Қазақша рефераттар

Саулелік жылдамдық қызметімен табылған 108 планеталық масса компаньоны бар жұлдыздың эволюциялық статусы қарастырылған

Зерттеу мақсаты мен дереккөздер

Сәулелік жылдамдық әдісімен табылған планеталық массалы 108 компаньоны бар жұлдыздың эволюциялық статусы қарастырылды. Бағалау үшін жұлдыздардың Mv–(B–V) түс диаграммасындағы орны, хромосфералық активтілігі және айналу жылдамдығы (периоды) қолданылды.

Hipparcos каталогындағы тригонометриялық паралакстарға сүйеніп абсолюттік жұлдыздық шамалар есептелді және (B–V) түс көрсеткіші арқылы Mv–түс диаграммасы құрылды.

Тірек эталон: Гиадалар басты тізбегі

Гиадалар шоғырындағы басты тізбекті құру үшін жарқырау класы V болатын тұрақты бірлік жұлдыздар таңдап алынды. Жеке (individual) паралакстар пайдаланып олардың абсолюттік жұлдыздық шамалары есептелді, нәтижесінде салыстыруға арналған басты тізбек эталоны алынды.

Жұлдыздарды топтарға бөлу

Планеталық компаньоны бар жұлдыздар үш топқа бөлінді:

  • 1

    I топ: MK спектралдық классификациясы көрсетілген жұлдыздар — 61.

  • 2

    II топ: субгиганттар — 25.

  • 3

    III топ: жарқырау класы көрсетілмеген жұлдыздар — 22.

Әр топ үшін түс диаграммасындағы орын жеке қарастырылды. Сонымен қатар әр жұлдыз үшін ΔM = Mvh − Mv айырмасы есептелді, мұнда Mvh — Гиадалар басты тізбегінен алынған эталондық абсолюттік шама, ал Mv — жұлдыздың есептелген абсолюттік шамасы.

Нәтижелер: әр топтың эволюциялық статусы

I топ (MK классификациясы бар жұлдыздар)

Бұл топтағы 60 жұлдыздың шамамен жартысы −0.2 ≤ ΔM ≤ 0.2 аралығында орналасады және металлдылығы жоғары жұлдыздар бар. Олардың хромосфералық активтілігі мен айналу периодтары бойынша жасы Күннен үлкен емес және сутектің жану (басты тізбек) стадиясында екені байқалады.

Қалған жұлдыздар түс диаграммасында оңға қарай ығысқан (ΔM > 0.3). Олардың тоғызы қос жүйеде орналасқан. Қалғандары қосымша мұқият зерттеуді қажет етеді, өйткені жоғары активтілік пен жылдам айналу қосжұлдыздық сипатты немесе жастықты білдіруі мүмкін.

II топ (субгиганттар)

Бұл топтағы 6 жұлдыз Гиадалар басты тізбегінің маңында орналасады. Олардың хромосфералық активтілігі Күндікінен жоғары немесе тең. Олар субгигант ретінде классификацияланғанымен, жылдам айналуы және металлдылығының жоғарылығы олардың әлі де сутектің жану стадиясында болуы мүмкін деген жорамал жасауға мүмкіндік береді.

Қалған 18 жұлдыз басты тізбектен кету (эволюциялық ауысу) белгілерін көрсетеді.

III топ (жарқырау класы көрсетілмеген)

Бұл топтағы 6 жұлдыз жоғары хромосфералық активтілік пен жылдам айналуды көрсетеді. Мұндай қасиеттер олардың басты тізбек жұлдыздары болуы ықтимал екенін аңғартады.

Қалған 16 жұлдыз басты тізбектен шамамен 0.6m ығысқан. Бұл жұлдыздар активті емес, баяу айналады және басты тізбектен кетіп бара жатқан объектілер ретінде сипатталады.