Оқу құрал

Музыкалық ойлау жүйесі және оның әлеуметтік қалыптасуы

Музыкалық ойлау жүйесі (әлеуметтік-мәдени категория ретінде) әлеуметтік ортада, адамдардың өзара қарым-қатынасы барысында қалыптасады. Сондықтан ұлттық мәдениеттің өзіндік музыкалық мәдениеті болады: музыкалық бейнелеу тәсілдері әртүрлі, ал музыкалық ойлаудың ерекшелігі де соған сай айқындалады.

Шығыс музыкасына музыкалық ойлаудың «көлденең» (горизонталь) дамуы тән: әуендік желі кең өрістейді, әуен варианттары көп кездеседі. Сонымен бірге ырғақтық құрылымының көпқырлылығы, дыбыстар арасындағы қатынастардың нәзік жүйесі де маңызды орын алады.

Музыкалық қызметтегі рөлдер мен басымдықтар

  • Ұстаз-музыкант музыкалық тілді меңгеруді, сондай-ақ әрекеттегі икемділік пен дағдының қалыптасуын қадағалайды.
  • Кәсіби музыкант интонациялық жүйені айқындайды; мәнерлеу құралдарын қолданудағы басымдықтарды белгілейді.
  • Музыкант-орындаушы осы ұстанымдарды тәжірибелік орындаушылық әрекет барысында жүзеге асырады.
  • Композитор өмірлік сезімді көркемдік тұрғыдан іске асырады.
Музыкалық ойлау жүйесі әлеуметтік ортада қалыптасады; ұлттық мәдениет өзіне тән музыкалық тіл мен бейнелеу тәсілдерін дамытады; ал музыкалық мамандықтарда интонация, орындаушылық тәжірибе және көркемдік жүзеге асыру әртүрлі деңгейде басымдық алады.
Н. Дүкенбай, Г. Дүкенбай. Музыкалық психология, музыкалық білім беру психологиясы, музыкалық іс-әрекет психологиясы. Оқу құралы. ПМУ, 2008. 21–22-б.