Экологиялық жағдайы жақсы
Бұл материал Шығыс Қазақстан табиғатын таныстыруға және оны қорғау мәдениетін қалыптастыруға арналған. Сонымен қатар құрмалас сөйлемді қайталау, ойды дәл жеткізу, пікірталас арқылы дәлелдеу дағдыларын дамыту көзделеді.
Эпиграф
«Жері байдың елі бай»
Сабақтың мақсаты
1
Құрмалас сөйлемді қайталау және бекіту.
2
Өз өлкеңнің табиғи әсемдігімен танысу.
3
Туған жерге деген сүйіспеншілікті арттыру.
Көрнекіліктер мен оқу ресурстары
- Техникалық құралдар (ТСО), плакаттар.
- Кітап көрмесі, тақырыптық суреттер.
Туған жер туралы түсінік
«Туған жер» дегеніміз не?
Туған жер — тек өз үйің тұрған орын ғана емес. Бұл — өз халқыңның кіндік қаны тамған, ата-баба дәстүрі қалыптасқан, тірлік-қарекет басталған қасиетті мекен. Оның өткені, бүгіні және ертеңі туралы білу — әр азаматтың парызы.
Алтай атауының мәні
«Алтай» сөзі моңғол тілінен аударғанда «алтын» деген мағынаны береді, яғни «алтын тау». Халық жер-су атауын көбіне оның басты қасиетіне қарап қойған. Алтай ежелден-ақ өз атауына сай бай өлке ретінде танылған.
Қазба байлық
Жер қойнауынан Менделеев кестесіндегі көптеген металдар кездеседі.
Өзендер
300-ден аса өзен.
Көлдер
75 көл.
Сабақ барысы: кезең-кезеңімен
I. Ұйымдастыру кезеңі
- Оқушылардың қатысуын тексеру.
- Күннің атауы, ауа райы, жыл мезгілі туралы қысқа әңгіме.
II. Мақсатпен таныстыру
Сабақтың мақсаттары хабарланып, эпиграф оқылады және мағынасы талқыланады.
IV. Алдын ала берілген тапсырмалар
Жұлдыз
Қорықтар туралы хабарлама.
Алтынай
Шығыс Қазақстандағы экологиялық жағдай туралы ой-толғау.
V. Сөйлемдерді талдау
Тақтаға жазылған үлгілер:
Алтай жерінің асты қандай қазыналы болса, үсті де сондай бай.
Мұндағы сыңсыған орманның өзі — бір байлық емес пе?
VI. «Жұбыңды тап» ойыны
Оқушылар карточкалар арқылы құрмалас сөйлемдерді табады және құрамын ажыратады.
Мысал:
Жаңбыр көп жауса, егін мол болады.
VII. Сөздік диктант
Диктант өзара тексеріледі. Мақсат — табиғатқа қатысты сөздерді сауатты жазу және мағынасын нақтылау.
VIII. Пікірталас: «Дабыл»
Оқушылар екі топқа бөлініп, Шығыс Қазақстан табиғатының экологиялық жағдайы туралы қарама-қарсы пікірді дәлелдейді.
1-топтың ұстанымы
Табиғат тамаша, ерекше қорғауды қажет етпейді (экологиялық жағдайы жақсы).
Табиғат өзін-өзі қорғайды және өзін-өзі қалпына келтіреді деп санаймыз. Ең бастысы — айналамызды таза ұстау және көгалдандыру. Мысалы, біз әр көктем сайын сынып болып көшет отырғызып, мектеп ауласын тазалаймыз.
2-топтың ұстанымы
Табиғат тамаша, бірақ қорғауды қажет етеді (экологиялық жағдайы нашарлап барады).
Менің туған өлкем — Шығыс Қазақстан. Мұнда көк аспанмен таласқан әсем таулар, мөп-мөлдір бұлақтар мен өзендер, ну ормандар, жидек бұталары, сан алуан өсімдіктер бар. Бұл ғажап өлкенің аң-құстары да, жер қойнауындағы қазба байлығы да мол. Алайда табиғат қазынасы қаншалық мол болғанымен, шектеусіз емес. Сондықтан оған аялы қамқорлық ауадай қажет: табиғатты қорғап, экологиялық жағдайды жақсартуымыз керек.
IX. «Кенді Алтай» және демалыс орындары
Шығыс Қазақстанды кейде «Қазақстанның Швейцариясы» деп те атайды. Бұл өңірде табиғат аясында тынығуға және ем алуға мүмкіндік беретін орындар көп.
Мысалдар:
- Суы шипалы Рахман қайнары.
- Уба, Лениногор (Риддер) өңіріндегі демалыс орындары.
- Барлық-Арасан санаторий-курорттары.
- Қорықтар мен табиғи аймақтар.
Жарнама тапсырмасы
«Осы әсем өлкемізді өзгелерге қалай таныстырамыз?» деген сұраққа жауап ретінде оқушылар қонақ шақыруға лайық шағын жарнама мәтінін дайындайды.
X. Ән үйрену
«Өр Алтай» әнін үйрену және орындау.
XI. Қорытындылау
Теледидар/бейнематериал арқылы Шығыс Қазақстан табиғатын тамашалау. Эпиграфқа қайта оралып, негізгі ойды түйіндеу: жер байлығы — елдің берекесі мен жауапкершілігі.
Қайта түйін:
«Жері байдың елі бай»
XII. Үй тапсырмасы
- «Өр Алтай» әнін жаттау.
- Шығыс Қазақстан табиғаты туралы әңгімелеп келу.
XIII. Бағалау
Оқушылардың қатысуы, тапсырмаларды орындауы, пікірталастағы дәлелі және тілдік сауаттылығы бойынша бағалау жүргізіледі.