздік

Екі дүние есігі
Бұл дүние мен о дүниенің түйіскен жері; қасиетті мекен деген мағына.
Несібі
Байлығы, ырысы.
Тұран
Түркілердің тарихи мекені, астаналық сипат алған ұғым.
Алаш
Тарихи-мәдени кең мағынада түркі халықтарының атауы; мәтінде — қазақ жұртының ұйысқан бейнесі.

Тарихи-мәдени деректер

Қожа Ахмет Ясауи кесенесі

Қожа Ахмет Ясауи кесенесі — орта ғасырлық сәулет өнерінің аса көрнекті жауһары. Кесене кешені көптеген бөлме мен залдан тұрады. Негізгі күмбезі мен құрылымдық өлшемдері сәулеттік құдіретті айқындайды.

Тайқазан

Тайқазан Түркістан маңындағы Қарнақ елді мекенінде құйылғаны айтылады. Салмағы шамамен екі тонна, сыйымдылығы үш мың литр.

Абылай хан (Әбілмансұр, 1711–1781)

Абылай хан — қазақтың ұлы мемлекет қайраткері, қолбасшы және дипломат.

Бұл Тұран — ежелден-ақ алаш жері,
Тұрансыз тарқамаған алаш шері.
Тұранның топырағында тыныштық тапқан
Алаштың арыстаны — Абылай ері...

Қасым хан (1445–1518)

Қасым хан — Қазақ хандығын күшейткен тарихи тұлға, Әз Жәнібек ханның ұлы.

Арыстан елге Отан болған Тұран,
Тұранда қазағым да хандық құрған.
Қазақтың қасқа жолды Қасым ханы
Тұранның талай жерін билеп тұрған.

Жұмыс түрлері

Кесте толтыру

Жылдар Болған оқиға
25 маусым, 1893 Солтүстік Қазақстан облысында, Сасықкөл жағасында (қазіргі Мағжан Жұмабаев ауданы) дүниеге келді.
1905–1910 Қызылжардағы (Петропавл) №1 мешіт жанындағы медреседе оқыды (М. Бегішев ұйымдастырған).

«Бес жолды өлең» құрастыру

  1. 1 Зат есім
  2. 2 Сын есім
  3. 3 Етістік
  4. 4 Сөйлем
  5. 5 Синоним

Тақырып: «Түркістан», «Тұран», «Алаш», «Отан» ұғымдарының бірін таңдаңыз.

Бекіту: тест тапсырмалары

  1. 1) Мағжан Жұмабаев қай жылы дүниеге келді?

    • а) 1858–1931
    • ә) 1893–1938
    • б) 1845–1904

  2. 2) М. Жұмабаев мұғалімдер семинариясына қай жылы түсті?

    • а) 1916
    • ә) 1913
    • б) 1915

  3. 3) М. Жұмабаевтың әкесінің аты кім?

    • а) Абай
    • ә) Бекен
    • б) Сүйінбай

  4. 4) Қай өлең Мағжан Жұмабаевтікі?

    • а) «Сұраншы батыр»
    • ә) «Түркістан»
    • б) «Жанас ақиға»

  5. 5) М. Жұмабаев қай жылы қайтыс болды?

    • а) 1937
    • ә) 1939
    • б) 1938

Үй тапсырмасы

«Түркістан» өлеңінен үзінді жаттау.