Компьютермен танысу
12 жылдық білім берудегі бастауыш информатика: мақсат, мазмұн және тәжірибе
Эксперимент сыныптарда дәріс берген педагог-экспериментаторлар 12 жылдық білім берудің бастауыш саты жүйесін толық меңгеріп, оның оқушы үшін тиімді және тиімсіз тұстарын саралады. Нәтижесінде өз ұсыныстары мен кәсіби пікірлерін енгізіп, оқу үдерісін жетілдіруге бағытталған нақты қадамдар ұсынды.
12 жылдық білім берудің маңызды ерекшеліктерінің бірі — информатика пәнін ерте жастан оқу бағдарламасына енгізу. Мұндай қадам келешек ұрпақтың білімін толықтырып, жан-жақты дамуына, сондай-ақ шынайы әлем жағдайында тәрбиеленуіне ықпал етеді.
Бұл өзгерістерді жүзеге асыру педагогтар қауымының психологиялық-педагогикалық жаңаруын да талап етеді: 12 жылдық мектеп шығармашылық әлеуетті дамытатын, инновациялық қызметке бейім, құндылықтары мен сенімдері орныққан білікті маманды қажет етеді.
Оқу жылының алғашқы күні — 3 қыркүйекте өткізілген интерактивті сабақ жас ұрпақты ынталандырып, жігерлендіріп, елімізде жыл сайын қарқынмен дамып келе жатқан жаңа ақпараттық технологияларды меңгерудің және үздіксіз білім алудың маңызын айқындады.
Қазіргі өмір талабына сай компьютерлік сауаттылықты жүйелі түрде дамытып, педагогикалық-психологиялық және әдістемелік бастапқы дайындықты қалыптастырмайынша, балалардың білім деңгейін көтеру қиын. Сондықтан информатика пәнін бастауыш сыныптан бастап енгізу қажеттілігі туындайды.
Оқыту ерекшеліктері және әдістемелік ұстанымдар
Эксперимент сыныптарының оқушылары қазіргі өмір ағымына көзқарасы кеңейіп, ақпараттық ортаға бейімделе түсуіне байланысты информатика элементтерін жеңіл әрі жылдам меңгереді. Бастауыштағы оқыту барысында жаңа ақпараттық технологиялардың мүмкіндіктерін кез келген пәнге қолдануға болатынын оқушыға нақты мысалдармен көрсету маңызды.
Сабақтың құрылымдық ерекшелігі
- Оқушылардың оқу және жазу дағдысы толық қалыптаспайтындықтан, түсіндіру көрнекі бейнелер арқылы беріледі.
- Қызығушылықты сақтау үшін сабақтың қарқыны мен ойын элементтері мұқият жоспарланады.
- Сабақ ортасында сергіту сәттері (қимыл-қозғалыс, көз жаттығулары) енгізіледі.
Бағдарлама аясында оқушылар компьютермен танысып, оның көмегімен әріп, буын, сөздер мен шағын мәтіндерді тереді, қарапайым арифметикалық есептерді шығарады, сурет салады. Сонымен қатар өлең, әңгіме, ертегі құрастырып, шығармашылық жұмыстарын компьютерде рәсімдеп, медиасауаттылық портфолиосында сақтайды.
Информатика пәніне арналған әдістемелік құралда математика, қазақ тілі, сурет, ана тілі пәндерінің элементтері қамтылған. Бұл пәннің пәнаралық байланысын күшейтіп, оқушының ойлау қабілеті мен жас ерекшеліктеріне тән физиологиялық-психологиялық мүмкіндіктерін ескере отырып дамытуды қамтамасыз етеді.
Пәнаралық қолдану: компьютерді басқа сабақтарға кіріктіру
Компьютерді пайдалана оқыту бастауыш сынып оқушыларына көптеген тапсырмаларды жеңіл орындауға көмектеседі:
Математика
Қарапайым арифметикалық амалдарға арналған есептерді орындау, жаттығу жасау.
Ана тілі
Мәтіндік редактор арқылы тақырыптық шығарма, құттықтау жазу. Бұл тіл байлығын, ойды тиянақты жеткізуді, шығармашылық қабілетті және сауаттылықты дамытады.
Бейнелеу өнері, дүниетану
Графикалық редакторда тышқанмен жұмыс істеу дағдылары қалыптасады: қарындаш, өшіргіш, бояу, қылқалам таңдау, геометриялық фигуралар мен түрлі суреттер салу, бояу.
Ән-күй
Әмбебап ойнатқыш бағдарламаларын қолдану мұғалімнің жұмысын жеңілдетіп, уақытты үнемдейді: ән тыңдату, мәтінмен жұмыс, оқушының өз орындауын тыңдау және талдау.
Орыс тілі
Мультимедиалық бағдарламалар арқылы ертегілер тыңдау, эпизодтық бейнелерді көру. Мұндай сабақтар әсерлі болып, ақпараттың ұзақ сақталуына және пәнге қызығушылықтың артуына ықпал етеді.
Оқу жүктемесі және жоспарлау қағидаты
Информатика пәні күнтізбелік-тақырыптық жоспар бойынша жүргізіледі. Алғашқы бөлімдерде оқушылар техникалық қауіпсіздік ережелерімен танысып, компьютерлік сыныпта тәртіп сақтау дағдыларын меңгереді.
Оқытуда негізгі мақсат — оқушыны компьютермен қауіпсіз әрі саналы жұмыс істеуге үйрету, ақпараттық мәдениет негіздерін қалыптастыру және пәндермен кіріктірілген тапсырмалар арқылы ойлауын дамыту.
1-сынып: “Ақпараттық мәдениет негіздері” (күнтізбелік-тақырыптық жоспар)
| Сабақ № | Мазмұны | Сағат |
|---|---|---|
| 1 | “Ақпараттық мәдениет негіздері” пәнімен танысу | 1 |
| 2–3 | Қоршаған әлемдегі және табиғаттағы ақпарат. Дыбыстық және көру ақпарат түрлері | 2 |
| 4–5 | Қоршаған әлемдегі және табиғаттағы ақпарат. Дәм сезу, иіс сезу және сипап сезу ақпарат түрлері | 2 |
| 6–7 | Нысан және оның қасиеттері (атауы, түсі) | 2 |
| 8 | Қайталау | 1 |
| 9 | Компьютермен танысу. Техника қауіпсіздігі және компьютерлік сыныпта тәртіп сақтау ережелері | 1 |
| 10 | Пернетақтамен танысу | 1 |
| 11 | Қарапайым жаттығу | 1 |
| 12–13 | Нысан және оның қасиеттері (көлемі, пішіні) | 2 |
| 14–15 | Нысан және оның қасиеттері (құрамы) | 2 |
| 16 | Қайталау | 1 |
| 17 | Қайталау | 1 |
| 18 | Нысан және оның қасиеттері (ортақ және қарама-қарсы белгілері) | 1 |
| 19 | Ұқсас және әртүрлі нысандар. Нысанмен жұмыс жасау | 1 |
| 20 | Нысандардың жұмыс жасау әрекеттері | 1 |
| 21 | Берілген қасиеттері бойынша нысан құрастыру | 1 |
| 22 | Тізбектер | 1 |
| 23 | Тізбектегі әрекеттердің реттілігі | 1 |
| 24 | Қайталау | 1 |
| 25 | Жиын | 1 |
| 26 | Жиындарды салыстыру | 1 |
| 27–28 | Жиын және оларды топтау | 2 |
| 29 | Ішкі жиындар | 1 |
| 30 | Қайталау | 1 |
| 31 | Қайталау | 1 |
| Барлығы | 34 | |
2-сынып: “Ақпараттық мәдениет негіздері” (күнтізбелік-тақырыптық жоспар)
| Сабақ № | Мазмұны | Сағат |
|---|---|---|
| 1 | Компьютер сыныбында тәртіп сақтау ережелері (қайталау) | 1 |
| 2 | Көз жаттығулары (қайталау) | 1 |
| 3 | Терістеу ұғымы | 1 |
| 4 | Ақиқат және жалған | 1 |
| 5–6 | Тұжырымдар | 2 |
| 7 | №1 бақылау жұмысы | 1 |
| 8 | Қайталау | 1 |
| 9 | Компьютер құрамы. Енгізу және шығару құрылғылары | 1 |
| 10 | Компьютердегі ақпарат ағыны | 1 |
| 11–12 | Графикалық редакторға кіріспе. Бүріккіш құралы | 2 |
| 13–14 | Қарындаш, қылқалам, өшіргіш құралдары | 2 |
| 15–16 | Сызық, доға құралдары | 2 |
| 17 | №2 бақылау жұмысы | 1 |
| 18–19 | Эллипс және тіктөртбұрыш құралдары | 2 |
| 20 | Шашыратқыш құралы | 1 |
| 21–22 | Нысандар симметриясы | 2 |
| 23 | Ақпарат | 1 |
| 24–25 | Ақпараттарды кодтау | 2 |
| 26 | №3 бақылау жұмысы | 1 |
| 27 | Ақпаратты бейнелеу | 1 |
| 28 | Ақпарат көзі және оны қабылдаушы | 1 |
| 29–30 | Ақпарат алмасу | 2 |
| 31 | Ақпарат алу арналары | 1 |
| 32 | Ақпараттармен жұмыс жасау әрекеттері | 1 |
| 33 | №4 бақылау жұмысы | 1 |
| 34 | Қайталау | 1 |
| Барлығы | 34 | |