Наймандар мен керейіттер тайпалары
Наймандар мен Керейіттердің ұлыстары туралы
Бұл рефератта XIII ғасыр басындағы Найман және Керейіт ұлыстарының өмір сүрген кезеңі, қоныстанған аймағы, орталықтары, деректік негіздері, сыртқы саясаты және діни-мәдени ықпалдары қысқаша жүйеленеді.
Өмір сүрген уақыты
1213–1218 жылдар аралығы.
Территориялық аймағы
Ұлыстар Орталық Азияның шығыс бөлігінде, қазіргі Қазақстанмен шектесетін Моңғолия аумағында қалыптасты.
Орталықтары
Найман мемлекеті
Астанасы Балықты қаласы болып, ол Орхон өзенінің бойында орналасқан.
Керейіт мемлекеті
Орталығы ретінде Битөбе аталады.
Тайпалық құрамы
- Наймандар және керейіттер тайпалары.
Деректер мен мәліметтер
- Қидандардың Ляо әулеті кезеңіндегі «Ляо-ши» дерегінде «найман» атауы кездеседі; ол цзу-бу бірлестігінің батыс тобына жатқызылуы мүмкін.
- Керейіттер туралы алғашқы мәліметтер XI ғасырдың соңғы ширегіне жатады; олар көбіне христиан дінін (несториандық бағыт) қабылдауымен байланысты айтылады.
- Деректемелер жалайырлар, наймандар және керейіттердің көшіп-қонуын екі үлгіге бөлуге мүмкіндік береді: ірі топтар болып көшу (күрен әдісі) және жеке әулеттердің оқшауланып, шағын бірлестіктер ретінде қоныс аударуы.
Сыртқы саясаты және тарихи оқиғалар
- 1 1190–1206 жылдары моңғолдармен күрес барысында найман, керей және жалайыр тайпаларының бірқатар бөліктері Жетісуға және Ертістің батыс өңірлеріне ығысып, қоныстана бастады.
- 2 1208 жылы Шыңғысхан Алтайдағы Күшлік хан бастаған наймандарға соққы берді. Осыдан кейін наймандардың бір бөлігі Алтайдан Жетісуға ауысып, екінші бөлігі Шығыс Қазақстанда қалып қойды.
- 3 1211 жылы наймандардың басшысы Күшлік хан қарақытайларды жеңіп, қысқы мерзімге болса да Жетісуда өз билігін орнатты.
- 4 1218 жылы моңғолдар Жетісудағы наймандарды талқандап, толық жеңіске жетті.
Діни наным-сенімдері және мәдени ықпал
Наймандар мен керейіттердің билеуші тобы ұйғырлардың ықпалымен несториандық бағыттағы христиандықты, ұйғыр жазуын, сондай-ақ мемлекеттілікке тән бірқатар әкімшілік-мәдени элементтерді қабылдады.