Құқықтық мирасқорлықтың түсінігі мен мәні туралы қазақша реферат
Құқықтық мирасқорлықтың түсінігі мен мәні
Зерттеу барысында байқалғандай, азамат тірі кезінде қатысқан құқықтық қатынастардың көпшілігі оның қайтыс болуына байланысты тоқтатылады. Алайда қайтыс болғаннан кейін мұра қалдырушының құқықтары мен міндеттері басқа субъектіге — құқықтық мирасқорға — ауысуы қажет болады. Бұл ауысу заңмен бекітілген негіздер арқылы жүзеге асады: құқық берушінің құқықтары мен міндеттері құқық қабылдаушы мирасқорға заңдық тәртіппен өтеді.
Субъективтік құқықтардың (құқықтар мен міндеттердің) ауысуы бір тұлғадан екінші тұлғаға құқықты қабылдау тәртібімен өтеді. Құқықтық қатынастың субъективтік құрамы өзгерген кезде құқықтық мирасқорлық дамып, бұрынғы және жаңа қатынастардың өзара байланысы көрінеді.
Мұрагерлік құқықтық қатынастардың негізгі мақсаты
Мұрагерлік құқықтық қатынастарды құқықтық реттеудің негізгі мақсаты — мұра қалдырушының мүлкінің мұрагерлеріне заңды негіздерге сәйкес ауысуын қамтамасыз ету.
Мұрагерлік құқықтық мирасқорлықтың мәні — меншік иесі қайтыс болған кезде оған тиесілі мүліктің мұрагерлеріне ауысуы. Мұрагерлік кезінде азаматтың әмбебап құқықтық мирасқорлығы орын алады және ол мұрагерлік институтының іргетасы болып саналады.
Әмбебап құқықтық мирасқорлық
Әмбебап құқықтық мирасқорлықтың маңызды ерекшелігі — мұрагердің мұрагерлік құқық бойынша ауысатын мүліктің тек белгілі бір бөлігін ғана қабылдап, қалғанынан бас тартуы емес, мұрагерлік мүліктің негізінен тұтас, бірыңғай кешен ретінде бір мезгілде мұрагерлерге ауысуы.
Бұл қағида мұра құрамының біртұтастығын сақтауға, құқықтар мен міндеттердің үзіксіз жалғасуына және құқықтық айқындыққа қол жеткізуге бағытталған.
Сингулярлы құқықтық мирасқорлық және оның айырмашылығы
Әмбебап құқықтық мирасқорлыққа қарама-қарсы құбылыс — сингулярлы құқықтық мирасқорлық. Ол көбіне тауар айналымы, яғни айырбас пен сауда-саттық қажеттіліктеріне байланысты қалыптасқан.
Әмбебап пен сингулярлы мирасқорлықтың түйінді айырмасы
- Әмбебап мирасқорлықта құқықтар мен міндеттердің жиынтығы тұтасымен (біртұтас кешен ретінде) ауысады.
- Сингулярлы мирасқорлықта барлық құқықтар мен міндеттер емес, тек бір немесе бірнеше нақты, жекелеген құқық (немесе міндет) ауысады.
Мұндай жағдай, мысалы, мұра қалдырушының мұрагерге үшінші тұлғаның пайдасына нақты міндеттемені жүктеуіне қатысты айтылады.
Өсиеттік бас тарту және сингулярлы мирасқорлықтың көрінісі
Кейбір авторлар мұрагерлік тек әмбебап нысанда болуы тиіс деп санайды. Олардың пікірінше, өсиеттік бас тарту кезінде қайтыс болған азаматтың жекелеген құқықтары классикалық мағынада «мұрагерлікке» жатпайды, өйткені бұл қатынас сингулярлы құқық талаптарына сәйкес жүзеге асады және тек өсиет бойынша туындайтын құқықтық қатынастар аясында көрінеді.
Мысал
Өсиет қалдырушы өз өсиетінде мүлікті бір немесе бірнеше мұрагеріне қалдыра отырып, үшінші тұлғаның пайдасына белгілі бір мүлікке қатысты құқықты да бекіте алады. Бұл — сингулярлы құқықтық мирасқорлықтың (өсиеттік бас тартудың) практикалық көрінісі.
Қорытынды
Мұрагерлік — негізінен әмбебап құқықтық мирасқорлыққа сүйенетін құқықтық институт. Сонымен қатар, кейбір жағдайларда әмбебап мирасқорлық ережелерімен бірге сингулярлы құқықтық мирасқорлық талаптары да (өсиеттік бас тарту арқылы) қолданылуы мүмкін.