Тәрбие процесіндегі қарым - қатынастың рөлі
Мазмұны
- Кіріспе
-
1. Тәрбиенің ғылыми-әдістемелік негіздері
- 1.1 Тәрбие процесінің принциптері
- 1.2 Тәрбие процесінің заңдылықтары
-
2. Тәрбие процесіндегі қарым-қатынас пен іс-әрекеттің рөлі
- 2.1 Тәрбие процесіндегі қарым-қатынастың рөлі
- 2.2 Тәрбие процесіндегі іс-әрекеттің рөлі
- Қорытынды
- Қолданылған әдебиеттер
Кіріспе
Тәрбие процесі — күрделі, динамикалық жүйе. Бұл жүйенің әрбір компоненті өз ішінде дербес құрылымы бар жүйе ретінде қарастырылады. Қолайлы анықтау шектерін белгілеу арқылы сан алуан жүйелер мен құрылымдарды айқындауға болады.
Тәрбие процесін сипаттайтын негізгі құрамдастар
- мақсаты мен міндеттері;
- мазмұны;
- процестің өту жағдайлары;
- тәрбиеші мен тәрбиеленушінің қарым-қатынасы;
- қолданылатын әдістері мен формалары;
- даму кезеңдері және басқа да элементтер.
Тәрбие мазмұны қойылған талаптар мен мақсаттарға сәйкес оқушының білімі, нанымы, дағдылары, тұлғалық сапалары және тұрақты әдеттер жүйесі ретінде түсіндіріледі.
Тұлғаның жан-жақты және үйлесімді дамуы — ақыл-ой, дене, адамгершілік, еңбек және политехникалық, эстетикалық тәрбиенің біртұтас педагогикалық процесте тоғысуы.
Қазіргі тәрбие бағыттарының өзекті идеялары
1) Тәрбие мақсаттарының шынайылығы
Бүгінгі нақты мақсат — адамның ептілігі мен дарындылығына сүйене отырып, оны жан-жақты дамыту. Бұл мақсатқа жетудің негізгі құралы — әр адамның мәдени қордың іргелі негіздерін меңгеруі.
Осыдан тәрбие мазмұнының орталық ұғымы туындайды: тұлғаның базалық мәдениеті.
2) Үлкендер мен балалардың бірлескен іс-әрекеті
Тәрбиеші жұмысының мазмұны балалармен бірге рухани мәдениеттің үздік үлгілерін, адамгершілік өнегені және іс-әрекет мәдениетін іздестіру арқылы өмір нормалары мен заңдылықтарын қалыптастырудан тұрады.
Тәрбие процесінде оқушының өзіндік белсенділігі айқын көрінеді.
3) Өзін-өзі тану және өмірлік позиция
Адамның сенімі, демократиялық көзқарасы және өмірлік позициясы арқылы тұлғаның толық қалыптасуы нақты тәрбиеде жобаланады.
Тәрбие мазмұнындағы маңызды элемент — өмірлік өзін-өзі анықтау мәдениеті. Бұл ұғым кәсіптік және азаматтық түсініктермен шектелмей, әлдеқайда кең мағынаны қамтиды.
Өмірлік өзін-өзі анықтау мәдениеті адамды өз бақытының және өз өмірінің субъектісі ретінде сипаттайды.
4) Тәрбиенің тұлғалық бағыты
Мектептегі тәрбие жұмысының өзегін тек бағдарлама, іс-шаралар, әдістер мен формалар ғана айқындамайды. Оның мазмұны педагогикалық істің жоғары мақсаты мен мәніне, яғни бала, жеткіншек, жасөспірім тұлғасының дамуына тікелей тәуелді.
- жеке қызығушылықтары мен бейімділігін ескеру;
- өзіндік мінез-құлқын дамыту;
- өз қадірін сезінуін қалыптастыру.
Тәрбиеленушінің қызығушылығынан жоғары рухани қажеттіліктеріне қарай өтуі тәрбие қағидасына айналуы тиіс.
5) Еркіндік және жауапкершілік
Тәрбиеленушінің өз еркі болмай, тәрбие жұмысын дамыту және бірлесе әрекет ету идеяларын жүзеге асыру қиын. Тәрбие процесі еріксіз ұйымдастырылса, ол балаға да, мұғалімге де кері әсерін тигізеді.
Баланы тәрбиелеуде міндеттеме мен ішкі уәж маңызды. Егер тәрбиешілер тәрбиеленушілердің қызығушылығына, асқақ арманына, азаматтық және жолдастық міндеттеріне, дербестігі мен шығармашылығына сүйенсе, тәрбиеленушілердің тәрбиеге деген ықыласы мен ынтасы оянады.
Базалық мәдениеттің негізгі құрамдары
Тұлғаның базалық мәдениеті өмірлік өзін-өзі анықтаудың практикалық кеңістігін құрайды және мына бағыттарды қамтиды:
Ескертпе
Бастапқы мәтінде «курстық жұмыс — 32 бет» деген белгі бар. Бұл бөлім мазмұнға қатысты метадерек ретінде түсіндіріліп, негізгі мәтіннен бөлек берілді.