Қазақша рефераттар

Өндірістік қажеттіліктерге байланысты жұмыс беруші қыз - меткерге жұмсаған шығыстар қызметкерлердің әлеуметтік және материалдық игіліктеріне кірмейді және оларда салық салынбайды, өйткені олар қызметкерлердің табысы болып саналмайды

Өндірістік қажеттіліктерге байланысты жұмыс берушінің қызметкерлерге жұмсаған шығыстары қызметкерлердің әлеуметтік және материалдық игіліктеріне жатпайды және оларға салық салынбайды, өйткені олар қызметкердің табысы болып саналмайды. Осындай түсіндірме Қазақстан Республикасы Мемлекеттік кіріс министрлігінің «Салық салу сұрақтарына 100 жауап» материалында (ББ №45, 1999 ж.) келтірілген.

Мысал: 2000 жылғы шығындар және декларацияның 5-қосымшасы

Жұмыс беруші 2000 жылы қызметкерлерге төмендегідей шығындар жұмсады. Осы деректер негізінде декларацияның 5-қосымшасының қалай толтырылатынын қарастырайық.

Есептелген және төленген сомалар

Жұмыс істеген уақыты үшін есептелген жалақы

2 255 мың теңге, оның ішінде 255 мың теңге — негізгі құралдарды жөндейтін қызметкерлерге қатысты.

  1. Пайдаланылмаған демалыс үшін өтемақы

    200 мың теңге

  2. Біліктілікті арттыру курстарының ақысы

    160 мың теңге

  3. Жұмыстан шыққан кезде берілетін жәрдемақы

    300 мың теңге

  4. Материалдық көмек

    280 мың теңге

  5. Балаларды мектепке дейінгі мекемелерде ұстау шығындары

    180 мың теңге

  6. Мейрам және мерейтой күндеріне сыйақы (бөлінбеген таза табыс есебінен)

    500 мың теңге

  7. Қызметкердің шетелде жасаған операциясы үшін төлем (бөлінбеген таза табыс есебінен)

    146 мың теңге

5-қосымшаны толтыру кезіндегі ескерту

Қосымшаны толтырған кезде қызметкерлердің біліктілігін арттыру курстарына жұмсалған шығындар есепке алынбайды.

7-жол: таза табыс есебінен жұмсалған шығыстар

7-жолда анықтама ретінде таза табыс есебінен қызметкерлерге жұмсалған шығыстардың сомасы көрсетіледі — 646 мың теңге (мейрам және мерейтой күндеріне сыйақы — 500 мың теңге және шетелдегі операция үшін төлем — 146 мың теңге).

Ескерту: жұмыс беруші осы сомадан бюджетке 15% мөлшерлеме бойынша салық төлеуге міндетті — 69,9 мың теңге.

Бірінші түйін

Декларацияның 5-қосымшасының 2-жолында өндірістік қажеттіліктерге байланысты жұмыс берушінің қызметкерлерге жұмсаған шығыстары ескерілмейді, өйткені бұл қызметкердің табысы емес. Сондықтан мұндай сомаларға жеке тұлғалардың табыс салығы салынбайды және олар жалақы ретінде қарастырылмайды.

Таза табыс есебінен жүргізілетін шығыстар

Жұмыс беруші қызметкерлерге жұмсайтын шығыстардың келесі тобы — шаруашылық жүргізуші субъектінің таза табысы есебінен жүргізілетін шығыстар. Мұндай шығыстарға төлем көзінде 15% ставка бойынша салық салу көзделген (ҚР «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Заңының 32-1-бабы), сондай-ақ бұл шығыстар жұмыс беруші үшін шегерімге жатпайды (сол Заңның 48-бабы).

5-қосымшада мұндай шығыстар еңбекақы төлеу жөніндегі шығыстардың жалпы сомасына енгізілмейді және тек анықтама ретінде 7-жолда көрсетіледі.

Екінші түйін

2-жолда көрсетілетін материалдық және әлеуметтік игіліктер бойынша 15% ставкамен салық салынатын, жұмыс беруші таза табыс есебінен төлейтін шығыстар өндірілмейді (№40 Нұсқаулықтың 68а-тармағы) және олар жалақы болып табылмайды.

Жалақыдан бөлек: еңбекақы төлеу шығыстарына кіретін өзге шығындар

Енді тікелей жалақыдан басқа, жұмыс берушінің қандай шығыстары еңбекақы төлеу жөніндегі шығыстарға жататынын қарастырайық. Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы ҚР Заңының 10-бабында қызметкерлердің қандай табыстары еңбекақы төлеу түріндегі табыстарға жататыны белгіленген.

Бұл норма жалдау бойынша жұмыстан алынатын табыстармен қатар, жұмыс беруші қызметкер үшін жұмсаған белгілі бір шығыстардың да еңбекақы түріндегі табыс ретінде танылатынын білдіреді.

Еңбекақы түріндегі табыс болып саналатын жұмыс беруші шығыстары

  • Жұмыс берушінің қызметімен байланысы жоқ қызметкер шығынын өтеу.

  • Қызметкердің жұмыс беруші алдындағы қарызының немесе міндеттемесінің сомасын есептен шығару.

  • Қызметкердің өмірі мен денсаулығын ерікті сақтандыру шарты бойынша ол үшін сақтандыру жарнасын төлеу.

  • Жұмыс беруші қызметкер үшін төлеген жеке тұлғалардың табыс салығы сомасы.

  • Қызметкерлерге сатылатын тауарлардың (қызметтердің) сатып алу бағасы мен босату бағасы арасындағы немесе сату бағасы мен өзіндік құны арасындағы теріс айырма.

  • Қызметкердің табысы болып табылатын жұмыс берушінің өзге де шығыстары.

Салық салу және шегерім тұрғысынан қорытынды

Заңда көрсетілген осы шығыстар жұмыс беруші қаражаты есебінен берілетін материалдық және әлеуметтік игіліктер ретінде танылады. Олар қызметкердің еңбекақы түріндегі табысына жатқызылғандықтан, есептелген жалақымен бірге жалпы белгіленген тәртіппен (ҚР «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Заңының 29-бабындағы ставкалар бойынша) салық салынуға тиіс.

Бұл жағдайда жұмыс беруші аталған мақсаттарға жұмсалған шығыстарды қызметкерлерге еңбекақы төлеу жөніндегі шығындар құрамында ескере алады.