Қоғам ұғымы туралы қазақша реферат

Қоғам ұғымы

Қоғамның қалай және қандай жағдайларда пайда болғаны туралы бұрынғы және қазіргі ғылыми болжамдарда ортақ бір шешімге келетін тұжырым жоқ. Дегенмен, көпшілік зерттеушілер қоғамның қажетті белгісі ретінде саналы әрі ерікті адамдардың жиынтығын көрсетеді.

Тарихи және әлеуметтік ғылымдардың пайымдауынша, жеке тұлғалардың адамзат қоғамына бірігуі олардың ортақ мақсаттарына негізделеді. Жалпы алғанда, мақсатсыз қоғам болмайды.

Мақсат пен мүдделердің үйлесуі

Бір қоғамда бірнеше мақсат қатар өмір сүруі мүмкін: олар бір-біріне ұқсас та, тіпті қарама-қайшы да болуы ықтимал.

Әр адамның өз алдына қойған жеке мүддесі болады. Адам қоғамдық ортаға қанша бейімделсе де, жеке мүдде сақталады. Сондықтан жалпы мүдде жеке адамның мүддесіне әділетті түрде қайшы келуі мүмкін. Ең маңыздысы — сол мүдделердің қайсысы басым болатыны.

Тұрақтылық шарты

Қоғамның ұйымшылдығы мүшелерінің жалпы және жеке мүдделерінің үйлесуіне байланысты.

Қауіп

Мүдделердің сәйкес келмеуі қоғам өмірінің тұрақтылығын әлсіретеді.

Қоғам мүдделердің өзара сәйкестігі негізінде құрылады, ал сол мүдделердің орындалуы жеке адамдардың өзара қарым-қатынасына тәуелді. Бірігіп жұмсалған күштің нәтижесінде жеке адамның жалғыз өзі жете алмайтын мақсаттарға қол жеткізуге болады.

Қоғам — қарым-қатынастар жүйесі

К. Маркс қоғамды адамдар арасындағы қарым-қатынастардың жемісі деп қысқа анықтаған.

— К. Маркс

Алайда мүдделері өзара сай адамдардың жай ғана жиынтығы қоғам бола алмайды. Сол сияқты, бір-бірімен қарым-қатынастағы адамдардың кез келген тобы да жалпы мүдде негізінде бірден қоғам құра бермейді.

Қоғам деп айту үшін адамдардың өзара байланысы ғана емес, олардың мүдделеріне сай әрі тұрақты, объективті сипаттағы қауымдастық болуы қажет.

Мұндай қоғамдық қатынастар қоғамдас адамдардың мәнді әрекеттерін қамтамасыз етеді, ұдайы өндірісін қалыптастырады және өзін-өзі дамытуына мүмкіндік береді. Қоғам — қалай болса солай немесе күштеумен біріккен адамдардың жиынтығы емес.

Адам қоғамсыз, әлеуметтік қатынастарсыз ұзақ уақыт өте келе ерікті түрде маңызды құндылықтарынан айырылуы мүмкін. Бұл тұрғыда К. Маркстің «адамның мәні — оның қоғамдық қатынастарының жиынтығында» деген ойы кең тараған.

Қоғамның құрылымы және ұйымдастырушы күші

Адам — қоғамның бастапқы «клеткасы». Бірақ қоғам жеке адамдардың механикалық қосындысы емес. Ол — көп қырлы байланыстар мен қатынастардан тұратын күрделі әлеуметтік құрылым; қоғам мүшелері мен олардың әртүрлі бірлестіктері арасында қалыптасқан сан алуан қатынастар жүйесі.

Қоғам ұйымдастырушылық факторға ие: ол бүкіл қоғамның мүддесі үшін адамдық тәртіптің шекарасын белгілейді. Бұл қызмет қоғам бекіткен жалпыға бірдей міндет ретінде, әдетте, арнаулы өкімет органдары арқылы жүзеге асады.

Қоғам түсінігінің негізгі белгілері

1
Саналы және ерікті адамдардың жиынтығы.
2
Тұрақты және объективті сипаттағы жалпылама мүдделердің болуы.
3
Жалпы мүдделер негізіндегі әрекет пен ынтымақтастық.
4
Қоғамның ішкі тәртібін және сыртқы қауіпсіздігін қамтамасыз ете алатын ұйымдасқан күштің қалыптасуы.