Кәсіпорынның өндірістік күш қуаты
Кіріспе
Бұл курстық жұмыстың негізгі мақсаты — кәсіпорындағы өндірістік бағдарламаның құрылымын зерттеу. Осы мақсатқа қол жеткізу үшін өндірістік бағдарламаны құрудың негізгі көрсеткіштерін жүйелі түрде қарастырып, өндірістік факторларды тиімді пайдаланудың тәсілдерін анықтау көзделеді.
Бағдарлама жоспар арқылы жүзеге асатындықтан, құндық өлшемдегі өнім көлемін дұрыс есептеу үшін өнім шығару жоспарының натуралдық көрсеткіштері қажет.
Натуралдық өлшемдер
Натуралдық өлшемдерге тонна, метр, кВт·сағ, дана, комплект сияқты бірліктер жатады.
- Өлшем бірліктері өндіріс ерекшелігін нақты көрсетуі тиіс.
- Жоғары сапалы әрі экономикалық тиімді өнім шығаруды бағалауға мүмкіндік береді.
- Материал, еңбек және қаржы ресурстарын үнемдеуді есептеуге негіз болады.
Жоспардағы бірізділік
Жоспарда белгіленген өлшем бірліктері жоспарлау мен өндірісті ұйымдастырудың барлық бөлімдері үшін міндетті түрде сақталуы қажет. Бұл:
келісімшарт бойынша ассортиментті және жеткізу көлемін орындауға,
өндірістік бағдарламаны өнімнің сапа көрсеткіштерімен байланыстыруға мүмкіндік береді.
1. Өндірістік бағдарламаның мәні мен құрылымы
1.1. Мәні мен құрылымы
Шығарылатын өнімнің сипаты және оны дайындау тәсілі цехтардың құрамын, олардың мөлшерін, жүк айналымын, сондай-ақ зауыт аумағының көлемін айқындауға шешуші әсер етеді. Өндірісті ұйымдастыруда кейбір бұйымдардың әртүрлі көлемде шығарылуы маңызды рөл атқарады.
Өнім көлемі артқан сайын өндірісте жетілдірілген технологиялар мен ұйымдастырушылық әдістерді қолдану мүмкіндігі кеңейеді. Сонымен қатар, кооперация деңгейі кәсіпорын құрылымына елеулі ықпал етеді: кооперация жоғарылаған сайын өндірістік құрылым ықшамдалып, басқару жеңілдейді.
1.2. Құру және негізгі көрсеткіштері
Өндірістік бағдарлама жоспарлау құжаттарының негізінде қалыптасады және өнім шығарудың натуралдық, шартты-натуралдық, еңбектік және ақшалай көрсеткіштері арқылы есептеледі.
Тауарлы өнім
Тауарлы өнім — кәсіпорында өндіріліп, өткізуге арналған өнім. Ол өндірістік жоспардың негізгі көрсеткіші болып саналады және жалпы әрі өткізілген өнімді есептеудің базасы ретінде қолданылады.
Өндіріс үлгілері және құрылым
Ұйымдық-техникалық факторлар кәсіпорын бөлімшелерінің құрылымын қалыптастыруға ықпал етеді. Өндіріс үлгісі көбіне жұмыс орындарының саны мен орындалатын операциялар арасындағы арақатынас арқылы сипатталады.
Жоспарлау кезеңі
Өндірістік бағдарлама әдетте 3–5 жылға жоспарланып, бір жыл тоқсан және ай бойынша нақтыланады. Бұл тәсіл сұраныс өзгерісіне икемделуге және ресурстарды алдын ала теңгеруге мүмкіндік береді.
2. Өндірістік бағдарламаны кәсіпорын қызметінде пайдалану
2.1. Өндірістік факторларды тиімді пайдалану
Өндірістік бағдарламаны тиімді жүзеге асыру материалдық, еңбек және қаржылық ресурстарды үйлесімді жоспарлауға сүйенеді. Өлшем бірліктерінің дұрыс таңдалуы өнім көлемін нақтылауға, шығындарды салыстыруға және өнім сапасын жүйелі бақылауға жағдай жасайды.
2.2. Кәсіпорынның өндірістік қуаты
Өндірістік қуат экономикалық санат ретінде ең көп өнім өндіру мақсатында еңбек құралдарының белсенді бөлігін — машиналар мен жабдықтардың ұйымдасқан жиынтығын пайдалану арқылы қалыптасатын өндірістік қатынастарды қамтиды. Өндірістік қуаттың мәні оны еңбек құралдарының ұйымдасқан жиынтығы ретінде қарастырғанда толық ашылады.
Анықтама
Кәсіпорынның (цехтардың, учаскелердің) өндірістік қуаты — берілген еңбек құралдарының (машиналардың технологиялық жиынтығы, жабдықтар мен өндірістік алаңдар) қабылданған мамандандыруға, жұмыс уақыты режиміне және кооперация деңгейіне сәйкес белгілі бір кезеңде (жыл, тәулік, смена) өнім өндірудің ең жоғарғы мүмкін көлемі.
2.3. Кәсіпорындағы өндірістік бағдарламаны жоспарлау
Өндірістік бағдарламаны жоспарлау кезінде өндірістің үлгісі, бөлімшелердің өзара байланысы, кооперация деңгейі және ресурстардың қолжетімділігі ескеріледі. Жоспардың өлшемдері мен көрсеткіштері барлық құрылымдық бөлімшелер үшін бірдей түсінікті әрі салыстырмалы болуы тиіс.
3. Қазақстан Республикасының кәсіпорындарындағы өндірістік бағдарламаны тиімді пайдалану жолдары
Бұл бөлімде өндірістік бағдарламаны практикада тиімді қолдануға бағытталған тәсілдер қарастырылады: жоспар көрсеткіштерін біріздендіру, өндірістік қуатты нақты бағалау, кооперацияны оңтайландыру және өнім сапасын жоспарлау жүйесімен тығыз байланыстыру.
4. Қорытынды
Осы курстық жұмыста кәсіпорынның өндірістік бағдарламасының мәні мен құрылымы, оны құрудың негізгі көрсеткіштері, жоспарлау логикасы және өндірістік қуат ұғымының мазмұны жүйеленді. Тақырыпты ашу барысында өндірістік бағдарламаның нәтижелілігі өлшем бірліктерінің дәлдігіне, жоспар көрсеткіштерінің үйлесімділігіне және өндірістік факторларды тиімді пайдалануға тікелей байланысты екені айқындалды.
Ескерту: курстық жұмыс көлемі — 30 бет.
5. Қолданылған әдебиеттер
Әдебиеттер тізімі бұл мәтінде көрсетілмеген. Қажет болған жағдайда осы бөлімге қолданылған дереккөздер реттеліп енгізіледі.