Үрмелі аспаптар залы
Қазақтың халық музыка аспаптары музейі 1981 жылдың сәуір айында ашылды. 1990 жылы музейге халық композиторы Ықылас Дүкенұлының есімі берілді. Қазақстан үкіметінің жарлығымен 1980 жылғы тамыздан бастап ұйымдастырыла бастаған музей жұмысына Ө. Жәнібеков тікелей басшылық етті. Қысқа уақыт ішінде ауқымды жұмыс атқарылды.
Музей экспонаттары бірегей үлгі-нұсқаларымен ерекшеленеді. Тұрақты қорда сақталған көне музыкалық аспаптардың тарихы түркі дәуіріне (VI–VIII ғасырлар), тіпті одан да ертерек кезеңдерге дейін жалғасады.
Экспозиция құрылымы
Қордағы халық музыкалық аспаптары жіктелуіне қарай жеке залдарға топтастырылған. Экспонаттардың үні магнитофон таспасына жазылып, көрме барысында дыбысталып отырады.
- Аспаптық-музыкалық археология
- Дабылды-соқпалы, шулы-сылдырлы аспаптар
- Үрмелі тынысты аспаптар
- Қыл ішекті (қобыз дәстүрі)
- Ішекті-шертпелі, көп ішекті аспаптар
- Мемориалдық (ескерткіш) аспаптар
- Көршілес халықтардың ұлттық аспаптары
Залдар бойынша шолу
Музей залдары халық аспаптануының негізгі бағыттарын қамтып, тарихи кезеңдер мен орындаушылық дәстүрлерді бір арнаға тоғыстырады.
1-зал: Аспаптық-музыкалық археология
Қазақ аспаптану ғылымының маңызды тармағы саналатын аспаптық археологияға қатысты мұралар Қазақстан өңірінен көптеп табылған. Мұнда музыка аспаптары бейнеленген мүсін тастар, археологиялық қазба кезінде табылған уілдек, балалар дүңгіршегі және өзге де жәдігерлер қойылған.
2-зал: Дабылды-соқпалы, шулы-сылдырлы аспаптар
Жауынгерлік кезеңдерде дабылды-шулы аспаптар кең қолданылған. Музей қорында дабылдың екі түрі сақталған: көлемі кіші дабыл және жорық дабылы.
Үрмелі аспаптар залы
Үрмелі тынысты аспаптар халық мәдениетінде айрықша орын алған. Олар ағаштан, сүйектен, саздан, балшықтан, теріден және басқа да материалдардан жасалады.
3-зал: Қыл ішекті аспаптар
Бұл бөлім қыл ішекті дәстүрді таныстырады. Негізгі экспонаттардың бірі — қобыз аспабы.
4-зал: Ішекті-шертпелі, көп ішекті аспаптар
Шертпелі орындаушылық дәстүр мен көп ішекті аспаптардың түрлері осы залда топтастырылған.
5-зал: Мемориалдық (ескерткіш) аспаптар
Бұл бөлімде Бәйжігіт, Құрманғазы, Тәттімбет, Дәулеткерей, Жанақ, Сегіз Сері, Ақан сері, Біржан сал, Шашубай, Жаяу Мұса, Әсет, Кенен және басқа да дала өнерпаздарының музыкалық аспаптары сақталған.
6-зал: Көршілес халықтардың ұлттық аспаптары
Бұл бөлімде украин, латыш, өзбек, қырғыз, якут және өзге де халықтардың ұлттық аспаптары қойылған. Экспозиция аймақтық мәдени байланыстар мен ортақ музыкалық тамырларды салыстыра көруге мүмкіндік береді.