Аренда шартының мерзімі туралы қазақша реферат
Аренда (мүлікті жалдау) шартының мерзімі
Мүлікті жалдау шарты белгілі бір мерзімге де, сондай-ақ мерзімі нақты көрсетілмейтін (мерзімсіз) тәртіпте де жасалуы мүмкін. Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексі жалдау қатынастарында мерзімді белгілеуге қатысты жалпы қағидаларды бекітеді және кейбір жағдайларда ең ұзақ мерзімге шектеулер қояды.
1) Нақты анықталған мерзімге жасалатын шарт
Жалдау шарты нақты анықталған мерзімге жасалуы мүмкін. Мұндай жағдайда шартта оның қанша уақытқа күшінде болатыны көрсетіледі (ҚР АК нормалары).
Тарихи шектеу
ҚазКСР Азаматтық кодексінде жалға берілетін мүлік түріне қарамастан, мүліктік жалдаудың мерзімі 10 жылдан аспауға тиіс деген ереже болған.
Қолданыстағы тәсіл
Қазіргі ҚР АК аренданың ең ұзақ мерзімін барлық жағдайға бірдей емес, тек оның жекелеген түрлері немесе нақты мүлік санаттары үшін белгілейді.
2) Заңмен белгіленетін ең ұзақ мерзімдер
Кейбір мүлік түрлеріне қатысты заңнама ең ұзақ (ақырғы) мерзімді тікелей көрсетеді. Мысалы, жер учаскесін жалға беру мерзімі 49 жылдан аспауға тиіс. Ал прокат шарты тек бір жылдан аспайтын мерзімге жасалады.
3) Нақты анықталмаған (мерзімсіз) мерзімге жасалатын шарт
Жалдау шарты нақты анықталмаған мерзімге де жасалуы мүмкін. Бұл жағдайда шартта оның қолданылу мерзімі көрсетілмейді.
Шарттан бас тарту тәртібі
Мерзімсіз шартта әрбір тарап кез келген уақытта шарттан бас тартуға құқылы, бірақ екінші тарапты алдын ала ескертуі тиіс:
- Қозғалмайтын мүлік бойынша — кемінде үш ай бұрын.
- Қозғалатын мүлік бойынша — кемінде бір ай бұрын.
Дегенмен, өзгеше тәртіп заң актілерімен немесе шарттың өзімен көзделуі мүмкін.
Шартпен шектеу енгізу мүмкіндігі
Тараптар шартта мерзімсіз жалдау шартын біржақты тәртіппен бұзуға тыйым салуды немесе оны шектеуді қарастыруы мүмкін (егер бұл заңнамаға қайшы келмесе).
4) Ең ұзақ мерзімнің өтуі және шарттың тоқтауы
Егер заңнамада жалдаудың ең ұзақ мерзімі белгіленген болса, ал шарттың өзі мерзімсіз жасалған болса, сол ең ұзақ мерзім өткен сәттен бастап шарт өздігінен тоқтайды.
Сондай-ақ, егер шартта көрсетілген мерзім заңда белгіленген ең ұзақ мерзімнен асып кетсе де, құқықтық салдары бойынша мұндай шарт заңда рұқсат етілген шектен аспайтын мерзімге жасалған болып есептеледі.
Ескерту: Мәтін редакциялық тұрғыда өңделіп, стильдік және грамматикалық қателері түзетілді; құқықтық нормаларды қолдану нақты жағдайға байланысты.