Көру және қателесу әдісіне сүйенуге мәжбүр болушы едік
Басқару ғылымы мектебі немесе мөлшерлік амал (1950 жылдан бүгінге дейін)
Математика, статистика, инженерлік ғылымдар және олармен байланысты білім салалары басқару теориясының дамуына елеулі үлес қосты. Алайда Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін мөлшерлік әдістер басқаруда жеткілікті деңгейде қолданылған жоқ.
Соғыс тәжірибесі және әдістердің қалыптасуы
Әуеден күшейген шабуылдар жағдайында британдықтар қолдағы ұшақтар мен әуе қорғанысы құралдарының шектеулі ресурсын барынша тиімді пайдаланудың жолдарын іздеуге мәжбүр болды. Кейін одақтастардың Еуропаға түсірілуін әскери тұрғыдан қамтамасыз етудің тиімділігін арттыру міндеті туындады.
Осы кезеңде әртүрлі міндеттерді шешуге бағытталған мөлшерлік тәсілдер кейінірек «операцияларды зерттеу» (operations research) деген жалпы атаумен біріктірілді. Мұндай әдістер сүңгуір қайықтар соғысына қатысты есептерді, жапон порттарын миналау сияқты күрделі операцияларды жоспарлау мен оңтайландыруда, сондай-ақ өзге де көптеген мәселелерде қолданылды.
Операцияларды зерттеу дегеніміз не?
Негізінде, операцияларды зерттеу — ғылыми-зерттеу әдістерін ұйымның операциялық мәселелеріне қолдану. Мәселе нақты қойылғаннан кейін операцияларды зерттеу мамандары жағдайдың моделін құрастырады.
Негізгі ұғым
Модель — шынайылықты бейнелеудің бір формасы. Әдетте ол шынайылықты ықшамдап немесе абстрактілі түрде көрсетеді, күрделі байланыстарды түсінуді жеңілдетеді.
Модельдер шынайылықтың «қатпарлы» құрылымын түсіндіруді жеңілдетеді. Мысалы, жол картасы кеңістікті елестетуді оңайлатып, бағыт таңдауға көмектеседі. Ондай модель болмаса, көзделген жерге жету әлдеқайда қиын болар еді және көбіне «көру және қателесу» тәсіліне сүйенуге тура келер еді.
Дәл осы сияқты операцияларды зерттеуде қолданылатын модельдер күрделі мәселелерді қарапайым ету үшін қарастырылатын ауыспалылардың санын басқаруға болатын деңгейге дейін қысқартады. Нәтижесінде шешім қабылдау процесі айқынырақ әрі дәлелдірек болады.