Кәсіпкерліктің түрлері
Кіріспе
Қазақстанда кәсіпкерлік туралы әңгіме 1990-жылдардың басында, қайта құру үдерістері басталған кезеңде кеңірек айтыла бастады. Сол уақытта, бейнелі түрде айтқанда, «комсомолдық кәсіпкерлік» қалыптасып, белсенді жастардың (негізінен комсомол жетекшілерінің) бастамасымен жастардың шығармашылық және ғылыми-техникалық орталықтары негізінде кооперативтер құрылды.
Несиелеудің жеңілдетілген шарттары енгізілді. Өспелі инфляция жағдайында кәсіпкерліктің алғашқы толқыны қиындыққа төтеп беріп қана қоймай, бастапқы капитал жинауға да мүмкіндік алды: несие қаржысы қымбаттап алынғанымен, салыстырмалы түрде арзан қайтарылды.
1987
Кәсіпкерлік қызмет алғашқы рет «СССР азаматтарының жеке еңбек қызметі туралы» заң арқылы ресмилендірілді.
1988
«Кооперация туралы» заң қабылданып, кооперативтер мен серіктестіктердің жаппай құрылуы басталды.
1988–1991
Жалға беру, бірлескен кәсіпорындар және банк қызметі туралы заңдар экономиканы біршама ырықтандырды.
Нарықтық инфрақұрылымның жеткіліксіздігі салдарынан кооперативтердің аз бөлігі ғана тұрақты жұмыс істей алды. Дегенмен негізгі меншік мемлекеттік болып қала бергенімен, жалға беру сияқты шектеулі «босаңсулар» кәсіпкерлік белсенділікке белгілі бір дәрежеде жағдай жасады.
Тәуелсіздік кезеңіндегі құқықтық негіз және көрсеткіштер
Қазақстан Республикасы 1991 жылы тәуелсіздік алғаннан кейін кәсіпкерлік белсенділікті қолдауға бағытталған бірқатар заңнамалық актілер қабылданды. Олардың қатарында «Шаруашылық қызметтің еркіндігі және Қазақстанда кәсіпкерліктің дамуы туралы» (1991) және «Жеке кәсіпкерлікті қолдау және қорғау туралы» (1992) заңдар бар.
Сандар нені көрсетеді?
- 1994 жылдың басы
- Жеке кәсіпорындар саны 15,7 мың, жұмыспен қамтылғандар 164 мың адамға жетті.
- 01.10.1998
- Шағын кәсіпкерлік субъектілері 307 мың, жұмыспен қамтылғандар 1,2 млн адам болды.
Кәсіпкерлік қызметтің негізгі үш саласының ішінде өндіріс те, тұтынушы мен өндіруші арасындағы делдалдық та емес, ең алдымен сауда алдыңғы орынға шықты.
1997 жылғы қолдау
ҚР Президентінің 1997 жылғы 6 наурыздағы №3398 жарлығы шағын кәсіпкерлікті дамытуды жандандыру және мемлекеттік қолдауды күшейту шараларын айқындады.
1998 жылғы құқықты қорғау
1998 жылғы 27 сәуірдегі №3928 жарлық жеке және заңды тұлғалардың кәсіпкерлік қызмет еркіндігіне құқығын қорғауға бағытталды.
Осы құжаттарға сәйкес Қазақстанда шағын бизнесті дамыту жөніндегі алғашқы арнайы орган ретінде Сауда және экономика министрлігінің құрамында шағын кәсіпкерлікті қолдау жөніндегі агенттік құру және оның жұмысын ұйымдастыру қарастырылды.
Кәсіпкерлікті дамытудың негізгі шарттары
Экономиканың тұрақтылығы мен бәсекелік сипатын қалыптастырудағы басты тетіктердің бірі — кәсіпкерлікті жүйелі түрде жетілдіру. Жалпы кәсіпкерліктің дамуы үшін бірнеше негізгі шарт орындалуы қажет.
1) Еркіндік пен құқық
- Шаруашылық қызмет бағытын таңдау;
- Өндірістік және сауда бағдарламаларын анықтау;
- Қаржы көздерін таңдау;
- Өнімді тасымалдау тәсілдерін белгілеу;
- Баға белгілеу және табысты мақсатты жұмсау.
2) Тәуекел және жауапкершілік
Кәсіпкерлік — қабылданған шешімдердің салдары үшін тәуекелге баруды және нақты жауапкершілікті талап ететін қызмет. Жауапкершілік болмайынша, кәсіпкерліктің де мәні жойылады.
3) Коммерциялық нәтиже және нарықтық құрылым
Кәсіпкерлік қызмет коммерциялық табысқа ұмтылады және бұл мақсат экономикада қажетті нарықтық құрылымдар мен ережелердің орнығуымен тығыз байланысты.
4) Меншіктің әртүрлі формалары
Еркін кәсіпкерлік әртүрлі меншік формаларының қатар өмір сүруін қажет етеді. Бұл шарт алдыңғы талаптардың табиғи жалғасы болып саналады.
Кәсіпкерлік — тек қызмет емес
Кәсіпкерлік — ерекше қызмет түрі ғана емес, ол сондай-ақ белгілі бір стиль мен тәртіп: бастамашылдық, дәстүрден тыс шешімдерді іздеу, тәуекелге бару және нәтижеге бағдарланған іскерлік мінез-құлық. Іскерлік қызметтің негізгі алаңы — кәсіпорын.
Жұмыстың құрылымы және мақсаты
Бұл мәтін «Кәсіпкерлік орта» тақырыбын жүйелі түрде ашуға бағытталған курстық жұмыстың мазмұны мен кіріспе бөлігін қамтиды. Жұмыс үш бөлімнен тұрады:
1. Кәсіпкерлікті дамытудың теориялық негіздері
Бұл бөлімде кәсіпкерліктің мәні мен мазмұны, экономикалық негіздері, кәсіпкерлік түрлері және тәуекелдің мәні қарастырылады.
- 1.1. Кәсіпкерліктің мәні және экономикалық негізі
- 1.2. Кәсіпкерліктің түрлері
- 1.3. Кәсіпкерлік тәуекел: мәні және түрлері
2. Кәсіпкерлік бәсекелестік және франчайзинг жүйесі
Бұл бөлімде бәсекелестік ұғымы, оның түрлері, монополияға қарсы мемлекеттік реттеу, сондай-ақ франчайзингтік қатынастар жүйесі баяндалады.
- 2.1. Бәсекелестіктің мазмұны және түрлері
- 2.2. Монополияға қарсы мемлекеттік реттеу
- 2.3. Франчайзингтік қатынастар жүйесі
3. Кәсіпкерлік істі мемлекеттік реттеу
Бұл бөлімде кәсіпкерлік қызметті мемлекеттік реттеудің қажеттілігі, мемлекеттің араласу жағдайлары мен себептері, сондай-ақ Қазақстандағы кәсіпкерлікті басқару мәселелері қарастырылады.
- 3.1. Мемлекеттік реттеудің қажеттілігі
- 3.2. Мемлекеттің кәсіпкерлік ісіне араласу жағдайлары мен себептері
- 3.3. Қазақстандағы кәсіпкерлікті басқару
Басты мақсат
Жұмыстың негізгі мақсаты — «кәсіпкерлік орта» ұғымын жан-жақты ашу. Кәсіпкерлік орта кәсіпкерліктің өзімен ғана шектелмейді: оған кәсіпкерліктің түрлері, кәсіпкерлік тәуекелдер, бәсекелестік, сондай-ақ кәсіпкерлікті мемлекеттік реттеу, қорғау және қолдау шаралары, мемлекеттік басқару тетіктері де кіреді.
Жұмыстың көлемі: 38 бет.
Қорытынды
Қазақстандағы кәсіпкерліктің қалыптасуы құқықтық негіздің біртіндеп кеңеюімен, нарықтық инфрақұрылымның орнығуымен және мемлекеттік қолдау тетіктерінің күшеюімен қатар жүрді. Кәсіпкерліктің тұрақты дамуы еркіндік пен жауапкершіліктің теңгерімін, тәуекелді сауатты басқаруды және әділ бәсекелестік ортаны талап етеді.
Пайдаланған әдебиеттер тізімі
Бұл бөлім бастапқы мәтінде әдебиеттер атауларымен толықтырылмаған. Қажет болса, пайдаланылған дереккөздерді (оқулықтар, заңнамалық актілер, мақалалар, ресми статистика) стандарт талаптарына сай рәсімдеп, осы жерге тізім түрінде енгізуге болады.