Ақыл көпке жеткізер, Өнер көкке жеткізер
Бұл нақыл сөздер мен мақал-мәтелдер өнердің, шеберліктің және еңбектің қадірін айқын көрсетеді: адамды өсіретін де, өрге жүзгізетін де — дағдыға айналған еңбек пен ұқыпты іс.
Өнердің қадірі
Ер қадірін ер біледі, зер қадірін зергер біледі.
Жігіт көркі — өнер.
Қыз көркі — кестесімен, ұл көркі — өнерімен.
Ата өнері — балаға мұра.
Шеберлік және ұқыптылық
Шебердің бағасы — нәтижеден байқалады. Көрінген іске көңіл бөлмей, өлшеп-пішіп, ойлап істеу — сапаның кілті.
Ұстаны соққан пышағынан таниды.
Шеберлікке шек жоқ.
Шеберді шеге қағысынан таны.
Қазаншының өз еркі — қайдан құлақ шығарса.
Өлшем мен дәлдік
Киім пішсең, кең піш — тарылтуың оңай.
Темір кессең, қысқа кес — ұзартуың оңай.
Оймақ пішсең де, ойлап піш.
Әдіс пен жауапкершілік
Күшіңе сенбе, ісіңе сен.
Қайратыңа әдісіңді жолдас ет.
Өтпес пышақ қол кеседі.
Еңбек, машық, дағды
Шеберлік — табиғи қабілет қана емес, үздіксіз машық пен төзімнің жемісі. Бір істі меңгеріп, соны тұрақты дамытқан адам ұзаққа барады.
Әр нәрсеге асық болғанша, бір нәрсеге машық бол.
Еңбек ептілікті сүйеді.
Ерінбеген етікші болады.
Күш жақсы, күштен іс жақсы.
Өнер — өріс, сөз — өрнек
Қол өнері
Қол өнері — кілемде.
Өнерпаздың он қолы бар.
Қолы білген құм үстінен кеме жүргізеді.
Шебердің қолы — көпке ортақ.
Сөз өнері
Сөз өнері — өлеңде.
Шешеннің сөзі мерген, шебердің көзі мерген.
Қолың ұста болсын, сөзің қысқа болсын.
Өнерлінің қолы алтын, өлеңшінің сөзі алтын.
Өнердің жолы — биікке
Асыл тастан шығады, өнер жастан шығады.
Өнер өрге жүзгізеді: ақыл көпке жеткізсе, өнер көкке жеткізеді.
Өнерлі жігіт өрде озар, өнерсіз жігіт жер соғар.
Өнерлінің өрісі ұзақ, өнерлінің өзегі талмас.
Өнерліге есік ашық, өнерліге өлім жоқ.
Болат біз қап түбінде қалмайды: шын шеберлік бәрібір танылады.
Тапқырлық пен мүмкіндік
Істің көзін тапқан адам жоқтан бар жасайды: ұсақтан — үлгі, қиыннан — жол табады. Керегі — байып пен әдіс.
Қалауын тапсаң, қар жанады.
Тамызығын тапсаң, тас та жанады.
Жантақтан ине, жаңқадан түйме жасаған.
Темірге тіл, жаңқаға жан бітіретін.
Көлеңкеге қарап көйлек пішпе: сыртқы әсерге ермей, нақты өлшем мен дәлелге сүйен.