ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ИПОТЕКАЛЫҚ НЕСИЕЛЕНДІРУДІ ТАЛДАУ
Мазмұны
Жұмыс туралы қысқаша
- Жанры
- Курстық жұмыс
- Көлемі
- 34 бет
- Тақырып өзегі
- Ипотекалық несиелендіру
Кіріспе
Бұл курстық жұмыстың негізгі мақсаты — Қазақстан Республикасында тұрғын үй жағдайын жақсартуға бағытталған тұрғын үй құрылысы жинақтары жүйесінің мазмұнын ашып, оның ипотекалық несиелендірумен байланысын түсіндіру және қазіргі кезеңдегі ипотекалық несиелендірудің даму үрдістерін талдау.
Тұрғын үй құрылысы жинақтары жүйесі тұрғын үй алу үшін жеке жинақтардың жиналуына негізделеді: қазіргі талап бойынша салымшы тұрғын үй құнының кемінде 25%-ын жинақтауы тиіс. Бұл тетік, әсіресе, екінші деңгейлі банктерден ипотекалық кредит алу кезінде бастапқы жарна төлеуге қаражаты жеткіліксіз, бірақ тұрақты табысы бар азаматтар үшін тиімді.
Мемлекеттің рөлі
Мемлекет салымшыларды қолдау мақсатында тұрғын үй құрылысы жинақтары бойынша сыйлықақы төлеу арқылы жүйенің тұрақтылығын арттырады.
Жүйе қатысушылары
- Тұрғын үй құрылыс жинақ банкі
- Банк салымшылары
- Сыйлықақыны аударып, төлеуді жүзеге асыратын мемлекет
Назар аударатын мәселе
Тұрғын үй құрылыс жинақтары жүйесінің әлсіз тұсы — оның Мемлекеттік бағдарламаны іске асыруға ұзақ уақыт бойы толыққанды қатыспауы. Мемлекеттік бағдарлама аясында жүйені енгізудің бастауы 2005 жыл деп белгіленіп, жинақтау мерзімі 3 жыл болғанымен, жүйенің толық қолданысқа енуі 2008 жылдан басталды.
Әлеуметтік мәні және сұраныс
Экономикалық қызметтің түпкі мақсаты — адамдардың өмір сүру деңгейін көтеру. Бұл тұрғыда ең өзекті әлеуметтік мәселелердің бірі — баспанаға қолжетімділік. Көптеген жас отбасылардың элиталық немесе қарапайым тұрғын үй сатып алуға қаржысы жеткіліксіз; сонымен қатар жеке кәсіп ашу мен басқа да әлеуметтік қажеттіліктерді қаржыландыруға мүмкіндік әрдайым бола бермейді.
Осы мәселелерді шешуде несиелеу тетіктерінің маңызы зор. Қаражаты шектеулі, бірақ тұрақты жалақысы бар азаматтар үшін ипотекалық несиелеу — ең қолайлы құралдардың бірі.
Зерттеудің мақсаты
Зерттеудің мақсаты — Қазақстандағы ипотекалық несиелендірудің қазіргі даму бағыттарын талдау және коммерциялық банктердегі несиелеу тәжірибесіне қатысты көзқарастарды жүйелеу. Бұл, өз кезегінде, ипотекалық өнімдердің тиімділігін арттыруға бағытталған іс-шараларды нақтылауды талап етеді.
1. Ипотекалық несиелендіру ұғымы және оның ерекшеліктері
1.1 Ипотекалық несиелендіру жүйесі: ұғымы, бағыттары, түрлері
Ипотека — қарыз алушының несие беруші алдындағы міндеттемелерін қамтамасыз ету үшін пайдаланылатын жылжымайтын мүлік кепілдігі. Ипотекалық несие беру барысында қарыз алушы тұрғын үй немесе өзге мақсаттар үшін қаржы тартады, ал оның негізгі міндеті — қарызды уақытылы өтеу.
Кепіл объектілері
Тәжірибеде кепіл ретінде тек тұрғын үй ғана емес, жылжымайтын мүліктің басқа да объектілері қарастырылуы мүмкін: жер учаскесі, сондай-ақ кейбір жағдайларда өзге мүлік түрлері. Дегенмен классикалық ипотеканың өзегі — жылжымайтын мүлік кепілі.
Меншік құқығы
Ипотека арқылы сатып алынған мүлік әдетте сатып алу сәтінен бастап қарыз алушының меншігі болып саналады, алайда ол несие толық өтелгенге дейін кепілмен ауыртпалықта тұрады.
Қазақстандағы ең кең таралған тәжірибе
Қазақстанда ипотеканы пайдаланудың ең жиі кездесетін түрі — пәтерді несиеге алу. Кепілге көбіне жаңадан сатып алынған тұрғын үй немесе қарыз алушының жеке меншігіндегі үй қойылады.
1.2 Нарықтық экономикаға өту барысындағы ипотекалық несиелендірудің рөлі
Ипотекалық несиелендіру тұрғын үй жағдайын жақсартуға мүдделі халықтың, тұрақты әрі табысты операцияларға ұмтылатын банктердің, өндіріс көлемін арттыруға мүдделі құрылыс кешенінің және экономикалық өсуді ынталандыратын мемлекеттің мүдделерін бір арнаға тоғыстыруға мүмкіндік береді.
Төлемді ұзақ мерзімге бөліп, баспана мәселесін шешуге жол ашады.
Кепіл механизмі тәуекелді төмендетіп, тұрақты кіріс әкеледі.
Инвестиция мен жаңа құрылыс арқылы экономикалық белсенділікті арттырады.
1.3 Ұзақ мерзімді ипотекалық несиелендіру жүйесін тұрақтандыру үшін қажетті шарттар
Ипотекалық кредиттерді екінші деңгейлі банктер береді және әр банктің шарттары әртүрлі. Ипотека шарттары, әдетте, несиелеу мерзімі мен пайыздық мөлшерлеме арқылы сипатталады.
Негізгі параметрлер
- Несие сомасы, әдетте, сатып алынатын тұрғын үй құнының белгілі бір үлесін ғана жабады; қалған бөлігі бастапқы жарна ретінде төленеді.
- Маңызды шарттардың бірі — қарыз алушының өз міндеттемелерін орындау тәртібі, яғни ай сайынғы төлемдерді уақтылы жүргізуі.
- Несиенің валютасы ұлттық та, кей жағдайда шетелдік те болуы мүмкін; таңдау қарыз алушының шешіміне байланысты.
2. Қазақстандағы ипотекалық несиелендіруді талдау
2.1 Ипотекалық несиелендірудің Қазақстандағы рөлі мен алғышарттары
2005–2007 жылдарға арналған Қазақстан Республикасында тұрғын үй құрылысын дамытудың Мемлекеттік бағдарламасына сәйкес, тұрғын үй құрылысы ел дамуының басым бағыттарының біріне айналды. Нарық жағдайында әлеуметтік саланы дамыту үшін тұрғын үй сатып алу мәселесі және жылжымайтын мүлік нарығының орны ерекше.
2007 жылғы 23 ақпандағы Парламенттегі Қазақстан халқына Жолдауында Елбасы Н.Ә. Назарбаев тұрғын үй мен жылжымайтын мүлік нарығын дамытудың маңызын атап өтті. Бағдарламаны іске асырудың алғашқы екі жылында 11 млн м² тұрғын үй пайдалануға беріліп, жоспар көрсеткіштері айтарлықтай алға озғаны көрсетілді.
2.2 «Қазақстан Ипотекалық Компаниясы» АҚ ипотекалық несиелендіру шаралары
Қазақстанда ипотекалық нарықтың орнықты дамуы институционалдық қолдауды қажет етеді. Мұндай қолдаудың маңызды элементтерінің бірі — ипотекалық құралдарды стандарттау, өтімділікті арттыру және нарықтағы ұзақ мерзімді қаржыландырудың қолжетімділігін кеңейтуге бағытталған ұлттық институттардың қызметі.
2.3 Қазақстандағы екінші деңгейлі банктердің ипотекалық несиелендіру жүйесін талдау
Екінші деңгейлі банктер ұсынатын ипотекалық өнімдер шарттарының әртүрлілігі нарықтағы бәсекені арттырғанымен, қарыз алушы үшін таңдау күрделене түседі. Сондықтан мөлшерлеме, мерзім, бастапқы жарна және төлем кестесі сияқты параметрлерді салыстырмалы түрде талдау — шешім қабылдаудың негізгі шарты.
3. Қазақстан Республикасындағы ипотекалық несиелендірудің қазіргі жағдайы және дамуы
3.1 Ипотекалық несиелендірудің келешектері
Халық үшін қолжетімді тұрғын үй құрылысының тұрақты дамуын қамтамасыз ету тұрғын үй құнын төмендету, кредит мерзімін ұлғайту және пайыздық мөлшерлемені қысқарту сияқты факторлармен тығыз байланысты. Мұндай нәтижеге ипотекалық несиелеу жүйесін жүйелі түрде дамыту және жетілдіру арқылы қол жеткізуге болады.
Неліктен ипотека маңызды?
Ипотекалық несие тұрғын үй құрылысына инвестиция тартудың тиімді тәсілі ретінде қарастырылады. Әлемдік тәжірибе ипотеканың халықтың тұрғын үй жағдайын жақсартуға, банктердің тұрақты әрі пайдалы жұмыс істеуіне және құрылыс кешенінің қарқынды дамуына ықпал ететінін көрсетеді.
Өзекті қиындықтар
- Жылжымайтын мүлік бағасының шамадан тыс өсуі.
- Тұрғын үй құрылысына инвестиция салу деңгейінің төмендеуі.
- Орташа табысы бар әлеуетті қарыз алушылар үшін ипотеканың қолжетімділігінің төмендеуі.
Аталған мәселелерді шешу үшін Қазақстанда жұмыс істеп тұрған тұрғын үй ипотекалық жүйесін дамыту мен жетілдірудің маңызы арта түседі. Сонымен қатар әлемдік деңгейдегі ипотекалық дағдарыс факторларын ескере отырып, ұлттық нарықтың орнықтылығын күшейту қажеттігі бұл зерттеудің өзектілігін айқындайды.
Қорытынды
Тұрғын үй құрылысы жинақтары жүйесі мен ипотекалық несиелендіру тұрғын үйге қолжетімділікті арттыруға бағытталған өзара байланысты қаржылық тетіктер болып табылады. Мемлекеттік қолдау, банктік өнімдердің тиімді параметрлері және құрылыс нарығындағы теңгерімді саясат ипотекалық жүйенің орнықты дамуына негіз болады.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Бұл бөлім бастапқы мәтінде нақты дереккөздермен толық берілмеген. Қажет болса, пайдаланылған нормативтік құжаттар, мемлекеттік бағдарламалар, ғылыми мақалалар және оқулықтар тізімін рәсімдеуге болады.
Ескерту: бастапқы мәтіндегі кейбір тақырыптар (1–3 бөлімдердің тармақтары) мазмұн ретінде берілгенімен, толық ашылмаған. Бұл нұсқада мәтіндегі негізгі ойлар редакцияланып, құрылымдалып ұсынылды.