Кәсіпорындағы материалдық - техникалық қамтамасыз етудің мақсаттары
Кіріспе
Кәсіпорындағы материалдық-техникалық қамтамасыз ету логистиканың маңызды компоненті ретінде өндірістік менеджмент жүйесін ресурстармен толықтырып, дайын өнім өндіру үдерісінің тұрақтылығы мен сапасын айқындайды.
Материалдық-техникалық ресурстар құрамына шикізат, материалдар, комплектілеуші бұйымдар, сатып алынатын технологиялық құрал-жабдықтар, технологиялық (кесуші немесе өлшеу) құралдар, жаңа көлік құралдары, жүк тиеу және түсіру жабдықтары, есептеу техникасы және өзге де жабдықтар, сондай-ақ жанар-жағар май, энергия, су және т.б. жатады.
Басқаша айтқанда, кәсіпорынға заттай немесе энергиялық түрде келіп түсетін және өндіріс процесін қамтамасыз ететін барлық нәрсе материалдық-техникалық қамтамасыз ету элементтері болып саналады.
Тарау I. Материалдық-техникалық қызмет көрсетуді ұйымдастырудың экономикалық мәні
1.1. Материалдық-техникалық қамтамасыз етудің мақсаттары мен қызметтері
Материалдық-техникалық қамтамасыз етудің негізгі мақсаттары төмендегідей:
- Кәсіпорын бөлімшелерін қажетті сапада және қажетті көлемде ресурстар түрлерімен үздіксіз қамтамасыз ету.
- Ресурстарды тиімді пайдалану: өндіріс пен еңбекті ұйымдастыруды жақсарту, қор қайтарымдылығын арттыру, өнім өндірудің өндірістік циклін қысқарту, айналым қаражаттарының айналымдылығын жеделдету, қайталама ресурстарды толық пайдалану, инвестиция тиімділігін көтеру.
- Ұйымдастыру-техникалық деңгейге талдау жүргізу және шығарылатын өнімнің сапасын, сондай-ақ бәсекеге қабілеттілігін қамтамасыз ету.
1.2. Құрылымы және бөлімдердің міндеттері
Материалдық-техникалық қамтамасыз ету бөлімінің құрылымы, әдетте, келесі блоктардан тұрады:
Жеткізуді маркетингтеу
Жеткізушілер нарығын зерттеу, ұсыныстарды салыстыру және тиімді шарттарды таңдау.
Нормалау және жоспарлау
Ресурстарға қажеттілікті дәл есептеу, жоспарлау және тұтыну нормаларын белгілеу.
Қорларды басқару
Қойма қорларын оңтайландыру, тапшылық пен артық қордың алдын алу.
Жұмыс орындарын қамтамасыз ету
Өндіріс учаскелеріне ресурстардың уақытылы жеткізілуін ұйымдастыру.
Тиімді пайдалануды басқару
Ысырапты азайту, шығын құрылымын жақсарту және ресурсты үнемдеу шараларын енгізу.
Материалдық-техникалық ресурстармен қамтамасыз етудің нақты формасы ресурстардың ерекшелігіне, жеткізу мерзімінің ұзақтығына, ұсыныс санына, ресурстардың сапасы мен бағасына және басқа факторларға байланысты таңдалады.
Қамтамасыз ету формасын таңдауда жеткізушінің сенімділігі және олардың өнімдерінің бәсекеге қабілеттілігі міндетті түрде ескеріледі. Келісімшарт жасалған кезде сандық және сапалық көрсеткіштер, жеткізушінің нақты түрі, партиялар (секциялар) және басқа талаптар анық бекітілуі тиіс.
Тарау II. Материалдық-техникалық қамсыздандыруға қызмет көрсетуді ұтымды ұйымдастыру
2.1. Энергетикалық шаруашылықтың мақсаттары мен функциялары
Кәсіпорынның энергетикалық шаруашылығының негізгі міндеті — өндірісті энергияның барлық түрімен қауіпсіздік талаптарын сақтай отырып үздіксіз жабдықтау, сондай-ақ энергия ресурстарының сапасына және үнемдеу режиміне қойылатын талаптарды орындау.
Энергияның негізгі түрлері
- Электр энергиясы
- Жылу энергиясы (бу, ыстық су)
- Отын: қатты, сұйық және газ түрлері
- Химиялық энергия
- Механикалық энергия
2.2. Транспорттық шаруашылық жұмыстарын ұйымдастыру принциптері
Транспорттық шаруашылық кәсіпорындағы материалдық ағымдарды біріктіретін негізгі буын болып табылады. Транспорттық қызмет көрсетудің сапасы кәсіпорын жұмысының тұрақтылығы мен жалпы тиімділігінің маңызды көрсеткіші саналады.
Транспорттық операциялар өндірістік операциялардың құрамдас бөлігі ретінде жүктерді уақтылы жеткізу мен орын ауыстыруды қамтамасыз етеді. Нәтижесінде жүк айналымы оңтайланып, өнімнің өзіндік құны төмендейді және еңбек өнімділігі артады.
2.3. Құрал-сайман және жөндеу шаруашылығы: мақсаттар, функциялар, жетілдіру бағыттары
Құрал-сайман және жөндеу шаруашылығы өндірістің үздіксіздігін қолдайды: жабдықтың жұмысқа жарамдылығын сақтайды, жоспарлы жөндеулерді ұйымдастырады және өндірістік тәуекелдерді азайтады.
Бұл бөлімде тиімділікті арттыру бағыттары ретінде: алдын ала жоспарланған жөндеу жүйелерін жетілдіру, құрал-сайман қорын басқару және ақауларды ерте анықтау тәжірибелерін енгізу қарастырылады.
Тарау III. ҒТП-тің материалдық-техникалық қамсыздандыруға ықпал ету үрдісі
3.1. ҒТП-тің ықпал етуі
Ғылыми-техникалық прогресс (ҒТП) материалдық-техникалық қамсыздандыру жүйесіне тікелей әсер етеді: ресурстарды жоспарлау дәлдігін арттырады, қойма және жеткізу процестерін цифрландыруға мүмкіндік береді, сондай-ақ өндірістік инфрақұрылымның тиімділігін көтереді.
ҒТП ықпалы нәтижесінде кәсіпорындар шығындарды қысқартуға, жеткізілім сенімділігін күшейтуге және өнімнің бәсекеге қабілеттілігін арттыруға бағытталған басқарушылық шешімдерді жылдамырақ қабылдай алады.
Қорытынды
Материалдық-техникалық қамтамасыз ету кәсіпорынның өндірістік жүйесін ресурстармен үздіксіз қамтамасыз етіп қана қоймай, шығындарды басқару, өндіріс циклі мен қор айналымын оңтайландыру арқылы тиімділікті арттыруға мүмкіндік береді.
Энергетикалық, транспорттық, құрал-сайман және жөндеу шаруашылықтарын ұтымды ұйымдастыру өндірістің тұрақтылығын күшейтіп, өнім сапасы мен бәсекеге қабілеттілігін қамтамасыз етудің маңызды шарты болып табылады.
Пайдаланылған әдебиеттер
Әдебиеттер тізімі бастапқы мәтінде нақты көрсетілмеген. Құжатқа сәйкес дереккөздерді (оқулықтар, әдістемелік нұсқаулықтар, мақалалар және стандарттар) осы бөлімде ресми библиографиялық форматта ұсыну қажет.