Басқарудың төрт функциясы туралы қазақша реферат
Басқарудың төрт функциясы
Басқарудың төрт негізгі функциясы — жоспарлау, ұйымдастыру, ынталандыру және бақылау. Бұл функциялардың ортақ екі белгісі бар: олардың барлығы шешім қабылдауды талап етеді және барлығына коммуникация (байланыс) қажет.
Байланыс дұрыс шешім қабылдауға, сондай-ақ ұйымның барлық мүшелеріне сол шешімнің мағынасы мен орындалу тәртібін түсінікті жеткізуге мүмкіндік береді. Сондықтан шешім қабылдау мен коммуникация төрт функцияны өзара байланыстырып, олардың тәуелділігін қамтамасыз ететін біріктіруші процестер ретінде қарастырылады.
Ақпараттың шешім қабылдаудағы рөлі
Тиімді шешім қабылдауға ақпараттың сапасы тікелей әсер етеді. Ақпарат шешім қабылдау үшін ғана емес, басқарушылық ықпалдың (нұсқаудың, әмірдің) нақты әрі уақтылы орындалуы үшін де қажет.
Негізгі қағида
Ақпаратқа кететін еңбек пен уақыт оның шешім сапасына қосатын үлесімен ақталуы тиіс. Яғни ақпарат жеткілікті болуы керек, бірақ артық жүктемеге де айналмауы қажет.
Сонымен қатар ақпарат шешімді іске асыру кезеңінде де маңызды. Кей жағдайларда қабылданған шешімнің өзі — келесі шешімдерге немесе басқа басқарушылық әрекеттерге негіз болатын ақпараттың бір түрі.
Ақпаратты жинау және өңдеу уақтылығы
Ақпаратты жинау мен өңдеу уақтылы жүргізілуі керек. Фактілер толық қалыптаспай тұрып, ақпаратты тым ерте жинау да, керісінше жинауды созып жіберу де тиімділікке кері әсер етеді.
Тым ерте жинау
Деректер “піспей” тұрғанда алынған ақпарат жағдайды бұрмалап, дұрыс қорытынды жасауға кедергі келтіруі мүмкін.
Тым кешіктіру
Ақпарат жинауды орынсыз созу шешімді жуықтап, көз мөлшерімен қабылдауға мәжбүрлейді. Кейін мұндай шешімнің мүлде қажет болмағаны анықталуы да ықтимал.
Сондықтан ақпарат пен шешім қабылдау арасындағы “балансты” сақтау маңызды: әрбір басқару буыны өз функциясына сәйкес ақпарат көлемін айқындап, оны тұрақты түрде нақтылап отыруы қажет.
Ақпарат ағындарын үйлестіру
Төменгі және жоғарғы басқару органдарының міндеттері әртүрлі болғандықтан, ақпараттың көлемі мен түрі арасындағы байланыс алдын ала нақтылануы тиіс. Ақпарат арналары мен форматтарының үйлеспеуі жоғарғы буынның төменгі деңгей үшін қажет емес ақпаратты артық жинауына әкелуі мүмкін.
Практикалық қорытынды
Ақпарат алмасу жүйесі басқару деңгейлерінің нақты қажеттілігіне сай құрылса, шешім қабылдау да, орындалуын бақылау да тиімді болады.
Пайдаланылған әдебиеттер
- Майкл Мескон және т.б. “Основы менеджмента”. — Мәскеу, 1995.
- Тейлор Фредерик Уинслоу. “Менеджмент”. — Мәскеу, 1992.
- Нәрібаев Қ., Жұмамбаев С. Менеджмент: Оқулық. — Алматы: Қазақ университеті, 1998.