Халықаралық қызметтер рөлініңжоғарылау беталыстары мен халықаралық қызметтер шеңберінің материалдық өндірістің жоғарылау қарқындарынан алға түсетін өсуі
ЕҚЫҰ және көліктік қызмет көрсетудегі интеграциялық саясат
Транзит пен көлік дәліздері Еуропадағы Қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымының (ЕҚЫҰ) Астана саммитінде өзекті тақырыптардың бірі ретінде қарастырылды. ЕҚЫҰ-ның экономикалық өлшемінің мазмұнын байыту — Қазақстанның төраға ретінде көтерген маңызды бастамаларының бірі. Қазақстан Президентінің пікірінше, халықаралық интеграция экономикалық өрлеу мен саяси диалогтың берік негізі болып табылады.
Негізгі ой
Еуразиялық транзитті дамыту — мемлекеттерді жақындататын, өзара тәуелділік пен сенімді күшейтетін практикалық жол.
Әсері
Көлік дәліздерінің бойында инфрақұрылым, сервистік қызметтер және жаңа өндірістік тораптар қалыптасып, өңір экономикалық тұрғыдан белсенді аймаққа айналады.
Қазақстанның транзиттік әлеуеті: Шығыс пен Батысты байланыстыру
Азия мен Еуропа үшін жаңа нарықтар маңызды, сондықтан Қазақстан арқылы өтетін көлік дәліздеріне қызығушылық жоғары. Сарапшылардың пікірінше, болашақта Қазақстан аумағы арқылы өтетін бағыттар Еуропа, Оңтүстік-Шығыс Азия және Қытай арасындағы әлемдік жүк айналымының белгілі бір бөлігін өзіне тарта алады.
Геосаяси артықшылық
Пекин мен Берлин аралығының шамамен үштен бірі Қазақстан аумағына тиесілі. Бұл орналасу Ұлы Жібек жолын жаңа мазмұнда жаңғыртуға мүмкіндік береді: 21-ғасырда керуеннің орнын пойыздар басып, жібек пен алтынды мұнай мен газ алмастыруы мүмкін. Пішіні өзгергенімен, мәні сол күйінде қалады — Еуропа мен Азияны, Шығыс пен Батысты біріктіру.
Қазақстан өзінің геосаяси орналасуы, экономикалық әлеуеті және тарихи дәстүрлері арқылы көлік саласындағы жаһандық үрдістердің белсенді қатысушысы әрі халықаралық интеграцияны қолдайтын ел ретінде көрінеді. Көлік кешені темір жол, автомобиль, әуе қатынастары, өткізгіш құбырлар, теңіз және өзен жолдарын қамтып, экономикалық инфрақұрылымды қалыптастыратын негізгі салалардың бірі болып саналады.
Қызметтер экономикасы және халықаралық қызмет көрсетудің өсуі
Әлемдік экономиканың дамуының маңызды заңдылықтарының бірі — экономикалық өсім мен халықаралық қызмет көрсету үлесінің артуы арасындағы өзара байланыс. Қызметтер қоғамдық өндірістің қажеттіліктерін қамтамасыз етеді, адамдардың әлеуметтік және материалдық емес қажеттіліктеріне жауап береді, сондай-ақ сервистік, инженерлік, көлік және байланыс қызметтерін ұсынады.
Жұмыспен қамту
Қызметтер саласының кеңеюі еңбек нарығын әртараптандырып, жаңа мамандықтарды қалыптастырады.
Техникалық жаңару
Инфрақұрылым мен логистикадағы технологиялық жаңғырту өндіріс пен тасымал сапасын арттырады.
Сапа және тиімділік
Қызмет көрсету мәдениеті өнімнің сапасына, қолжетімділігіне және жалпы пайдалы әсеріне ықпал етеді.
Интеграциялық саясат: экономикалық жақындасу тетіктері
Интеграциялық саясаттың тиімділігі елдердің экономикалық жақындасуын қамтамасыз ететін тетіктерге байланысты. Қазіргі кезеңде бір-бірімен өзара әрекеттесетін және бірін-бірі толықтыратын экономикалық консолидацияның әртүрлі ұйымдастырушылық-құқықтық нұсқалары қалыптасты. Мұның өзі елдер немесе елдер тобы мүдделерінің белгілі бір ұқсастығын және сол мүдделерді жүзеге асырудың ең тиімді жолдарын іздейтінін көрсетеді.
Ықтимал шаралар
- Саудада кедендік баждарды, әкімшілік және тарифтік шектеулерді кезең-кезеңімен қысқарту немесе алып тастау.
- Төлемдердің еркін өтуі, көлік қызметтерінің үздіксіздігі және жұмыс күшінің қозғалысына қолайлы жағдай жасау.
- Келісімдерді іске асыратын органдар құру және ортақ ережелерді сақтау үшін мониторингті күшейту.
- Еркін сауда режимін дамыта отырып, кедендік аумақтарды біріктіретін бірегей кедендік кеңістік қалыптастыру.
- Үшінші елдермен байланыста жалпы кедендік тарифті және сыртқы экономикалық қызметке келісілген саясатты орнықтыру.
Өңірлік ынтымақтастық және ТМД кеңістігіндегі ерекшеліктер
Қазақстан үшін ЕҚЫҰ-мен өзара тиімді байланыс сыртқы саясаттың негізгі басымдықтарының бірі болып қала береді. ҚР сыртқы саясат тұжырымдамасында Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы (ТМД) шеңберіндегі ынтымақтастыққа және қатысушылар арасындағы интеграциялық байланыстарды дамытуға айрықша мән беріледі. Бұл бұрынғы кеңестік кеңістіктегі мемлекеттерді байланыстыратын саяси, экономикалық, мәдени және өзге де байланыстардың тығыздығымен түсіндіріледі.
Институционалдық көпсатылылық
Орталық Азия елдерінің интеграциясы бірнеше саты арқылы жүріп келеді: әр мемлекеттің өз қаржылық-экономикалық және салықтық-бюджеттік жүйесі, ұлттық валютасы, кедендік және шекаралық қызметтері бар. Осыған қарамастан, көршілес елдермен сауда-экономикалық байланыстар халықаралық қағидалар негізінде дамиды.
Әлеуметтік-мәдени фактор
Көптеген онжылдықтар бойы ортақ кеңістікте өмір сүру, мәдени ұқсастықтар мен менталитет халықтар арасындағы қатынасқа ықпал етеді. Үкіметтер бұл факторды саясатта да, экономикалық ынтымақтастықта да ескергені маңызды.
Жүзеге асырудағы түйткіл
ТМД аясында көптеген құжаттар қабылданғанымен, олардың бір бөлігі толық іске аспай қалды. Сондықтан келісімдердің орындалуын бақылауды күшейту, мақсаттары мен мерзімдері нақты айқындалған механизмдерді қалыптастыру қажеттілігі туындайды.
Көліктік қызмет көрсетулер нарығын кеңейтудің бағыттары
Көліктік қызмет көрсетулер нарығының кеңеюі Қазақстан үшін бірнеше стратегиялық бағытты қамтиды:
Бәсекеге қабілеттілік
Тасымалдаушылардың әлемдік көлік нарығындағы бәсекеге қабілеттілігін арттыру, әсіресе сыртқы саудадағы экспорттық-импорттық тасымалдарда.
Халықаралық көлік дәліздері
Халықаралық транзиттік көлік дәліздерін ұйымдастыруда мемлекеттің географиялық және геосаяси артықшылықтарын тиімді пайдалану.
Тікелей маршруттар және шығындарды қысқарту
Әлемдік нарыққа шығуға мүмкіндік беретін тікелей көлік жолдарын дамыту, транзиттік шығындарды қысқарту және экономикалық әрі экономикалық емес сипаттағы тәуекелдерді азайту.
«Еуропаға жол» бағдарламасы және ЕҚЫҰ кеңістігіндегі басымдықтар
Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә. Назарбаев 2010–2011 жылдарға арналған «Еуропаға жол» мемлекеттік бағдарламасы туралы Жарлыққа қол қойды. Бағдарлама Қазақстан мен еуропалық мемлекеттер арасындағы жан-жақты қарым-қатынасқа жаңа серпін беруге бағытталды. Басты мақсат — жетекші еуропалық елдермен стратегиялық әріптестікті жаңа деңгейге көтеру.
Ынтымақтастық салалары
Технологиялар, энергетика, көлік, техникалық реттеу мен метрология, сондай-ақ шағын және орта бизнес.
ЕҚЫҰ аясындағы басымдықтар
- Демократиялық институттарды дамыту бағытындағы жұмысты жалғастыру.
- ЕҚЫҰ мемлекеттерінің транзиттік-көліктік әлеуетін және еуразиялық құрлықаралық дәліз мүмкіндіктерін арттыру.
- Экологиялық мәселелерді шешуге басымдық беру.