Қазақша рефераттар

Адвокатура ұғымы және міндеттері мен адвокатураның ұйымдық құрылуы туралы қазақша реферат

Адвокат ұғымы

Адвокат — міндетті түрде адвокаттар алқасының мүшесі болып табылатын және «Адвокаттық қызмет туралы» 1997 жылғы 5 желтоқсандағы Қазақстан Республикасының Заңымен реттелетін адвокаттық қызмет шеңберінде кәсіби негізде заң көмегін көрсететін Қазақстан Республикасының азаматы.

Адвокат болуға қойылатын негізгі талаптар

  • Жоғары заң білімі болуы.
  • Заңгер мамандығы бойынша кемінде екі жыл жұмыс өтілі болуы.
  • Адвокаттық қызметті жүзеге асыру құқығына лицензия алуы.

Шектеулер

Қасақана қылмыс жасағаны үшін сотталған; белгіленген тәртіппен әрекетке қабілетсіз немесе әрекет қабілеттілігі шектеулі деп танылған; адвокаттар алқасынан шығарылған; тәртіптік жағымсыз әрекет үшін құқық қорғау органдарынан босатылған адам — босатылған күнінен бастап бір жыл бойы адвокат бола алмайды.

Көмекшілер мен тағылымдамадан өтушілер

Заңға сәйкес адвокаттың көмекшілері және тағылымдамадан өтушілері болуы мүмкін. Бұл институттар тәжірибені қалыптастыруға, кәсіби дағдыларды дамытуға және адвокаттық қызметтің сапасын арттыруға қызмет етеді.

Адвокаттың көмекшісі

Көмекшілер еңбек шарты (келісім-шарт) негізінде заң консультациясында, адвокат кеңсесінде немесе жеке-дара практика жүргізетін адвокаттың жанында жұмыс істей алады.

Олар адвокаттың нұсқаулары бойынша және адвокаттың жауапкершілігімен адвокаттың тапсырмаларын орындауға құқылы.

Тағылымдамадан өтуші

Тағылымдамадан өтуші болу үшін Қазақстан Республикасының азаматы және жоғары заң білімі болуы қажет.

Тағылымда шарт негізінде өтеді, ал тағылымдадан өту кезеңі заң мамандығы бойынша жұмыс өтіліне есептеледі. Тағылымдаманың тәртібін, мерзімін және шарттарын адвокаттар алқасы белгілейді.

Лицензия және аттестаттау

Адвокат өз қызметін лицензия негізінде жүзеге асырады. Лицензия — лицензияда көрсетілген адамның адвокаттық қызметпен айналысуына рұқсат беретін құжат және ол Қазақстан Республикасының бүкіл аумағында қолданылады.

Лицензия берудің негізгі қағидалары

  • Лицензия Қазақстан Республикасы Әділет министрлігімен, Әділет аттестаттау комиссиясының шешімі негізінде беріледі.
  • Жалпы тәртіп бойынша лицензия аттестаттаудан өткеннен кейін беріледі; аттестаттау ережесін Үкімет бекітеді.
  • Әділет министрлігі адвокаттар лицензияларының мемлекеттік тізілімін жүргізеді.
  • Кейбір тұлғалар үшін (заңда көзделген жағдайларда) аттестаттаудан өтпей-ақ лицензия алу мүмкіндігі қарастырылған.
  • Біліктілік емтиханын тапсыруға жіберу туралы өтініш бір мезгілде лицензия беру туралы өтініш болып есептеледі.

Адвокатураның міндеттері мен құқықтық мәні

Адвокатураның негізгі міндеттері — азаматтар мен ұйымдарға заң көмегін көрсету, олардың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғауға жәрдемдесу және заңдылықты сақтау.

Маңызды түсіндірме

Нормативтік актілерде адвокатураның «сот төрелігін жүзеге асыруға жәрдемдесуі» де аталады. Дегенмен адвокаттың өзегі — клиент мүддесін білдіру: ол заң білімін клиенттің пайдасына құқықтық позиция құруға, дәлелдерді талдауға және шешімнің клиент үшін тиімді шығуына ұмтылуға пайдаланады.

Заңда бекітілген мақсат

Қазақстан Республикасындағы адвокатура адамның өз құқықтары мен бостандықтарын сотта қорғауға және білікті заң көмегін алуға мемлекет кепілдік берген, Конституциямен баянды етілген құқығын жүзеге асыруға жәрдемдесуге арналған.

Адвокатура қылмыстық істер бойынша қорғауды, азаматтық, әкімшілік, қылмыстық және басқа істер бойынша өкілдік етуді, сондай-ақ заң көмегінің өзге де түрлерін ұйымдастырады. Адвокаттар көрсететін заң көмегі кәсіпкерлік қызмет болып табылмайды.

Адвокатура қызметінің қағидаттары

  • Тәуелсіздік: адвокаттың өз қызметін жүзеге асыру кезіндегі дербестігі.
  • Заңды тәсілдер: адвокаттық қызметті заңдарда тыйым салынбаған әдістермен және құралдармен жүзеге асыру.
  • Араласуға тыйым: заңда тікелей көзделген жағдайларды қоспағанда, мемлекеттік органдар мен лауазымды тұлғалардың адвокат қызметіне араласуына жол бермеу.
  • Кәсіби этика және құпия: кәсіби мінез-құлық нормаларын ұстану және адвокаттық құпияны сақтау.

Қылмыстық процестегі адвокаттың рөлі

Адвокаттың қылмыстық процеске қатысуы — адвокат қызметінің маңызды бағыттарының бірі. Бұл қызмет, негізінен, күдіктінің немесе айыпталушының құқықтары мен заңды мүдделерін қорғауға байланысты.

Қорғау деген не?

Қорғау — қылмыс жасады деп күдік келтірілген адамдардың құқықтары мен мүдделерін қамтамасыз етуге, айыптауды жоққа шығаруға немесе жеңілдетуге, сондай-ақ заңсыз қылмыстық қудалауға ұшыраған адамдарды ақтауға бағытталған іс жүргізу қызметі.

Қорғану тарабы

Қорғану тарабына күдікті, айыпталушы, олардың заңды өкілдері, қорғаушы, азаматтық жауапкер және оның өкілдері жатады. Әрбір сатыда қорғаушы көмегі айыпталушыға құқықтарын тиімді іске асыру үшін қажет.

Күдікті және айыпталушы ұғымдары

Күдікті

Қылмыс жасады деп күмән келтірілгендігі хабарланған, сондай-ақ ҚІЖК-де белгіленген негіздер мен тәртіп бойынша қылмыстық іс қозғалған, ұстау жүргізілген немесе айып тағылғанға дейін бұлтартпау шарасы қолданылған адам.

Айыпталушы

Өзіне қатысты айыпталушы ретінде жауапқа тарту туралы қаулы шыққан, не сотта жеке айыптау тәртібімен іс қозғалған, сондай-ақ анықтау органының бастығы айыптау хаттамасын жасап, бекіткен адам.

Қорғаушы ретінде кімдер қатыса алады?

  • Адвокаттар (адвокаттар алқасының мүшелері).
  • Жұбайы (зайыбы).
  • Жақын туыстары мен заңды өкілдері.
  • Кәсіподақтар мен қоғамдық бірлестіктер өкілдері (тиісті құжаттармен расталған жағдайда).
  • Халықаралық шарттарда көзделсе, шетел адвокаттары (заңда белгіленген тәртіппен).

Негізгі ереже

Қылмыстық іс бойынша кәсіби қорғауды, әдетте, адвокаттар жүзеге асырады. Бір адвокат екі адамның мүдделері бір-біріне қайшы келетін жағдайда екеуіне бірдей қорғаушы бола алмайды.

Конституциялық кепілдіктер және процессуалдық талаптар

Қазақстан Республикасының Конституциясы білікті заң көмегін алу құқығын бекітеді және азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын кәсіби қорғау принципін орнықтырады. Осыған сәйкес анықтаушы, тергеуші, прокурор және сот әр іс бойынша адамның өз құқықтарын нақты іске асыру мүмкіндігін қамтамасыз етуге міндетті.

Неліктен қорғаушының қатысуы маңызды?

Қылмыстық рәсімнің күрделілігі және процесте туындайтын құқықтық салдардың орны толмауы мүмкін екені кәсіби қорғаушы көмегін қажет етеді. Қорғану құқығын сақтамау қылмыстық іс жүргізу нормаларын өрескел бұзу ретінде бағалануы мүмкін және қорғану құқығын шектейтін шешімдердің күшін жоюға әкеледі.

Адвокат қызметінің кейбір кепілдіктері

  • Адвокат іске жіберілген сәттен бастап оған қорғауындағы адамның қамауда ұсталуы кезеңінде іске қатысу мүмкіндігін қамтамасыз етуге тиіс.
  • Іс жүргізу заңында көзделген жағдайларда тергеу органдары адвокатқа тергеу және өзге де іс жүргізу әрекеттері туралы алдын ала хабарлауға міндетті.
  • Қорғалушымен оңаша жүздесу саны мен ұзақтығы, жалпы қағида бойынша, шектелмейді.

Міндетті қорғау және тағайындалатын адвокат

Кейбір жағдайларда заң бойынша қорғаушының қатысуы міндетті. Егер адам немесе оның туыстары адвокат шақырмаса, адвокат тергеушінің, прокурордың немесе соттың қаулысымен тағайындалады. Мұндай адвокаттың еңбегі республикалық бюджет қаражатынан төленеді және оның құқықтары шақырылған адвокаттың құқықтарымен тең.

Адвокатура қызметінің негізгі бағыттары

  • Кәсіби заң білімін талап ететін мәселелер бойынша консультациялар, түсіндірмелер, кеңестер беру және жазбаша қорытындылар жасау.
  • Талап қою арыздарын, шағымдарды және құқықтық сипаттағы өзге құжаттарды дайындау.
  • Қылмыстық істер бойынша қорғаушы, жәбірленушінің, азаматтық талап қоюшының немесе азаматтық жауапкердің өкілі ретінде сотқа қатысу.
  • Соттар мен мемлекеттік органдарда азаматтық және әкімшілік құқық бұзушылық істері бойынша өкілдік ету.
  • Заңда тыйым салынбаған өзге де заң көмегін көрсету.

Қорытынды мәні

Адвокат — тек қорғаушы ғана емес, сот ісіне тартылған кез келген тұлғаның заңды құқықтары мен мүдделерін қамтамасыз ететін тәуелсіз кепіл. Қылмыстық процесте адвокаттың қатысуы азаматтың қорғану құқығын нақты іске асыруға, дәлелдерді жан-жақты бағалауға және заңсыз қудалаудан қорғауға тікелей ықпал етеді.

Сонымен бірге адвокат айыпталушыны ақтайтын немесе жауапкершілігін жеңілдететін мән-жайларды анықтау үшін заңда көзделген қорғау құралдары мен тәсілдерінің барлығын пайдалануға және қажетті заң көмегін көрсетуге міндетті. Қажет болған жағдайда адвокат қылмыстық істе жәбірленушінің мүддесін білдіруші, азаматтық талап қоюшы немесе азаматтық жауапкер ретінде де қатыса алады.