Басқарушы есептін негізгі элементтері
Мазмұны
Бөлімдер
- Кіріспе 3
- 1. Басқарушы есептің мәні және оны ұйымдастыру 6
- 1.1 Басқару есебінің сипаттамасы мен маңызы 6
- 1.2 Басқару есебінің әдістері мен тәсілдері 8
- 2. Басқарушы есептің негізгі элементтері 12
- 2.1 Басқарушы есептің негізгі элементтерін (конструкциясын) түсіндіру 12
- 2.2 Есеп жүйесін таңдау және шоттардың құрылымын нақтылау 17
- 2.3 Басқарушылық бухгалтериядағы интеграцияланған есеп жүйесін ұйымдастыру 24
- Қорытынды 27
- Пайдаланылған әдебиеттер 29
Қысқаша сипаттама
Бұл материал басқарушы есептің мәнін, оның кәсіпорынды басқарудағы рөлін және есепті ұйымдастырудың практикалық маңызын түсіндіруге бағытталған. Мәтінде калькуляциялау мен шығындар туралы ақпаратты жинақтау, есеп жүйесін құру, сондай-ақ басқарушылық шешімдерді дер кезінде қолдайтын ақпараттық орта қалыптастыру мәселелері қамтылады.
Негізгі өзек
Калькуляциялау және шығындар есебі — басқарушы есептің тірек құрылымы.
Нәтиже
Басқару процесі мен есептік процесті бір жүйеге біріктіру.
Кіріспе
Бүгінгі таңда шаруашылық субъектілері өндірістік бағдарламаларды, өндірістік және әлеуметтік даму жоспарларын өз бетінше әзірлейді. Баға саясаты аясында стратегияны айқындап, басқарушылық шешімдер қабылдаған жағдайда басшылардың жауапкершілігі айтарлықтай күшейеді.
Меншік нысандарының әртараптануы, мемлекеттік кәсіпорындарды жекешелендіру үдерісінің дамуы, өнім ассортиментін дербес жоспарлау және еркін баға белгілеу механизмдерінің енгізілуі нарықтық экономиканың басқа тетіктерімен қатар басқарушы есепке деген қажеттілікті біртіндеп арттыра түсті.
Неге басқарушы есеп бөлек жүйе ретінде қалыптасты?
- Өндіріс көлемінің ұлғаюы және қызметтің күрделенуі.
- Капиталдың шоғырлануы, ірі компаниялардың құрылуы және басқару деңгейлерінің көбеюі.
- Коммерциялық құпияны сақтау қажеттілігі.
Басқарушы есепті қалыптастыру мен дамытудағы маңызды қадамдардың бірі — кәсіпорынның жалпы бухгалтерлік қызметінен калькуляциялық (басқарушылық) бухгалтерияны бөліп шығару болды. Қаржылық және калькуляциялық бухгалтерияны дербес жүйелер ретінде құру басқару талаптары мен ақпараттың құпиялылығы тұрғысынан негізделді.
Басқарушы есептің іргетасы — калькуляциялау және шығындар туралы ақпаратты жинақтау мен ұйымдастыру. Отандық тәжірибеде калькуляцияға қатысты мәселелер терең зерттелген, ал нормативтік әдістер аясында (стандарт-кост жүйесіне ұқсас тәсілдермен) елеулі теориялық және практикалық қор жинақталған.
Қазіргі тәжірибедегі негізгі қиындық
Көптеген ұйымдарда басқарушы есепке тән жекелеген функциялар бар болғанымен, ақпарат әртүрлі қызметтер арасында бөлшектеніп қалады. Соның салдарынан деректерді дер кезінде және кешенді түрде пайдалану мүмкіндігі төмендейді.
Талдаудың кешігуі
Экономикалық талдау көбіне негізгі қаржылық көрсеткіштер толық қалыптасқаннан кейін жүргізіледі, бұл басқарушылық ықпал ету мүмкіндігін азайтады.
Тиімділікті бағалаудың әлсіздігі
Жеке бөлімшелердің жұмысының тиімділігі жүйелі түрде талданбайды, нәтижесінде ішкі резервтерді анықтау қиындайды.
Ұйымдарда қажеттілік пісіп-жетілгенімен, іс жүзінде салықтық жоспарлау жеткілікті деңгейде қолданылмайды. Сонымен бірге басқарушы есептің өзегін құрайтын калькуляциялау тәсілдерін дұрыс құру кей жағдайларда салықтық жүктемені оңтайландыруға да ықпал етуі мүмкін.
ХҚЕС-ке көшу және бухгалтердің рөлі
Қазақстан Республикасында қаржылық есептіліктің халықаралық стандарттарына (ХҚЕС) көшу жаңа экономикалық жағдайда бухгалтерияның функциялары мен өкілеттіктерін кеңейтті. Егер бухгалтерлік кәсіп сапалық жаңа деңгейге көтеріліп, бухгалтер-талдаушы шаруашылық фактілерді тіркеуден өндірісті басқаруды қолдауға өтсе, онда есептің жаңа сатыға көтерілгенін айтуға болады.
1997 жылдан бергі бағыт
1997 жылдың қаңтарынан бастап Қазақстан Республикасында ХҚЕС талаптарына сәйкес бухгалтерлік есепті қайта құру бағдарламасы әзірленді. Оның мақсаты — ұлттық есеп жүйесін нарықтық экономиканың талаптары мен халықаралық стандарттарға сәйкестендіру.
Бұл мақсатқа кәсіпорын өзін тиімді басқару үшін қажетті ақпараттық жүйені қалыптастырған жағдайда ғана қол жеткізуге болады.
Басқарушы есептің анықтамасы және пәні
Басқарушы есеп — экономикалық тұрғыдан интеграцияланған есептеу мен жиынтық ақпараттық деректер негізінде кәсіпорын қызметін белгілі бір бағытқа бағдарлау үшін қабылданатын басқарушылық шешімдер жүйесін қалыптастыру. Бұл түсінік басқарушы есепті кәсіпорын иерархиясының барлық деңгейіне бейімделетін жүйе ретінде сипаттайды.
Маңызды ерекшелік
Басқарушы есеп басқару процесін есептік процесімен байланыстырады: жоспарлау, бақылау, талдау және шешім қабылдау кезеңдерін дерекпен қамтамасыз етеді.
Басқарудың циклдік процесінде көрініс табатын басқарушы есеп объектілерінің жиынтығы оның пәнін айқындайды. Демек, басқарушы есептің пәні — ұйымның тұтастай және оның жекелеген құрылымдық бөлімшелері шеңберіндегі өндірістік қызметі.
Ескерту: бастапқы мәтінде бұл материал 29 беттен тұратын курстық жұмыс құрамында берілгені көрсетілген.