Франчайзинг Ассоциациясының партнерлары
Франчайзингтің Қазақстан экономикасындағы орны
Франчайзинг Қазақстан экономикасына бизнесті ұйымдастырудың жаңа үлгісі ретінде енді. Бұл тәсілді алғашқылардың бірі болып «АлматыҚұс» және «Сеймар» компаниялары қолданды. Қазіргі таңда аталған компаниялардың франчайзингті жүйелі түрде үйлестіруі нәтижесінде шағын кәсіпкерлердің таза табысы жылына шамамен 30 мың АҚШ долларына дейін жететіні көрсетіледі.
Франчайзинг дамыған елдерде жүз жылдан астам уақыт бойы қолданылып келеді және өзін бизнесті жүргізудің тиімді, стандарттарға негізделген жүйесі ретінде дәлелдеді.
Құқықтық негіз және институттар
Заңнамалық реттеу
Қазақстан Республикасында франчайзингті іс жүзінде жүзеге асыруға қатысты қатынастар 2002 жылғы 24 маусымда қабылданған «Кешенді кәсіпкерлік лицензия (франчайзинг) туралы» заңмен реттеледі. ТМД елдері ішінде Қазақстан осы заңды алғаш қабылдаған мемлекеттердің бірі болды.
Шетелдік мамандардың пікірінше, Қазақстандағы құқықтық орта франчайзингтің дамуына қолайлы жағдай жасап, оның кеңеюіне ықпал етеді.
Қазақстандық Франчайзинг Ассоциациясы
Франчайзингті дамыту және франчайзингтік компаниялар мен осы жүйеге қызығушылық танытатын заңды тұлғаларды біріктіру мақсатында 2002 жылдың ақпан айында Қазақстандық Франчайзинг Ассоциациясы құрылды.
Негізгі міндеттері
- Франчайзинг бойынша жедел ақпарат ұсыну.
- Франшиза іздеу бағытында кеңестік және әдістемелік көмек көрсету.
- Мүшелердің мүдделерін халықаралық және мемлекеттік органдарда таныту.
- Құқықтарын қорғауды қамтамасыз ету.
Рөлі мен мүшелігі
Ассоциацияның рөлі — Қазақстанда франчайзингтің дамуын жүйелі түрде қолдау және нарық қатысушыларын байланыстыру. Мүшелері — франчайзинг жүйесімен қызмет атқаратын кәсіпорындар мен компаниялар.
Серіктестері
- АТФ Банк Франчайзингтік операцияларды қаржыландыруды қамтамасыз ету бағдарламалары.
- PRAGMA Орта Азиядағы сауда және инвестицияны дамыту жобасы.
- Michael Wilson & Partners Ltd. Заңдық қызметтер және бизнес-консалтинг.
Қазақстандағы даму қарқыны
2004 жылға дейін шамамен 25 франчайзингтік концепция болса, кейінгі жылдары олардың саны 50-ге дейін артты.
Үкімет франчайзингтің дамуын қолдайды, өйткені ол шағын және орта кәсіпкерлікті дамытудың маңызды формаларының бірі. Ал ШОБ-ты күшейту — мемлекеттің негізгі стратегиялық бағыттарының бірі.
Франчайзинг дайын бизнес-модель, стандарттар және бренд құндылығы арқылы жаңа кәсіп ашу немесе бар кәсіпті кеңейту кезінде тәуекелді салыстырмалы түрде төмендетуге көмектеседі.
Қолданылу салалары және мысалдар
Қазіргі кезде Қазақстанда франчайзинг әртүрлі салаларда қолданылады. Мысалы, қоғамдық тамақтандыруда — Rostics, қызмет көрсету саласында — 1C франчайзинг, оқыту бағытында — EF English First, өндірісте — Tiffani Marble және басқа да үлгілер бар.
Шетелдік брендтер арқылы жұмыс
Аталған кәсіпорындардың бір бөлігі шетелдік сауда маркаларының стандарттары мен тәжірибесіне сүйеніп қызмет көрсетеді.
Отандық өндірушілердің мүмкіндігі
Ұлттық өндірушілер де франчайзингтік жүйе арқылы өз бизнесін кеңейтуге ұмтылуда. Мысал ретінде UMEX жылжымайтын мүлік агенттігін, Holding Space жиһаз өндірісін және Сеймар азық-түлік бағытын атауға болады.
Қолдау инфрақұрылымы және қаржыландыру
Қазақстанда франчайзингті қолдайтын әртүрлі ұйымдар қалыптасып келеді: заң фирмалары, консалтингтік агенттіктер, банк мекемелері. Олардың қатарында АТФ Банк және басқа да қаржы институттары бар.
Кредиттік жеңілдіктер тәжірибесі
Қазақстандық Франчайзинг Ассоциациясы АТФ Банктің қолдауымен франчайзинг жүйесі арқылы кәсіп бастағысы келетін азаматтарға және кәсіпорын иелеріне кредиттік жеңілдіктер қарастыруға ықпал етеді. Сондай-ақ банк франчайзингтің дамуын ынталандыратын арнайы бағдарламаларды әзірлеуге қатысады.
Нарықтық қабылдау және болашақ
2005 жылы Алматыда өткен «Тауарлар мен қызметтер бизнес үшін — 2005» көрмесі қоғамның франчайзингке деген көзқарасы өзгеріп, қызығушылықтың артқанын көрсетті. Мұндай іс-шаралар франчайзинг арқылы дамитын кәсіпкерлер санын көбейтеді.
Жаңа кәсіп ашу немесе қолданыстағы бизнесті ұлғайту кезінде франчайзингті пайдалану тиімді шешім болуы мүмкін: дайын модель, танымал бренд және әдістемелік қолдау тәуекелді азайтып, іске қосу процесін жеделдетеді. Соңғы жылдардағы үрдістерге сүйенсек, франчайзингтің Қазақстандағы даму әлеуеті жоғары.