Қазақша рефераттар

Қаржы инвестициялары туралы қазақша реферат

Қаржы инвестициялары: мәні және рөлі

Қаржылық инвестициялар — кәсіпорындардың бағалы қағаздарды сатып алуға жұмсаған шығындары, басқа ұйымдардағы үлестік қатысуы, өзге кәсіпорындарға вексель арқылы қарыз беруі және түрлі борыштық міндеттемелерге қаражат орналастыруы. Нарықтық экономика жағдайында бұл операциялар бухгалтерлік есеп пен қаржылық талдаудың ең маңызды объектілерінің бірі болып саналады.

Бағалы қағаздардың түрлері капиталды беру формасына және табысты бөлу әдісіне қарай бөлінеді. Осы айырмашылық инвестицияның тәуекелі мен күтілетін табысына тікелей әсер етеді.

Бағалы қағаздардың негізгі түрлері

Үлестік бағалы қағаздар

Әдетте инвесторлар компания капиталына қатысу үшін акция сатып алады. Акция шығару арқылы акционерлік қоғамдар ірі инвестициялық жобаларды қаржыландырып, жүзеге асыра алады.

Борыштық міндеттемелер

Борыштық міндеттемелер инвестор мен қарыз алушы арасындағы қатынасты айқындайды. Оларға облигациялар, мемлекеттік қарыздар және вексельдер жатады.

Туынды бағалы қағаздар

Туынды бағалы қағаздар иелерінің акциялар мен борыштық міндеттемелерді сатып алу немесе сату құқығын бекітеді. Олардың кең тараған түрлері: опциондар және фьючерстік келісімдер.

Ескерту: бастапқы мәтінде опцион «еңбек ұжымының мүшелеріне тегін берілген бағалы қағаздар» деп берілген. Қаржы нарығындағы жалпы қабылданған анықтама бойынша, опцион — белгілі бір активті алдын ала белгіленген бағамен сатып алу немесе сату құқығын беретін келісімшарт.

Қаржылық инвестиция ұғымы

Ақша қаражатын акцияларға, облигацияларға және басқа да бағалы қағаздарға айналдыру қаржылық инвестициялар деп аталады. Кәсіпорын активтерінің құрамында мұндай инвестициялар ұзақ мерзімді (1 жылдан көп) және қысқа мерзімді (1 жылдан аз) болып бөлінеді. Бұл активтерге қаражат салушылар — инвесторлар.

Инвестициялық жобалардың тиімділігін бағалау

Инвестициялық жобаларды орындау, есептеу және олардың тиімділігін талдау үшін жобаға кеткен шығындар мен жобаны іске асыру нәтижелерін салыстыру қажет. Жобаларды анықтау және қаржыландыруға іріктеп алу көбіне методикалық нұсқауларға сүйеніп негізделеді.

Тиімділіктің негізгі түрлері

  • Коммерциялық тиімділік — қатысушылар үшін жобаны іске асырудың қаржылық нәтижелерін бағалау.
  • Бюджеттік тиімділік — жобадан түсетін қаржылық түсімдердің жергілікті және аймақтық бюджетке әсерін анықтау.
  • Экономикалық тиімділік — жобаны іске асыруға байланысты шығындар мен соңғы нәтижелерді кешенді бағалау.

Көрсеткіштер жүйесі

Инвестициялық жобалардың тиімділігі көрсеткіштер жүйесі арқылы анықталады. Ең жиі қолданылатындарының қатарында:

  • Таза дисконтталған құн
    ТДҚ (немесе ТДТ)
  • Табыстылықтың ішкі нормасы
    ТІН

Практикада шешім қабылдау үшін бұл көрсеткіштер басқа да өлшемдермен (тәуекел, өтімділік, капитал құны, сценарийлік талдау) бірге қарастырылады.

Қазіргі инвестициялық саясат және нарық инфрақұрылымы

Қазіргі таңда жүргізіліп отырған инвестициялық саясат бірқатар оң белгілермен сипатталады. Атап айтқанда, шетелдік инвестиция тарту үшін жалпы алғанда қолайлы инвестициялық ахуалдың сақталуы, бағалы қағаздар нарығының құрылуы және дамуы, жаңа институционалдық инвесторлардың қалыптасуы, сондай-ақ экономиканы кредиттеуде банктердің рөлінің күшеюі байқалады.

Жауапкершілік және бағалау үдерісі

Инвестициялық жобалардың тиімділігін анықтау және бағалау жұмыстарын материалдық және заңды тұрғыдан тікелей жауап беретін тараптар, яғни инвесторлар жүргізеді.

Қазақстандағы методологиялық негіз

Қазақстан Республикасында инвестициялық жобалардың тиімділігін анықтаудың методологиясы мен әдістері меншік формасына қарамастан қолданылады. Тәжірибеде кең тараған тәсілдер посткеңестік кеңістікте әзірленген методикалық құжаттармен, соның ішінде 1994 жылғы 31 наурызда бекітілген нұсқаулармен сабақтасып келеді.

Белгісіздік пен тәуекел факторлары

Кез келген инвестициялық жобаны іске асыру кезінде соңғы нәтижелерге жетуге әсер ететін белгісіздік пен тәуекел факторлары кездеседі. Мұндай тәуекелдер көбіне күтпеген, аяқ астынан болатын құбылыстардан, нарық конъюнктурасының өзгеруінен, қаржыландыру шарттарының ауытқуынан және жобаны іске асыру барысындағы ұйымдастырушылық қиындықтардан туындайды.

Қорытынды ой

Сондықтан қаржылық инвестициялар мен инвестициялық жобаларды басқаруда құралдардың табиғатын (үлестік, борыштық, туынды), мерзімін (қысқа немесе ұзақ), тиімділік көрсеткіштерін және тәуекел деңгейін бір мезетте ескеру шешуші мәнге ие.