Стандарттау мақсаты

Стандарттау ұғымы және оның мақсаты

Стандарттау — тұтынушының тауарды орынды бағаға ала отырып, оның сапасына құқығын қамтамасыз етуге бағытталған қызмет. Ол ұсынылған нормалар, ережелер мен сипаттамалардың орындалуын бақылауға, сондай-ақ еңбек жағдайын жақсартуға және қауіпсіздікті қамтамасыз етуге арналған талаптарды талдауды қамтиды.

Стандарттаудың негізгі мақсаты — дұрыс әрі экономикалық тұрғыдан тиімді шешімді табу. Мұндай шешім белгілі бір стандарттау саласында реттелген тәртіп орнатуға және тұрақты нәтижеге қол жеткізуге мүмкіндік береді.

Нақты мақсат

Стандарттаудың нақты мақсаты белгілі бір қызмет аумағына, өнім өндірісіне, қызмет көрсету саласына және басқа да өнім түрлеріне, өндірістік үдерістерге қатысты анықталады.

Стандарттаудың негізгі міндеттері

Техникалық деңгей және өнім сапасы

Өнімнің, материалдардың, жартылай фабрикаттардың және кешенді бұйымдардың техникалық деңгейі мен сапасына қойылатын талаптарды белгілеу; жоғары сапалы өнім өндірісін жүйелі түрде дамыту; марка мен өлшемдердің шамадан тыс көптүрлілігін қысқартуға мүмкіндік беретін өндірістік және жобалау талаптарын орнату.

Өндірісті мамандандыру және унификация

Өнім өнеркәсібін агрегаттау және унификациялау; өндірістік үдерістерді механикаландыру мен автоматтандыру; бұйымдардың өзара үйлесімділік деңгейін арттыру; жөндеу қызметін және таралымын (қызмет көрсету желісін) дамыту.

Өлшем бірлігін қамтамасыз ету

Өлшем бірлігін және өлшеу дәлдігін мемлекеттік деңгейде қамтамасыз ету; мемлекеттік эталондарды жасау және жетілдіру; жоғары дәлдікті өлшеу әдістері мен құралдарын енгізу.

Құжаттандыру және ақпарат

Құжат жүйесін жетілдіру; техника-экономикалық ақпаратты кодтау және жіктеу (біліктеу) жүйелерін дамыту; маңызды ғылыми және техникалық салаларда терминдер мен белгілеулерді біріздендіру.

Қауіпсіздік және экология

Еңбек қауіпсіздігі стандарттары жүйесін қалыптастыру; табиғатты қорғау және табиғи ресурстарды тиімді пайдалану стандарттарын әзірлеу.

Ішкі және сыртқы байланыстар

Ішкі саудаға, мәдени байланыстарға және ғылыми-техникалық ынтымақтастыққа қолайлы жағдай жасау.

Стандарттарды әзірлеу және енгізу кезеңдері

1

Ұйымдастыру және техникалық тапсырманы бекіту

Стандарт әзірлеуді ұйымдастыру және оған қажетті техникалық тапсырмаларды бекіту.
2

Жоба дайындау және талқылауға ұсыну

Стандарт жобасын әзірлеу және оны пікірталасқа (талқылауға) беру.
3

Пікірлерді жинақтау және пысықтау

Әртүрлі ұсыныстар мен ескертулерді талдап, жобаны толықтыру және бекітуге ұсыну.
4

Бекіту және тіркеу

Стандарт жобасын қорытынды талқылаудан өткізу, бекіту және ресми тіркеу.

Ең жауапты кезең: техникалық тапсырма

Техникалық тапсырма стандарттың негізгі мазмұнын және дамуын айқындайды. Онда стандартты әзірлеудің мақсаты, мазмұны, талаптары (көрсеткіштер, нормалар, ережелер), басқа стандарттармен байланысы беріледі. Жұмыс көлемі нақтыланып, қажет болған жағдайда ғылыми-зерттеу, конструкторлық немесе эксперименттік жұмыстар жүргізіледі.

Стандарттау тәсілдері

Стандарттау тәсілі — стандарттау мақсатына жеткізетін әдіс немесе әдістер жиынтығы. Ол жалпы ғылыми және арнайы тәсілдерге сүйенеді.

1) Объектілерді реттеу

Қызметтерді, үдерістерді және өнімдерді стандарттау саласындағы әмбебап тәсіл. Нәтижесінде, мысалы, қосалқы бөлшектерге қойылатын шектеулер белгіленуі мүмкін.

2) Параметрлік стандарттау

Өнім параметрлерін (өлшем, қуат, өнімділік және т.б.) үйлесімді диапазонда белгілеу арқылы өзара сәйкестікті арттыру.

3) Өнімді біріздендіру

Бөлшек түрлері мен атауларын негізсіз көбейтуді қысқарту, өнім унификациясын күшейту.

4) Агрегаттау

Бұйымдарды агрегаттық қағидамен құрастыруға мүмкіндік беретін тораптар мен құрамдас бөліктердің үйлесімділігін қамтамасыз ету.

5) Кешенді стандарттау

Дайын бұйым сапасына ғана емес, оны өндіруге қажет жинақтаушы бөлшектерге, материалдарға және шикізатқа қойылатын өзара байланысты талаптарды жүйелі түрде белгілеу.

6) Озық стандарттау

Қазіргі деңгеймен шектелмей, болашақта қол жеткізілетін дамыған тәжірибеге сай талаптарды алдын ала енгізу.

Реттеу тәсілінің құрамдас бөліктері

Жүйелеу

Объектілер жиынтығын ранжирлеу және ғылыми негізделген, тізбектелген классификацияны қалыптастыру.

Селекциялау

Қоғамдық өндірісте қолданылатын және қажеттілігі дәлелденген нақты объектілерді іріктеу.

Симплификациялау

Қажетсіз деп танылған объектілер санын қысқарту. Бұл үдеріс селекциялаумен қатар жүргізіледі.

Типтеу

Типтік (үлгілік) объектілерді жасау арқылы жобалау мен өндірісті жеңілдету.

Тиімділеу (оптимизация)

Бастапқы параметрлердің оңтайлы мәндерін табу және сапа мен үнемділік көрсеткіштерін теңгерімді негіздеу.

Өнімді бірізге салу (унификация) бағыттары

Өнімді бірізге салу — бөлшек түрлері мен атауларын орынды қысқарту, сондай-ақ бір қызмет атқаратын агрегаттар атауын біріздендіру арқылы өнім унификациясын қамтамасыз ету. Бұл тәсіл жіктеу, ранжирлеу, типтендіру және оптимизация элементтеріне сүйенеді.

Параметрлік және өлшемдік қатар құру

Бұйымдардың, машиналардың, жабдықтардың, құралдардың және бөлшектердің параметрлері мен өлшемдері үшін үйлесімді қатарлар қалыптастыру.
Типтік өнім әзірлеу

Бірізге салынған бірыңғай өнім тобын қалыптастыру мақсатында үлгілік өнімдер жасау.
Технологиялық үдерістерді біріздендіру

Салааралық қолданысқа арналған арнайы өнім өндірісі үшін ортақ технологиялық үдерістерді әзірлеу.
Номенклатураны оңтайландыру

Бұйымдар мен материалдарды қолдануға рұқсат етілген орынды номенклатураға дейін шектеу.

Мемлекеттік қадағалау және кәсіпорындағы бақылау

Стандарттарды мемлекеттік қадағалау өнеркәсіпте, өндірістік және ғылыми-өндірістік бірлестіктерде, ғылыми-зерттеу және жобалық-конструкторлық мекемелерде, көлік және сауда ұйымдарында, білім беру және медицина салаларында, сондай-ақ басқа да қоғамдық ұйымдарда жүргізіледі.

Стандарттау бюросының тексеретін мәселелері

Кәсіпорын қызметіне сәйкес мемлекеттік стандарттардың бар болуы.
Стандарттарға енгізілетін өзгерістердің уақтылы жаңартылуы.
Кәсіпорын бөлімшелерінің тиісті стандарттармен және нормативтік-техникалық құжаттармен толық қамтамасыз етілуі.