Қазақша рефераттар

Қаржылық есептіліктің халықаралық стандарттары

Қаржылық есептіліктің халықаралық стандарттары

Қаржылық есептіліктің халықаралық стандарттары (ХҚЕС) — жоғары кәсіби ұйымдар әзірлейтін және ұсынатын бухгалтерлік есеп жүргізу ережелері, әдістері, ұғымдары мен рәсімдерінің (процедураларының) жүйеленген жиынтығы.

Халықаралық есеп тәжірибесіндегі ұйымдар

Халықаралық есеп тәжірибесінде есепті зерттеу, салыстыру, жіктеу және есептілікті ұсынуды унификациялау бойынша ұсыныстар әзірлейтін көптеген ұйымдар қызмет етеді. Негізгілері:

  • Халықаралық бухгалтерлік стандарттар комитеті
  • Біріккен Ұлттар Ұйымы (БҰҰ)
  • Трансұлттық корпорациялар жөніндегі комиссия
  • Есеп пен есеп берудің халықаралық стандарттары бойынша эксперттердің үкіметаралық жұмыс тобы (БҰҰ)
  • Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымы
  • Еуропалық Одақ (ЕО)

Есеп стандарттарына ықпал ететін кәсіби аймақтық ұйымдар

Кәсіби бухгалтерлердің Еуропалық федерациясы

Америкааралық бухгалтерлік ассоциация

АСЕАН елдері бухгалтерлерінің федерациясы

Азия және Тынық мұхиты аймақтары бухгалтерлерінің конфедерациясы

Бухгалтерлік есеп жөніндегі Африкалық кеңес

Америкалық ұйымдар

  • Бағалы қағаздар және биржалар жөніндегі комиссия
  • Қаржылық есеп стандарттары жөніндегі кеңес

Қазіргі кезде халықаралық бухгалтерлік есеп стандарттары Қазақстан Республикасында да қолданылады.

Қазақстанда қолданылатын ХБЕС тізімі

Төменде халықаралық бухгалтерлік есеп стандарттарының (ХБЕС) негізгі бөлігі стандарт нөмірі, атауы және енгізілген жылымен бірге берілген.

Стандарт Атауы Енгізілген жылы
ХБЕС 1 Қаржылық есептілікті ұсыну 2004
ХБЕС 2 Қорлар 2004
ХБЕС 7 Ақша қаражатының қозғалысы туралы есеп 2003
ХБЕС 8 Есеп саясаты, есептік бағалаулардағы өзгерістер және қателер 2004
ХБЕС 10 Есеп беретін мерзімнен кейінгі оқиғалар 2004
ХБЕС 11 Құрылысқа арналған келісімшарттар 2003
ХБЕС 12 Пайдаға салынатын салықтар 2003
ХБЕС 14 Сегменттік есептілік 2003
ХБЕС 16 Негізгі құралдар 2004
ХБЕС 17 Жал 2004
ХБЕС 18 Түсім 2003
ХБЕС 19 Қызметкерлерге сыйақылар 2003
ХБЕС 20 Мемлекеттік субсидиялардың есебі және үкіметтік көмек туралы ақпаратты ашу 2003
ХБЕС 21 Валюталық бағамдар өзгерістерінің әсері 2004
ХБЕС 23 Қарыздар бойынша шығындар 2003
ХБЕС 24 Байланысты тараптар туралы ақпаратты ашу 2004
ХБЕС 26 Зейнетақымен қамсыздандыру бағдарламалары бойынша есеп және есептілік 2003
ХБЕС 27 Жеке және шоғырландырылған қаржылық есептілік 2004
ХБЕС 28 Қауымдастырылған ұйымдарға инвестициялар 2004
ХБЕС 29 Гиперинфляция жағдайындағы қаржылық есептілік 2003
ХБЕС 31 Бірлескен қызметке қатысу 2004
ХБЕС 32 Қаржылық құралдар: ақпаратты ашу және ұсыну 2004
ХБЕС 33 Акцияға шаққандағы пайда 2004
ХБЕС 34 Аралық қаржылық есептілік 2003
ХБЕС 36 Активтердің құнсыздануы 2004
ХБЕС 37 Бағалау міндеттемелері, шартты міндеттемелер және шартты активтер 2003
ХБЕС 38 Материалдық емес активтер 2004
ХБЕС 39 Қаржылық құралдар: мойындау және бағалау 2004
ХБЕС 40 Инвестициялық жылжымайтын мүлік 2004
ХБЕС 41 Ауыл шаруашылығы 2003

Қорытынды: коммерциялық құпияны қорғау

Нарықтық қатынастар жағдайында құжаттарда көрсетілетін кейбір маңызды экономикалық ақпараттардың бәсекелестер тарапынан пайдаланылып кетпеуі үшін оны құпия сақтау қажет.

Ұйымдастырушылық шаралар

  • Маңызы жоғары ақпараттар үшін құжат айналымының ерекше тәртібін енгізу.
  • Құжат жасайтын жауапты тұлғаларды арнайы нұсқаулықтан өткізу.
  • Материалдық ынталандыру және жауапкершілік тетіктерін бекіту.

Келісімшарттық міндеттемелер

  • Бухгалтерлерден коммерциялық құпияны сақтау туралы жазбаша міндеттеме алу.
  • Құпия сақталатын құжаттар тізімін бекіту және жүйелі түрде жаңарту.
  • Ақпараттың ұрлануын немесе сатылып кетуін болдырмау бойынша жауапкершілікті нақтылау.

Ақпараттық қауіпсіздік және компьютерлік қорғаныс

Қолжетімділікті шектеу

Компьютерге бөгде адамдардың кіруіне жол бермеу.

Аутентификация

Арнайы кілттер мен парольдерді қолдану (мысалы, дауыс ерекшелігі, саусақ ізі).

Шифрлау тәртібі

Операцияларды енгізер алдында шифрлау, ал шығару кезінде шифрларды жою.

Коммерциялық құпияны қорғау үшін ұйым ішінде арнайы бағдарламалық шешімдер енгізіліп, ақпарат ағыны бақылануы тиіс. Пайдаланушылар құрамы санаттарға және өкілеттік деңгейлеріне бөлінеді.

Ұйым басшысы мен бас бухгалтер ақпараттық жүйеге кірушілердің құқықтарын және өкілетті тұлғалардың қызметін тексеріп, қажет болған жағдайда шектеу шараларын белгілейді.

Пайдаланылған әдебиеттер

  1. 1. Н.Қ. Қабылова, Ш.А. Доспалинова, Е.Н. Оразалинов. Бухгалтер (Бухгалтерлік есеп негіздері). Астана: Фолиант.
  2. 2. С.Б. Баймұханова, Ә.Ж. Балапанов. Бухгалтерлік есеп. Алматы, 2001.
  3. 3. Қ.К. Кеулімжаев, Н.А. Құдайбергенов. Бухгалтерлік есеп теориясы және негіздері. Алматы: Экономика.