Міндеттеме төсілімен табыс салығының есебі туралы қазақша реферат
Қазақша реферат
Салық міндеттемесінің есебі және міндеттеме тәсілімен табыс салығын есептеу
Салық міндеттемесі — мемлекет алдындағы әрбір салық төлеушінің міндеті. Бұл міндеттеме салық заңнамасына сәйкес орындалады және бюджетке түсетін түсімдердің тұрақтылығын қамтамасыз ететін негізгі тетіктердің бірі болып саналады.
Негізгі құқықтық негіз
2001 жылғы 12 маусымда №209-II Қазақстан Республикасының «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Салық кодексі (өзгертулер мен толықтыруларымен) қабылданды. Кодекске сәйкес, жеке және заңды тұлғалардан алынатын салықтар мемлекеттік бюджетті толықтырудың негізгі көздерінің бірі болып табылады.
Салық кодексі Қазақстан Республикасындағы салықтық қатынастарды реттейтін негізгі құқықтық құжат болып табылады. Ол республикалық және жергілікті бюджеттерге түсетін салықтарды, алымдарды, төлемдерді, сондай-ақ басқа да міндетті төлемдерді белгілейді. (Кеден баждары, алымдары мен төлемдеріне қатысты мәселелер арнайы заңнамамен реттеледі.)
Салық кодексі нені айқындайды?
-
Салықтардың толық тізімін және олардың негізгі түрлерін.
-
Есептеу тәртібін, салық салу объектілерін және әрбір салық бойынша төлеушілерді.
-
Бюджет жүйесіне төленетін міндетті төлемдерді енгізу, есептеу және аудару қағидаларын.
«Салықтар, алымдар және басқа да міндетті төлемдер» ұғымы
Кодексте белгіленген тәртіпке сәйкес Қазақстан Республикасының бюджет жүйесіне төлеушілерден аударылатын (бөлінетін) қаражаттар салықтар, алымдар және басқа да міндетті төлемдер болып танылады.
Салықтарды, алымдарды және өзге де міндетті төлемдерді енгізу, өзгерту немесе тоқтату құқығы Қазақстан Республикасының заң шығару органдарының өкілеттігіне жатады және бұл құқық тек Салық кодексіне өзгерістер мен толықтырулар енгізу арқылы жүзеге асырылады.
Салық міндеттемесін орындаудағы негізгі элементтер
Салық төлеуші салық міндеттемесін орындау барысында төмендегі ұғымдарды нақты білуге және дұрыс қолдануға міндетті:
Салық салу объектісі
Салық салынатын объект және салық салумен байланысты объектілер ретінде, әдетте, мүлік және әрекет (операциялар) қарастырылады. Егер олар бар болса, салық төлеушінің салық міндеттемесі туындайды.
Салық базасы
Салық базасы — салық салу объектісінің құндық немесе өзге де өлшемдік сипаттамасы. Дәл осы базаға сүйене отырып, салық сомасы және басқа да міндетті төлемдердің мөлшері анықталады.
Салық мөлшерлемесі
Салық мөлшерлемесі — салық базасының өлшем бірлігіне есептелетін салық деңгейі. Ол пайыздық немесе абсолюттік сома түрінде белгіленуі мүмкін.
Салық кезеңі
Салық кезеңі — әрбір салық түріне сәйкес белгіленетін уақыт аралығы. Кезең аяқталғаннан кейін салық базасы айқындалып, бюджетке төленуге тиіс салық пен өзге де міндетті төлемдер есептеледі.
Есептеу қағидасы: есептеу әдісі (accrual)
Қазақстан Республикасындағы салық заңнамасы, әдетте, есептеу әдісіне (accumulation/accrual) негізделеді. Бұл тәсіл бойынша табыс пен шығыс олардың нақты төленген уақытына қарай емес, экономикалық операциялар жүзеге асқан кезеңде танылады.
Мүліктің кірістелуі
Активтердің есепке алынған кезеңі маңызды.
Тауарды жөнелту
Сату мақсатында жөнелтілген кезең бойынша танылады.
Қызмет/жұмыс
Қызмет көрсетілген немесе жұмыс орындалған кезең есепке алынады.
Яғни, табыс пен шығыс төлемнің нақты уақытына тәуелді болмай, операцияның орындалу кезеңімен байланыстырылып есептеледі.