Қаржы - шаруашылық қызметіне талдау жасау

Аудиттің нарықтық экономикадағы рөлі

Аудит нарықтық экономика жағдайында шаруашылық процесіне қатысушылар үшін маңызды құрал болып табылады. Ол пайдаланушыларды нақты және тексерілген ақпаратпен қамтамасыз етіп, серіктестер арасындағы сенімділікті қалыптастыруға көмектеседі. Сонымен қатар аудит басқарушылық шешімдерді оңтайлы таңдауға, кемшіліктерді жою бойынша ұсыныстар әзірлеуге, қаржылық жағдайды тұрақтандыруға және ұйым қызметінің тиімділігін арттыруға ықпал етеді.

Классикалық түсінікте аудит — кәсіпорында жұмыс істемейтін, маманданған тәуелсіз аудитор жүргізетін сыртқы қаржылық бақылау.

Аудитке қажеттіліктің арту себептері

Аудитке сұраныстың өсуі бірқатар экономикалық және ұйымдық факторлармен түсіндіріледі. Негізгі себептер:

1
Кәсіпкерліктің дамуы және компаниялар санының көбеюі.
2
Өзін-өзі реттеуге ұмтылатын ұйымдардың артуы және есептілік мәдениетінің күшеюі.
3
Экономикалық тұрақтылықты қамтамасыз ету және меншік иелері мен кредиторларға салынған қаражаттың сақталуына кепілдік беру қажеттілігі.
4
Компания операцияларының көп әрі күрделі болуы: пайдаланушылар ақпаратты өздігінен толық жинай алмайды.
5
Қаржылық ақпаратты пайдаланушылардың есептік жазбаларға қолжетімділігі шектеулі және тиісті тәжірибесі әрдайым жеткілікті бола бермейді.
6
Қабылданатын шешімдердің салдары маңызды болғандықтан, аудит арқылы алынатын ақпараттың толықтығы мен дәлдігі аса қажет.

Аудиттің мақсаттары

Негізгі мақсат

Экономикалық субъектінің қаржылық есептілігінің растығын және оның қаржылық әрі шаруашылық операцияларының нормативтік актілерге сәйкестігін анықтау.

Құқықтық және шарттық шектер

Аудиттің мақсаты заңнамамен, аудиторлық қызметті нормативтік реттеу жүйесімен, сондай-ақ аудитор мен клиенттің шарттық міндеттемелерімен айқындалады.

Қаржылық есептілік аудитінің мақсаты

Барлық мәнді аспектілер бойынша экономикалық субъектінің қаржылық есептілігінің растығы туралы аудиторлық ұйымның пікірін қалыптастыру және оны білдіру.

Қосымша мақсаттар (келісім бойынша)

Қаржылық ресурстарды дұрыс пайдаланудың резервтерін айқындау.
Салықтардың есептелу дұрыстығын талдау.
Қаржылық жағдайды жақсарту бойынша ұсыныстар әзірлеу.
Кірістер мен шығыстарды, шығындар мен нәтижелерді оңтайландыру шараларын ұсыну.

Консалтинг кезіндегі мақсат

Клиенттің коммерциялық қызметін жақсартуға бағытталған жоғары сапалы консалтингтік қызметтер көрсету. Аудиторлық қызмет коммерциялық қызмет түрі ретінде экономикалық тұрғыда тиімді әрі табысты болуы тиіс.

Аудиторлардың негізгі міндеттері

Ақпараттық тәуекелді төмендету

Қаржылық есептіліктің дұрыстығын қамтамасыз етіп, есептілік пайдаланушылары үшін ақпараттық тәуекелді қолайлы деңгейге дейін азайту.

Дәлелдемелерді жинау және бағалау

Шешім қабылдауға негіз болатын жеткілікті әрі құзыретті аудиторлық дәлелдемелерді жинау және оларды бағалау.

Кешенді экономикалық талдау

Кәсіпорын экономикасын және қызмет бағыттарын (инвестициялық, маркетингтік және т.б.) жүйелі, жан-жақты талдау.

Жарғы мен бизнес-жоспарға сәйкестігін тексеру

Кәсіпорын қызметінің жарғыға сәйкестігін және бизнес-жоспардың негізділігін бағалау.

Заңнаманы сақтау мен есептілікті бақылау

Шаруашылық қызметті реттейтін заңдардың сақталуын бақылау, бухгалтерлік есеп жүргізудің дұрыстығын бағалау, есептілікті жасау тәртібін тексеру және мемлекеттік органдар мен меншік иелерін ұйымның қаржылық жағдайы туралы ақпаратпен қамтамасыз ету.

Бастапқы құжаттар мен операциялардың мәнін тексеру

Бастапқы құжаттарды тексеру арқылы шаруашылық операцияларының нақты мазмұнына сәйкестігін анықтау және операциялардың қолданыстағы заңдар мен нормативтерге сәйкестігін бақылау.

Кеңес беру және ұйымдық қолдау

Бухгалтерлік есепті дұрыс ұйымдастыру және клиентті қызықтыратын өзге де мәселелер бойынша консультациялық қызмет көрсету.

Меншіктің сақталуына ықпал ету

Клиент мүлкінің нығаюына және тиімді басқарылуына ықпал ету.

Аудиторлық қызметтің мазмұны және бағыттары

Аудиторлық қызмет — аудиторлар мен аудиторлық ұйымдардың қаржылық есептілікке аудит жүргізу бойынша кәсіпкерлік қызметі. Қаржылық есептілік аудитімен қатар, аудиторлар өз қызметі аясында төмендегі жұмыстарды да орындай алады:

Есеп және салық бағыты

Бухгалтерлік қызметті ұйымдастыру, қалпына келтіру және жүргізу; қаржылық және статистикалық есептілікті жасау.
Салықты жоспарлау, бюджетке төленетін міндетті төлемдерді есептеу, салық декларацияларын толтыру.
Қаржы-шаруашылық қызметке талдау жасау.

Құқық, оқыту және технология

Қаржылық, салықтық, банктік және өзге де шаруашылық заңдары бойынша консультация беру және ақпараттық қызмет көрсету.
Бухгалтерлік есеп, аудит және талдау бойынша оқыту; оқытушылық және ғылыми қызмет.
Бухгалтерлік есепті автоматтандыру бойынша ұсыныстар беру және автоматтандырылған есеп жүргізуге оқыту.

Бағалау және өзге қызметтер

Ғылыми әзірлемелер және әдістемелік материалдар (есеп, салық салу, шаруашылық құқық).
Бизнесті бағалау және бағалау қызметі.

Бағалы қағаздар нарығындағы қызмет.
Адвокаттық қызметпен байланысты емес заңдық қызметтер көрсету.

Аудиттің пәні мен объектілері

Аудиттің пәні

Қаржылық есептілік пен ұйым қызметі туралы өзге экономикалық ақпаратты шарттық және құпиялық негізде тәуелсіз сараптау және талдау, олардың толықтығын, дәлдігін және растығын бағалау, сондай-ақ:

тапсырыс берушіге кәсіпорынның шынайы қаржы жағдайы және қаржылық болжамдарының іске асу мүмкіндігі туралы білікті қорытынды беру;
ішкі бақылау жүйесінің жағдайын бағалау;
қабылданған есеп саясатының қолданыстағы заңдар мен нормативтік актілерге сәйкестігін тексеру;
клиентті қызықтыратын мәселелер бойынша консультация беру.

Негізгі объект

Аудиттің негізгі объектісі — шаруашылық жүргізуші субъектінің қызметінің қаржылық жағы. Аудитор тексерілушіден қолда бар есеп және өзге де қаржылық құжаттарды талап етуге құқылы.

Өндірістік және шаруашылық қызмет

Аудиттің тағы бір маңызды бағыты — өндірістік және шаруашылық қызметті бағалау. Мұнда аудитор: өндірістік шығындар мен түпкі нәтижелерді салыстырып, өндіріс пен еңбекті ұйымдастыру деңгейін, өндірістік ресурстардың тиімді пайдаланылуын тексереді. Сондай-ақ кемшіліктерді терең талдап, экономикалық тиімділікті арттыруға бағытталған нақты ұсыныстар әзірлейді.

Жалпы тиімділік және қаржы-экономикалық тәртіп

Аудит объектілеріне кәсіпорын қызметінің жалпы экономикалық тиімділігі де кіреді: белгілі бір басқарушылық шешімдердің салдарынан туындаған кемшіліктер талданады. Сонымен бірге қаржы-экономикалық тәртіп тексеріліп, кәсіпорынның немесе саланың қаржылық-экономикалық дамуының негізгі бағыттары зерттеледі.