Қазақша рефераттар

Несие соммасы

Аннуитеттік сақтандыру және зейнетақы жүйесіндегі орны

Қазіргі уақытта Қазақстанда зейнетақы аннуитеттік сақтандыру, негізінен, ерікті түрде жүзеге асырылады. Дегенмен, кейбір нормативтік құқықтық актілерде өмір мен денсаулықты сақтандыру міндетті түрде көзделеді. Мысалы, қызметкер еңбек (қызметтік) міндеттерін орындау барысында оның өмірі мен денсаулығына келтірілген зиян үшін жұмыс берушінің жауапкершілігін міндетті сақтандыруға қатысты құқықтық тетіктер талқыланып келеді.

Өмірді сақтандырудың мәні

Өмірді сақтандыру — сақтандырушының сақтандырылған тұлға қайтыс болғанда, сақтандыру мерзімі аяқталғанға дейін өмір сүргенде немесе шартта белгіленген жасқа жеткенде сақтандыру төлемдерін төлеу міндетін айқындайтын жеке сақтандыру түрлерінің жиынтығы. Сонымен қатар шартта көзделген жағдайларда сақтандырылған тұлғаға рента/аннуитет түрінде ағымдағы төлемдер жүргізілуі мүмкін (мысалы, белгілі бір жасқа жету, асыраушының қайтыс болуы, еңбекке қабілеттілікті толық жоғалту және т.б.).

Денсаулықты сақтандыру мысалдары

  • Жүктілігі бар әйелдерді патологиялық босану кезінде туындайтын жарақаттық зардаптардан сақтандыру.
  • Жекелеген аурулардан сақтандыру (обыр, туберкулез және т.б.).
  • Денсаулықтан айырылу тәуекелдеріне байланысты өзге де сақтандыру түрлері.

Нарықтық экономика жағдайындағы сақтандыруды ұйымдастыру

Қазіргі жағдайларда сақтандыру ісін ұйымдастыру қағидалары бір жағынан нарықтық экономиканың заңдарымен, екінші жағынан Қазақстанның нарыққа өтудегі өзіндік ерекшеліктерімен айқындалады. Нарықтық экономика кәсіпкерлік еркіндігімен, меншік нысандарының алуантүрлілігімен, тұтынушыға бағдарланумен және жоғары табысқа ұмтылумен сипатталады.

Мемлекет тауар өндірісі мен айналым үдерісіне тікелей араласпайды, бірақ қаржы, салық, құқық және басқа да нормалар жүйесі арқылы нарықтық шаруашылық қызметінің маңызды ережелерін заңнамалық түрде белгілейді.

Даулы мәселе

Аннуитеттік сақтандырудың жинақтаушы зейнетақы қорларымен арақатынасы және оның ұсыныстарының тиімділігі туралы пікірталастар бар. Ең көп талқыланатын тақырыптардың бірі — аннуитеттік сақтандыру шартының құқықтық табиғаты және азаматтық-құқықтық мәмілелер жүйесіндегі орны.

Ғылыми қызығушылық

Бұл мәселелерге арналған ғылыми жарияланымдар бар, себебі аннуитеттік өнімдердің құқықтық құрылымы, тәуекелдерді бөлу тәсілі және ұзақ мерзімді міндеттемелерді орындау тетіктері ерекше назарды талап етеді.

Қазақстандағы аннуитеттерді ұсыну: лицензиялау және қатысушылар

Зейнетақы аннуитеттерін ұсынуға рұқсат етілген. Қазақстан Республикасының «Сақтандыру қызметі туралы» Заңына сәйкес, зейнетақы аннуитеттерін іске асырумен айналысуға уәкілетті органнан өмірді сақтандыру саласында аннуитеттік сақтандыру сыныбы бойынша лицензия алған сақтандыру компаниялары құқылы.

Мемлекеттік аннуитеттік компанияның ықпалы

  • Аннуитеттік өнімдер жүйесінің (жалпы және ұзақ мерзімді сақтандыру) дамуын ынталандыру.
  • Жұмыс берушінің міндетті жауапкершілік сақтандыруының тиісінше жүргізілуін қолдау.
  • Сақтандыру технологияларын дамыту және жетілдіруге қосымша серпін беру.
  • Аннуитеттерді ұсыну бойынша тәжірибе жинақтау және сұранысты қанағаттандыру.
  • Зейнетақымен қамсыздандыру туралы заңнамада берілген құқықтардың іске асырылуына ықпал ету.

Қазіргі кезеңде сақтандыруды, соның ішінде жинақтаушы сақтандыру түрлері мен аннуитеттерді ұсыну жүйесін дамытудың маңызды шарты — елдегі сақтандыру тәуекелдері бойынша статистикалық және өзге деректердің ауқымды әрі сапалы базасын қалыптастыру.

Нарықтағы қатысушылар

Бүгінгі таңда Қазақстанда Мемлекеттік аннуитеттік компаниямен қатар, уәкілетті орган лицензиясына ие өмірді сақтандыру жөніндегі бірнеше жеке компания жұмыс істейді. Олардың барлығына уәкілетті орган белгілеген пруденциалды нормативтерді орындау міндеті қолданылады.

Қандай өнімдерге рұқсат беріледі

Өмірді сақтандыру компаниялары лицензияда көрсетілген өнімдерді ұсынады. Негізгі бағыттар: өмірді сақтандыру және аннуитеттік сақтандыру (оның ішінде зейнетақы аннуитеттері). Сонымен қатар олар жазатайым оқиғалардан сақтандыру өнімдерін сатуға да құқылы.

Аннуитет шарттарын жасасу негіздері

Жалпы алғанда, өмірді сақтандыру ерікті сақтандыру нысанына жатады. Алайда аннуитеттік сақтандыруды дамыту тұрғысынан алғанда, бірқатар заң актілерінде аннуитеттік сақтандыру шарттарын жасасу мүмкіндігі (және кей жағдайда қажеттілігі) көзделуі маңызды.

Зейнетақымен қамсыздандыру туралы заң

Азаматтарға өз зейнетақы жинақтарын сақтандыру ұйымымен зейнетақылық аннуитет шартын жасасу арқылы алу мүмкіндігі беріледі.

Жұмыс берушінің жауапкершілігі

Қызметкер еңбек міндеттерін атқару кезінде өмірі мен денсаулығына зиян келтірілген жағдайда, жұмыс берушінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін міндетті сақтандыру туралы заңнамаларда тиісті нормалар қарастырылған.

Аннуитеттерді сату көлемі: жалпы шолу

Мемлекеттік аннуитеттік компания құрылған сәттен бастап өмір бойына сақтандыру және бұрынғы әскери қызметшілерге арналған жедел сақтандыру бағыттары бойынша шектеулі көлемде келісімшарттар жасалғаны туралы деректер келтіріледі. Басқа өмірді сақтандыру компаниялары бойынша аннуитеттерді сату көлеміне қатысты толық ресми статистика әрдайым қолжетімді бола бермейді; дегенмен нарықтағы көлемнің салыстырмалы түрде төмен болуы ықтимал.

Шарттар санының аз болуы зейнеткерлік жасқа жеткен және аннуитет жасауға жеткілікті зейнетақы жинағы бар азаматтардың үлесі әлі де шектеулі болуымен түсіндіріледі.

Практикалық бөлім: несие бойынша өмірді сақтандыру тарифтері

Бастапқы деректер

Несие сомасы
960 000 тг
Ер адам (есеп)
5 жыл
Әйел адам (есеп)
10 жыл

Төмендегі кестелерде несие қалдығы, пайыз сомасы, есептік несие сомасы және тарифтік қойылым негізінде сақтандыру сыйақысы есептеледі.

Ер адам үшін тарифтер (жасы 56–60)

Несие төлеу жылы Жасы Тариф (4001-ден жоғары), %
1 56 3,026
2 57 3,299
3 58 3,616
4 59 3,951
5 60 4,297

Әйел адам үшін тарифтер (жасы 33–42)

Несие төлеу жылы Жасы Тариф (4001-ден жоғары), %
1330,531
2340,554
3350,565
4360,593
5370,620
6380,636
7390,663
8400,692
9410,724
10420,759

Ер адам үшін 5 жылға сақтандыру сыйақысы (есеп кестесі)

Сақтандыру жылы Жасы Несие қалдығы, тг Несие бойынша %, тг Есептік сома, тг Тариф Сақтандыру сыйақысы
1 56 960 000 124 800 1 084 800 3,026 3 282 604,8
2 57 864 000 112 320 976 320 3,299 2 954 344,32
3 58 768 000 99 840 867 840 3,616 3 138 109,44
4 59 672 000 87 360 759 360 3,951 3 000 231,36
5 60 96 000 12 480 108 480 4,297 466 138,56
Барлығы 12 841 428,5

Ер адам үшін 5 жылдағы несиені сақтандыру сыйақысының жалпы сомасы: 12 841 428,5 теңге.

Әйел адам үшін 10 жылға сақтандыру сыйақысы (есеп кестесі)

Сақтандыру жылы Жасы Несие қалдығы, тг Несие бойынша %, тг Есептік сома, тг Тариф Сақтандыру сыйақысы
1 33 960 000 124 800 1 084 800 0,531 576 028,8
2 34 864 000 112 320 976 320 0,554 540 881,28
3 35 768 000 99 840 867 840 0,565 490 329,6
4 36 672 000 87 360 759 360 0,593 450 300,48
5 37 576 000 74 880 108 480 0,620 67 257,6
6 38 480 000 62 400 542 400 0,636 344 966,4
7 39 384 000 49 920 433 920 0,663 287 688,96
8 40 288 000 37 440 325 440 0,692 225 204,48
9 41 132 000 24 960 216 960 0,724 157 079,04
10 42 96 000 12 480 108 480 0,759 82 336,32
Барлығы 3 222 072,96

Әйел адам үшін 10 жылдағы несиені сақтандыру сыйақысының жалпы сомасы: 3 222 072,96 теңге.

Ескерту

Практикалық бөлімдегі есептер бастапқы кестелерде берілген мәндерге сүйеніп берілді. Егер пайыз мөлшерлемесі, өтеу кестесі немесе тарифтің өлшем бірлігі (пайыз/ақшалай ставка) нақты шарттарда басқаша белгіленсе, есеп нәтижелері де өзгеруі мүмкін.