Есеп берудің мәліметтері
Қаржылық есеп беруді пайдаланушылар кімдер?
Қаржылық есеп беруді дайындау мен ұсынуға арналған тұжырымдамалық негізге сәйкес қаржылық есеп беруді пайдаланушылардың құрамы кең. Олар есеп деректерін әртүрлі шешімдер қабылдау үшін қолданады.
Инвесторлар
Инвестицияға байланысты тәуекелді көтеретін тараптар. Оларға акцияларды сатып алу, ұстап тұру немесе сату туралы шешім қабылдауға, сондай-ақ субъектінің дивиденд төлеу қабілетін бағалауға көмектесетін ақпарат қажет.
Қарыз берушілер
Несиелер мен пайыздар толық және уақтылы төлене ме деген сұраққа жауап іздейді. Сондықтан олар субъектінің төлем қабілеттілігі мен тәуекел деңгейін бағалайтын ақпаратқа мүдделі.
Жабдықтаушылар және басқа сауда кредиторлары
Тиесілі соманың уақытында төленетініне көз жеткізуді қалайды. Оларға қысқа мерзімді міндеттемелерді өтеу қабілетін көрсететін деректер маңызды.
Сатып алушылар
Субъектінің үздіксіз қызмет етуі туралы, әсіресе ұзақ мерзімді келісімшарттар орындалуына әсер ететін қаржылық тұрақтылық туралы ақпаратқа мұқтаж.
Қызметкерлер
Ұйым қызметінің тұрақтылығы мен тиімділігіне, сондай-ақ жұмыс орындарын сақтау және болашақта жұмыспен қамту қабілетіне қатысты ақпаратқа қызығушылық танытады.
Мемлекеттік органдар
Ресурстарды бөлу туралы шешімдер үшін, ұйым қызметін реттеу, салық салу саясатын белгілеу, сондай-ақ ұлттық табыс және өзге статистикалық көрсеткіштерді есептеу үшін ақпаратты пайдаланады.
Көпшілік
Субъектілер жергілікті экономикаға елеулі үлес қосады: халықты жұмыспен қамту, жергілікті жеткізушілерді қолдау және басқа да әсерлер. Қаржылық есеп беру ұйымның жетістіктері мен даму бағыттары туралы түсінік беруге көмектеседі.
Ұйым басшылығының жауапкершілігі
Қаржылық есеп беруді дайындау және ұсыну үшін ұйым басшылығы жауап береді. Бұл жауапкершілік қаржылық жағдай, қызмет нәтижелері және қаржылық жағдайдағы өзгерістер туралы сенімді ақпараттың қалыптастырылуын қамтиды.
Қаржылық есеп берудің басқарушылық шешімдерге ықпалы
- инвестициялық саясатты қалыптастыруға;
- несиелеу аясын дұрыс айқындауға;
- болашақ ақша ағындарын бағалауға;
- міндеттемелер мен ресурстарды бағалауға;
- басқарушы органдардың қызметін ақпаратпен қамтамасыз етуге ықпал етеді.
Пайдаланушылардың ортақ талабы
Қаржылық есеп беруді пайдаланушылардың мүдделері әртүрлі болғанымен, негізгі ортақ талап — меншік капиталы және басқа тартылған инвестициялар туралы ақпараттың жеткілікті әрі пайдалы болуы. Бұл талап көп жағдайда барлық пайдаланушылардың мүддесіне сай келетін әмбебап ақпарат ретінде қарастырылады.
Қандай ақпарат ең пайдалы?
Төмендегі блоктар қаржылық есеп берудегі негізгі мәліметтер мен олардың қандай мақсатта қолданылатынын жинақтайды.
Экономикалық ресурстар (активтер құрылымы)
Кәсіпорынның табыс табу қабілетін бағалау және болашақ ақша қаражаттарының ықтимал ағындарын айқындау.
Қаржылық құрылым (қарыз бен меншік капиталының арақатынасы)
Қарыз қаражатына болашақтағы қажеттілікті бағалау, сондай-ақ келешектегі пайда мен ақша қаражатын мүдделі тараптар арасында бөлу мүмкіндігін түсіну; сырттан инвестиция тартудың әлеуеттік икемділігін бағалау.
Өтімділік және төлем қабілеттілігі көрсеткіштері
Ұйымның қысқа және ұзақ мерзімді міндеттемелерін орындау, қарыздарын уақытында өтеу қабілетін бағалау.
Рентабельділік және іскерлік белсенділік көрсеткіштері
Ресурстарды пайдалану тиімділігін, басқару сапасын және операциялық нәтижелілікті бағалау.
Қаржылық жағдайдың өзгеруі
Қаржылық, инвестициялық және операциялық қызмет нәтижесінде қалыптасқан ақша ағындарын бағалау, сондай-ақ келешектегі ақша қажеттілігін болжау.
Қаржылық есеп берудің сапалық талаптары
Өзара байланыстылық
Есеп беру өзара байланысты: бір шаруашылық операциясы әртүрлі көрсеткіштер арқылы көрініс табуы мүмкін, ал әр есеп нысаны ақпараттың басқа қырын береді.
Айқындық және түсініктілік
Қаржылық есеп пайдаланушылар үшін анық әрі түсінікті болуы және барлық мәнді ақпаратты ашуы тиіс.
Толық ашып көрсету
Қажет болған жағдайда түсіндірме жазбада баптардың жіктемесі және ақша қаражаттары туралы қосымша мәліметтер беріліп, көрсеткіштердің мазмұны ашылады.
Есеп беруде міндетті түрде көрсетілетін деректер
- заңды тұлғаның атауы және орналасқан жері;
- есеп беру кезеңі және есеп беру күні;
- қызмет түрі және заңды нысаны;
- өлшем бірлігі.
Салыстырмалылық, валюта және есептік кезең
Салыстыру қағидаты
Қаржылық есеп беру алдыңғы кезеңдердің мәліметтерімен салыстырылып беріледі. Бұл үрдістерді көруге және өзгерістерді бағалауға мүмкіндік береді.
Валюта және өлшем бірлігі
Есеп беру Қазақстан Республикасының валютасында жасалады. Өлшем бірлігі ретінде, әдетте, мың теңге қолданылады.
Жылдық есеп берудің есептік кезеңі
Жылдық есеп берудің есептік кезеңі толық күнтізбелік жыл болып саналады. Жаңадан құрылған субъектілер үшін есептік кезең заңды тұлға мәртебесін алған күннен бастап есепті жылдың 31 желтоқсанына дейінгі уақыт аралығын қамтиды. Меншік иесі есеп берудің өзге кезеңділігін белгілеуге құқылы.