Салық структурасының түсінігі мемелекеттік салық ұйымының мамандалған жүйесін қамтимыз
Мемлекеттік салық қызметінің жүйесі
Қазіргі уақытта мемлекеттік салық қызметі мына құрылымдардан тұрады: біріншіден, Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі жүйесі; екіншіден, ұйымдардағы салық комитеттерінің жүйесі; үшіншіден, салық полициясы департаменттерінің жүйесі.
Салық комитетінің негізгі міндеті — салықтар мен өзге де міндетті төлемдердің жиналуын қамтамасыз ету. Қазақстан Республикасының Қаржы министрі салық қызметінің жалпы қызметін үйлестіреді және басқарады. Шығыс Қазақстан облысы бойынша қалалық және аудандық салық комитеттері мемлекеттік мекемелер қатарына жатады.
Конституциялық қағида
Қазақстан Республикасының Конституциясының 35-бабына сәйкес, заңды түрде белгіленген салықтарды және өзге де міндетті төлемдерді төлеу — әркімнің борышы әрі міндеті.
Салық қызметінің міндеттері (Салық кодексі, 169-бап)
Салық кодексінде салық қызметінің бірқатар негізгі міндеттері айқындалған:
- Бюджетке төлемдердің уақтылы түсуін қамтамасыз ету.
- Салық заңнамасының тиімділігін талдау және бағалау.
- Заң жобаларын дайындау, өзге мемлекеттермен салық салу бойынша келісімдер жасауға қатысу.
- Салық төлеушілердің құқықтары мен міндеттерін түсіндіру.
- Салық төлеуден жалтару және басқа құқық бұзушылықтарды анықтау.
Ұйымдық құрылым: орталықтан аумақтық деңгейге дейін
Салық қызметінің құрылымы мемлекеттік салық органдарының мамандандырылған жүйесін қамтиды. Қазақстан Республикасының салық қызметі орталық аппараттан тұрады және аумақтық бөлімшелер арқылы жұмыс істейді.
Орталық деңгей
- ҚР Қаржы министрлігіне қарасты кірістердің орталық аппараты.
Аумақтық деңгей
- Облыстық салық комитеттері.
- Астана және Алматы қалалары бойынша аймақтық салық комитеттері.
- Аудандық (қалалық) салық комитеттері.
- Аудандық деңгейдегі салық юстициясы бөлімі немесе салық полициясының бөлімшесі.
Қаржыландыру көзі
Салық қызметі ұйымдарының қызметі республикалық бюджет қаражаты есебінен қамтамасыз етіледі.
Салық тексеруі: ұғымы және қатысушылары
Салық тексеруі — салық қызметі органдары жүзеге асыратын, Қазақстан Республикасы салық заңдарының орындалуын тексеру. Тексеруге нұсқамада көрсетілген салық органының лауазымды адамдары, Кодекске сәйкес тартылатын өзге де тұлғалар, сондай-ақ салық төлеуші қатыса алады.
Салық тексерулерін тек салық қызметі органдары ғана жүргізеді.
Салық тексерулерінің түрлері
Құжаттық тексеру
Салық есептілігі мен құжаттарға сүйене отырып, белгілі бір салық кезеңі бойынша тексеру жүргізіледі.
Рейдтік тексеру
Жекелеген талаптардың сақталуын жедел түрде тексеруге бағытталған.
Хронометраждық зерттеу
Нақты кіріс пен кіріс алуға байланысты нақты шығындарды анықтауға арналған зерттеу.
Рейдтік тексерудің нысаналы бағыттары
Рейдтік тексеру барысында салық органдары Қазақстан Республикасы заңдарының жекелеген талаптарының сақталуын, соның ішінде төмендегілерді тексереді:
-
Тіркеу есебі
Салық төлеушінің салық органдарында тіркеуге қойылуы.
-
Бақылау-касса машиналары
Фискалдық жады бар бақылау-касса машиналарын дұрыс қолдану.
-
Рұқсат беру құжаттары
Лицензияның, біржолғы талонның және өзге де рұқсат ету құжаттарының болуы.
-
Акцизделетін тауарлар мен қызмет түрлері
Салық органдарының құзыретіне кіретін акцизделетін тауарлардың жекелеген түрлері мен қызмет түрлерін лицензиялау қағидаларының, сондай-ақ өндіру, сақтау және өткізу шарттарының сақталуы.
Хронометраждық зерттеу
Хронометраждық зерттеуді салық органдары салық төлеушінің нақты кірісін және кіріс алуға байланысты нақты шығындарын анықтау мақсатында жүргізеді. Ол уәкілетті мемлекеттік орган бекіткен тәртіппен жүзеге асырылады.
Тексеру жүргізудің мерзімдері және жалпы қағидалары
- Салық тексеруін жүргізу, заң актілерінде белгіленген жағдайларды қоспағанда, салық төлеушінің қызметін тоқтатпауға тиіс.
- Нұсқамада көрсетілген тексеру мерзімі нұсқама тапсырылған күннен бастап 30 жұмыс күнінен аспауға тиіс.
- Құрылымдық бөлімшелері бар заңды тұлғаларға қатысты бұл мерзім салық органы тарапынан 60 жұмыс күніне дейін ұзартылуы мүмкін.
- Хронометраждық зерттеудің мерзімі уәкілетті орган бекіткен тәртіпке сәйкес айқындалады.
Нұсқама: тексеруді бастауға қажетті деректемелер
Салық тексеруін жүргізу үшін нұсқамада міндетті түрде төмендегі деректемелер көрсетілуге тиіс:
- Нұсқаманың салық органында тіркелген күні мен нөмірі.
- Нұсқама шығарған салық органының атауы.
- Салық төлеушінің толық атауы.
- Салық төлеушінің тіркеу нөмірі.
- Тексеру түрі.
- Тексеру жүргізілетін мерзім.
- Құжаттық тексеру кезінде тексерілетін салық кезеңі.
Рейдтік тексеру тағайындалса
Нұсқамада қосымша түрде тексерілетін аумақтың учаскесі және тексеру барысында анықталуға тиіс мәселелер көрсетіледі.
Нұсқаманы рәсімдеу және тексерудің басталуы
Нұсқамаға салық органының бірінші басшысы немесе оны алмастыратын тұлға қол қояды. Құжат салық органының елтаңбалы мөрімен расталып, уәкілетті мемлекеттік орган белгілеген тәртіпке сәйкес арнайы журналда тіркелуге тиіс.
Салық төлеушіге (салық агентіне) нұсқама тапсырылған сәт — салық тексеруін жүргізудің басталған уақыты болып есептеледі.
Тексеруді жүргізетін салық органының лауазымды адамдары салық төлеушіге (салық агентіне) қызметтік куәлігін көрсетуге міндетті. Рейдтік тексеруді қоспағанда, лауазымды адам нұсқаманың түпнұсқасын табыс етеді, ал көшірмесіне салық төлеуші (салық агенті) нұсқамамен танысқанын және оны алғанын растайтын белгі қояды.