Қазақша рефераттар

Қай физиктің сөзі

8-сыныпқа арналған «Тапқыр достар» атты физикалық кеш

Бұл материал 8-сынып оқушыларына арналған танымдық-ойын түріндегі физикалық кештің толық сценарий-жоспары. Кеш барысында оқушылар топпен жұмыс істеп, логикалық сұрақтарға жауап береді, тәжірибелер жасап, формулалармен жұмыс істейді.

Мақсаты

  • Проблемалық жағдайлар арқылы шығармашылық белсенділікті дамыту.
  • Пәнге қызығушылықты арттыру және алған білімді қорытындылау.
  • Танымдық қабілет пен белсенділікті күшейту, тәрбиелік ықпал ету.
  • Білімді, дарынды, озық оқушы болуға ынталандыру.

Міндеттері

  1. Оқушылардың шығармашылық қабілеті мен ізденісін дамыту.
  2. Өздігінен және топпен жұмыс істеуге дағдыландыру.
  3. Дәстүрлі емес сұрақтарға нақты әрі дәл жауап беруге үйрету.

Көрнекіліктер

Интерактивті тақта, бағалау парақтары, презентациялар, үлестірмелі материалдар, деңгейлік тапсырмалар, демонстрациялық тәжірибеге арналған құрал-жабдықтар.

Әдіс-тәсілдер

«7 модуль» идеяларына сүйенген жаңа технология элементтері: диалог, сыни ойлау, бағалау, АКТ, жас ерекшелігі, көшбасшылық, дарындылықпен жұмыс.

Сабақ түрі

Қайталау және қорытындылау сабағы (ойын-сайыс форматында).

Кіріспе (жүргізуші мәтіні және танымдық диалог)

Армысыздар, құрметті ұстаздар мен көрермендер! Бүгінгі «Тапқыр достар» атты кешімізге қош келдіңіздер! Сайысымызды бастамас бұрын бір сұрақ: мұғалімдер біз бір нәрсені білмей қалсақ, «су миың» деп ұрсады. Бұл дұрыс па?

Жауап (ғылыми түсіндірме)

Дұрыс сұрақ. Адам ағзасындағы заттардың ең көбі — су. Су қанның шамамен 79,3%-ын, сүйектің 22%-ын, бұлшықеттің 76%-ын құрайды. Ал есептеп қарасақ, мидың 83,3%-ы судан тұрады. Сондықтан «су миың» деген сөзге ренжи бермей-ақ қоюға болады — әзілдің астарында ғылыми факт бар.

«Ішің күйсе, тұз жала» — қалай түсінеміз?

Күн ыстықта адам шөлдейді, өйткені термен бірге ағзадан тұз да бөлінеді. Демек, жоғалған тұздың орнын тұзбен толықтыру керек. Қатты шөл қысқанда 5 г ас тұзын қабылдау немесе ауызды тұзды сумен шаю пайдалы болуы мүмкін. Бұл сөз «іші тар адамға» емес, сусап тұрған адамға қатысты айтылған.

Есте сақтауды қалай жақсартамыз?

«Күні-түні оқи беремін» деу — әрдайым нәтижелі жол емес. Оқу мен ойлау қатар жүргенде ғана ізденіс жемісті болады. Есте сақтау қабілетін арттырудың қызықты тәсілдері бар. Мысалы, Эйнштейнге бір адам телефон нөмірін айтып, «есте сақтауға қиын емес пе?» дегенде, ол: «Еш қиын емес, 12-ні 2-ге көбейтемін, ал 19-ды квадраттаймын» деген екен. Мұндай мысалдар көп, ал енді әділқазылар алқасын сайлап алайық.

Қатысушылар

І топ: Архимед

Логика, тәжірибе және дәлел — топ ұраны.

ІІ топ: Галилей

Бақылау, салыстыру және қорытынды — топ ұстанымы.

І бөлім. Танымдық сайыс

Әр топқа сұрақтар жеке қойылады. Әр дұрыс жауап — 10 ұпай.

Архимед тобы

  1. «Физика» сөзі гректің қай сөзінен алынған, мағынасы қандай? (physis — табиғат)
  2. Жаңғырық неден пайда болады? (дыбыстың шағылуынан)
  3. Кемпірқосақ дегеніміз не? (ақ жарықтың 7 түске жіктелуі; тамшы призма рөлін атқарады)
  4. Ет, балық, банкілерді тұздау қандай құбылысқа негізделген? (диффузия)
  5. Жарықтың соңы қай жерде «аяқталады»? (көлеңке басталған жерде)
  6. Атмосфералық қысымды немен өлшейді? (барометр)
  7. Ұшақтың ұшу биіктігін немен өлшейді? (альтиметр)
  8. Электр сымында отырған құсты неге ток ұрмайды? (екі аяғы бір потенциалда; тұйық тізбек жоқ)
  9. Күндіз теңіз желі қай бағытта соғады? Неге? (теңізден құрлыққа; су баяу қызады, құрлық тез қызады)
  10. Автобус кілт тоқтағанда қандай қозғалыс жасайсың? Неге? (еңкейеміз; инерция)

Галилей тобы

  1. «Электрон» сөзі қай тілден шыққан, мағынасы қандай? (грекше — янтарь/кәріптас)
  2. Кемпірқосақ қалай пайда болады? (тамшы призма; ақ жарық спектрге жіктеледі)
  3. Неліктен құрылыста қуысты материалдар қолданылады? (ауа жылуды нашар өткізеді, жылуды сақтайды)
  4. И. Ньютонның тартылыс заңын ашуына не түрткі болды? (алма туралы оқиға)
  5. Піскен және шикі жұмыртқаны қалай ажыратуға болады? (суға салу; тығыздық/қалқу ерекшелігі)
  6. Сұйықтың тығыздығын немен өлшейді? (ареометр)
  7. Атмосфералық қысымнан жоғары/төмен қысымды немен өлшейді? (манометр)
  8. Жанармай таситын цистернаға темір шынжыр неге орнатылады? (электрленуді жерге өткізу, ұшқыннан сақтау)
  9. Түнде теңіз желі қай бағытта соғады? Неліктен? (құрлықтан теңізге; құрлық тез суиды)
  10. Автобус кілт қозғалғанда қандай қозғалыс жасайсың? (шалқаямыз; инерция)

ІІ бөлім. «Сөз тапқанға…»

Бұл бөлімде ұпай топтың тапқыр ойына байланысты қойылады. Әр дұрыс жауап — 20 ұпай.

Архимед тобына

  1. Қыста пеш тұтанбай қалса, не істейсің?
  2. Тонның жылуы несінен?
  3. Жазда қандай киім киген дұрыс?
  4. Қаз судан неге құрғақ шығады?
  5. Газдалған су неге жабық ыдыста тыныш, ал қақпағын ашқанда көпіршіп тасиды?

Галилей тобына

  1. Пеш мұржасының биік болғаны дұрыс па, әлде аласа ма? Неліктен?
  2. Қыста қай етікпен аяқ тоңбайды: тармен бе, кеңмен бе? Неліктен?
  3. Үйді кесек кірпіштен салған дұрыс па, әлде күйдірілген кірпіштен бе?
  4. Неге судан шыққан балықты қолмен ұстау қиын?
  5. Неліктен спортшылар алақанын магнезиямен, ал шаңғышылар шаңғы табанын канифольмен сүртеді?

ІІІ бөлім. «Ойлан тап»

Оқушылар ұпайы көрсетілген ұяшықты таңдап, сұраққа жауап береді. Егер топ жауап бере алмаса, келесі топ жауап береді. Ұпай жауап берген топқа жазылады.

10 ұпай

  1. «Қуып едім мойнын бұрмады, ұстайын деп едім қолға тұрмады». (Боран)
  2. «Туыстарын шетінен өбеді де бетінен, бала-шаға ұсағын бауырына қысады». (Магнит)
  3. «Жоғалмайды ешқашан, түрлендірсек егер де. Басқа күйге ауысқан, жұмыс істейді әрқашан». (Энергия)

20 ұпай

  1. Шығыстан батысқа 60 км/сағ жылдамдықпен электр пойыз келе жатыр. Сол бағытта 50 км/сағ жылдамдықпен жел соғады. Пойыздың түтіні қай бағытқа кетеді? (Электр пойыздың түтіні болмайды)
  2. «Маған тірек нүктесін беріңіз, мен Жерді көтеремін» — кімнің сөзі? (Архимед)
  3. Алғашқы тікұшақтың жобасын жасаған, бірақ әлемге басқа жетістіктерімен танылған тұлға кім? (Леонардо да Винчи)

30 ұпай

  1. Мектептен үйге жету үшін қандай физикалық шамалардың өлшем бірліктерін білу керек? (м, с, м/с)
  2. Таудан түскенде автомобильдің қай дөңгелегі айналмайды? (қосалқы дөңгелек)
  3. «Тыныш еді өмірім…» тіркесіндегі физикалық мағынаны аш. (Инерция заңы)

IV бөлім. «Мені түсін» (тәжірибе және дәлел)

Бұл кезеңде тәжірибені орындау және құбылысты дәлелдеп түсіндіру бағаланады. Ұпай — 30–50 аралығында.

1) Шикі және піскен жұмыртқаны ажырату

Құралдар: тәрелке, 2 жұмыртқа, сызғыш.

Идея: жұмыртқаны айналдыру. Піскен жұмыртқа тез әрі тұрақты айналады, шикі жұмыртқада ішіндегі сұйықтық қозғалып, айналуды «тежейді».

2) Конверт ішіндегі кілтті қол тигізбей алу

Құралдар: кілті бар конверт, қайшы, су, сіріңке.

Шешім: қауіпсіздік ережесін сақтай отырып, конвертті жағып, кілтті алу. (Мұғалімнің бақылауымен орындалады.)

V бөлім. «Кім жылдам?» (сәйкестілік тесті)

Формулаларды толықтыр. Әр дұрыс жауап — 20 ұпай.

І топ

  • ρ = …
  • p = …
  • A = …

ІІ топ

  • Ek = …
  • W = …
  • Ep = …

Қорытынды

Сайыс соңында әділқазылар алқасына сөз беріледі: олар ұпайларды есептеп, жеңімпаз топты анықтайды.