Адамзат тарихындағы ең алғаш мемлекет типтес ұйым
Терминдер сөздігі
Төменде Қазақстан аумағындағы көне тайпалық бірлестіктер мен олардың билік құрылымы, қоныстанған өңірлері, астаналарына қатысты негізгі ұғымдар берілген. Мәтін тарихи атауларды нақтылап, мағынасын қысқаша түсіндіруге бағытталған.
Тайпа
Адамзат тарихындағы ең алғашқы мемлекет типтес ұйымдардың бірі. Тайпаларда басқарушы тұлға, жеке меншік және әлеуметтік теңсіздік белгілері қалыптаса бастады.
Сақтар
Б.з.д. III ғасырға дейін Қазақстан жерін мекендеген тайпалық одақ.
Үйсіндер
Сақтар иелік еткен жерлердің бір бөлігін қоныстанған, б.з.д. II ғасырда Іле жағалауын жайлаған тайпалық бірлестік.
Гуньмо (Куньмо)
Үйсін билеушілерінің атағы. Кей деректерде Куньмо түрінде де кездеседі.
Қызыл аңғар
Үйсіндердің астанасы. Қазіргі Ыстықкөлдің жағалауында орналасқан.
Қаңлылар
Б.з.д. III ғасырдан бері белгілі, Қазақстанның оңтүстік аймағын мекендеген тайпалық одақ.
Битянь
Қаңлылардың астанасы.
Дереккөзден үзінді
«Қаңлылар — бір жерге ірге теуіп отырмайтын көшпелі ел. Олар хан патшалығы дәуірінен бері осылай болып келген. Олардың ханы ұлы йозылардың Уын руынан шыққан. Оның бұрынғы мекені Чилан тауының солтүстігіндегі Жауұ қаласы еді.»
Үзінді қаңлылардың көшпелі сипатын, билеуші әулетінің шығу тегін және ертеректегі қонысын сипаттайды.