География пәнінің жаңа оқыту технологиясы туралы қазақша реферат

Тәуелсіздік кезеңіндегі білім беру басымдықтары

Еліміз тәуелсіздік алғаннан бері жас ұрпаққа мемлекет тарапынан ерекше көңіл бөлініп келетіні анық. Қазақстан Республикасы Президентінің 2004 жылғы 19 наурыздағы «Бәсекеге қабілетті Қазақстан үшін, бәсекеге қабілетті экономика үшін, бәсекеге қабілетті халық үшін» атты Жолдауында, сондай-ақ 2004 жылғы 11 қазандағы №1459 Жарлығымен бекітілген 2005–2010 жылдарға арналған білім беруді дамытудың мемлекеттік бағдарламасында кәсіби міндеттерді дербес әрі шығармашылық тұрғыдан шеше алатын, кәсіби қызметтің тұлғалық және қоғамдық маңызын түсінетін, нәтижесі үшін жауап беретін құзыретті, бәсекеге қабілетті маман қалыптастыруға басымдық берілген.

Жаңа оқыту технологиясы: қалыптасуы және мәні

Білім берудегі жаңа технология ұғымы АҚШ-та XX ғасырдың 40-жылдары қалыптаса бастады. Алғашында бұл түсінік оқу-тәрбие үдерісінде жаңа техникалық құрал-жабдықтарды қолданумен байланыстырылды. Кейіннен «оқыту технологиясы» ғылым мен техниканың жетістіктері негізінде оқыту қызметін тиімді ұйымдастыру, жеңілдету және нәтижесін күшейту мағынасын иеленді.

Қазіргі жағдайда педагогикалық технология — оқытушының практикалық қызметінде іске асатын жүйелі модель: мақсат қою, мазмұнды іріктеу, әдіс-тәсілдерді үйлестіру, бағалау және нәтижені талдау біртұтас процесс ретінде қарастырылады.

Үздіксіз географиялық білім берудің негізгі мақсаттары

• 1

  Адам өмірінің әр кезеңінде үздіксіз білім алуға жағдай жасау.

• 2

  Өз бетінше білім жинақтауға, шығармашылықпен әрекет етуге және тез өзгеретін өмірге бейімделуге мүмкіндік беру.

• 3

  Оқушылардың жаңалықты жылдам қабылдауын қалыптастырып, оны өмірде қолдана білуге үйрету.

Білімді бағалау мен тексерудегі жаңашылдықтар

Жалпы білім беру жүйесіне енген жаңалықтар оқушылардың білімін тексеру тәсілдеріне де ықпал етті. Негізгі бағыттар:

Блок (модуль) арқылы оқыту: мазмұнды тұтастандыру

Соңғы жылдары көптеген мектептерде оқытудың жаңа формасы — блокпен (модульмен) сабақ беру кеңірек қолданылып келеді. Бұл тәсілде оқытудың арнайы міндеті, тәрбиелік мақсаттар және тұлғаны дамыту бір жүйеде іске асады.

Оқу материалын модульмен беру географиялық, экологиялық және экономикалық проблемаларды біртұтас қарастыруға мүмкіндік береді. Блок (модуль) Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту (Білім және ғылым) министрлігі бекіткен оқу бағдарламасына сүйене отырып жүргізіледі.

География сабағындағы көрнекілік: түсінуді тереңдету құралы

География сабағында көрнекілік құралдары жаңа білімді танытуға ғана емес, ойды елестетуге, аңғарымдылықты дамытуға және материалды есте сақтауға да қызмет етеді. Олар оқу үдерісінің барлық кезеңінде тиімді қолданылады:

Көрнекілікті қолдану оқушылардың жас ерекшелігін ескере отырып жоспарлануы тиіс.

Білімнің әлеуметтік маңызы және жаңа парадигма

Әлеуметтік тәжірибені және ақпаратты игеруде, ұрпақтар арасындағы рухани құндылықтардың сабақтастығын сақтауда, тұлғаны әлеуметтендіруде және әлеуметтік мәртебесін көтеруде білімнің орны ерекше. Қазіргі білім — азаматтық қоғамның әлеуметтік талаптарына бағытталған, оқыту мен тәрбиені қамтитын күрделі қоғамдық құбылыс.

Қазақстанда білім берудің ұлттық моделін қалыптастыру үдерісі жүріп жатыр. Бұл үдеріс білім беру парадигмасының өзгеруімен қатар жүреді: жаңа парадигмада баланың тұлғалық дамуы бірінші орынға қойылады. Осыған сәйкес мектеп тәжірибесінде оқыту формалары мен оқу әрекетінің дәстүрлі түрлері жаңарып, жаңа үлгілермен толығады.

Сабақ сапасы: қарым-қатынас, белсенділік және мұғалім шеберлігі

Соңғы уақытта оқушылардың оқу пәндеріне қызығушылығы мен белсенділігі әртүрлі себептерге байланысты төмендеп барады. Оқу жетістігін көтеру үшін сабақ үстіндегі мұғалім мен оқушы арасындағы тұрақты, сенімді байланыс шешуші рөл атқарады.

Сабақтың жақсы немесе әлсіз өтуі көбіне ұйымдастыру кезеңінің дұрыс құрылмауына да байланысты. Сондықтан мұғалімнен жоғары кәсіби шеберлік, жүйелі жоспарлау және әртүрлі әдістерді орнымен қолдану талап етіледі.

Оқыту технологиялары: жоспарлау және ресурстарды үйлестіру

Оқыту технологиялары — оқу үдерісін жоспарлау, жүйелеу және нәтижеге бағыттау әдісі. Тиімді оқыту формаларына жету үшін адами және техникалық ресурстарды меңгеріп, олардың өзара байланысын ескере отырып қолдану қажет.

• Технология оқу мақсаттарының тиімді іске асуын қамтамасыз етуі тиіс.

• Әр педагог оны әртүрлі білім беру жағдайында қолдана алатындай болуы қажет.

• Психологиялық тұрғыдан оқыту үдерісі алдын ала ойластырылып, оқушының қабылдау ерекшелігіне бағытталуы керек.

Қазіргі сабақтың сипаты: ынтымақтастық және шығармашылық

Тиімді технологиялардың бірі — оқу үдерісі арқылы іске асатын педагогикалық технологиялар. Бұл жағдайда оқу процесін ұйымдастырудың негізгі формасы — сабақ — жаңаша мазмұнға ие болады: ұстаздың басты міндеті тек білім берумен шектелмей, оқушыны өздігінен шығармашылық жұмысқа жүйелі баулу.

Қазіргі сабақтың ерекшеліктері — бірлесе жұмыс істеу атмосферасы, оқушылармен қарым-қатынастың өзгеруі, оларды оқу мен ұстаз еңбегіне ортақтастыру. Сондықтан мұғалім сабақ барысында оқушының танымдық әрекетін өздігінен ұйымдастыруды үйретуге күш салады.

Ойын технологиясы: географиядағы танымдық белсенділікті күшейту

Соңғы кезде сарамандық сабақтарды ойын түрінде өткізу кең таралуда. Географияны оқытуда дидактикалық танымдық ойындар бұрыннан белгілі болғанымен, олар ұзақ уақыт бойы көбіне эпизодтық түрде (шаршауды басу үшін) ғана қолданылып келді. Қазіргі тәжірибеде ойын әрекеттері сарамандық сабақтың өзегіне айнала алады.

Ойындар оқу материалымен әрқашан байланыста болып, оқушыларды қызықтыратын жағдай тудырады және мәліметті тез әрі жеңіл қабылдауға көмектеседі.

Әдістеме, вариативтілік және оқыту жүйелерінің түрлері

Дидактикада оқыту әдістемесі — мұғалімнің басшылығымен оқушылардың білім, білік, дағдысын, дүниетанымын және танымдық қабілеттерін дамыту. Қазақстан Республикасының «Білім туралы» заңында вариативтілік ұстанымы бекітілген: педагогтерге тиімді әдістерді таңдауға, оқу процесін әртүрлі модель бойынша (оның ішінде авторлық үлгіде) құруға мүмкіндік беріледі.

Ең тиімді шешім — осы жүйелердің мүмкіндіктерін жағдайға қарай үйлестіре қолдану. Қазіргі қоғамға денсаулығы мықты, ойшыл, тәуелсіз, бастамашыл тұлғалар қажет. Демек, жаңа технологиялардың түпкі мақсаты — оқушыны оқу барысында қуанышқа бөлеп, өзіне сенімін күшейту.

Педагогикалық технологияның анықтамалық өзегі

«Педагогикалық технология» ұғымы кең қолданылғанымен, оның мазмұны әрқалай түсіндіріледі. Дегенмен көптеген түсіндірмелердің ортақ түйіні бар:

Географияда ойын арқылы меңгеруді күшейтетін шарттар

Географияны оқыту барысында тақырыпты меңгеру деңгейі төмендегі жағдайларда айқын жоғарылайды:

• Ойын өткізудің теориялық негізін құруда география курсының сызықтық-сатылық логикасын ескеру.

• Ойындарды мектеп курсындағы негізгі экономикалық және экономикалық-географиялық ұғымдарды ашу және қалыптастыру үшін қолдану.

• Ойын үдерісінде оқушылардың танымдық және шығармашылық белсенділігін арттыратын әдістер мен құралдарды пайдалану.

• Имитациялық жағдаятта шешім қабылдау ұстанымдарын айқындау және талдау.