Халықаралық туризм 2000 жыл
2000–2001 жылдардағы туристік қызметтің жалпы көрінісі
2001 жылы саяхат қызметін жүзеге асыратын 690 кәсіпорын есеп берді, оның ішінде туристік фирмалар саны 531 болды. Олар бір жыл ішінде 146,9 мың турист пен экскурсантқа қызмет көрсетті. 1999 жылы бұл көрсеткіштер жоғары болған: 425 кәсіпорын есеп беріп, 228,3 мың адамға қызмет көрсеткен.
1999 жылмен салыстырғанда саяхатшылардың жалпы саны 1,6 есеге қысқарды. Қысқару деңгейі турист санаттары бойынша әртүрлі болды:
- келген туристер саны — 2,1 есеге азайды;
- шетке шыққан туристер саны — 1,6 есеге азайды;
- ел ішінде демалғандар саны — 1,3 есеге азайды.
Туризм түрлері бойынша туристер саны (диаграмма деректері)
Төмендегі тізім бастапқы мәтінде келтірілген диаграммадағы сандық мәндерді жүйелейді.
Ұлттық туризм
Халықаралық туризм
Ішкі туризм
Туристік фирмалар: орналасуы және құрылымы
Жұмыс істеп тұрған туристік фирмалардың ең көбі Алматы қаласында (356) шоғырланған. Одан кейін Қарағанды облысы (56), Астана қаласы (48) және Шығыс Қазақстан облысы (42) келеді. Аталған өңірлердің кәсіпорындары барлық туристер мен экскурсанттардың 86%-ына қызмет көрсетті.
2000 жылы туристердің басым бөлігіне қызмет көрсеткендер — қызметкерлер саны 50 адамнан төмен фирмалар. Олардың жалпы кәсіпорындар санындағы үлесі 92,6% болды, бұл 1999 жылмен салыстырғанда 4,1 пайыздық тармаққа төмен.
Ірі кәсіпорындардың үлесі артқанымен, олардың қызмет көрсеткен туристер саны азаю үрдісін көрсетті. Есептік жылдағы ірі фирмалардың негізгі қызметі — алыс және жақын шетелдерге шығуға арналған визаларды рәсімдеу.
Қазақстан Республикасындағы туристік фирмалар мен агенттіктер қызметінен түскен табыс 2000 жылы 1340,3 млн теңге және 277 000 АҚШ доллары болды. Бұл өткен жылмен салыстырғанда тиісінше 1,4 және 2,9 есеге аз.
Халықаралық туризм және көлік инфрақұрылымы
Халықаралық туризм — адамдардың елдер арасындағы қозғалысы. Оның дамуын талдау кезінде көлік индустриясымен өзара байланысын айқындау маңызды.
Бейрезидент туристер (келушілер)
- Әуе көлігі 85,4%
- Теміржол 7,2%
- Халықаралық автобустар 3,3%
- Басқа құрлық көліктері 4,1%
Резидент туристер (шығушылар)
Резидент туристер де көбіне әуе көлігін таңдаған. Сонымен қатар:
- Халықаралық автобустар 21,9%
- Теміржол 6,8%
- Басқа құрлық көліктері 1,1%
Келушілер географиясы және сапар мақсаты
Негізгі келу елдері (адам саны)
- Германия — 11 194 (46,9%)
- АҚШ — 1 730 (7,2%)
- Ұлыбритания — 1 659 (бастапқы деректе 70% деп көрсетілген)
- Ресей — 1 628 (6,8%)
- Қытай — 309 (1,3%)
Орташа болу ұзақтығы
Келген туристердің республикада болу ұзақтығы орта есеппен 16 күн болды: ТМД-дан келгендер үшін — 3–4 күн, ал ТМД-дан тыс елдерден келгендер үшін — 17 күнге дейін.
Сапар мақсаты
- Іскерлік 89,9%
- Демалыс 4,8%
- Туыстар мен таныстарға бару 1,4%
- Басқа мақсаттар 3,9%
Республикаға келген туристердің жалпы саны 23 868 адам болды. ТМД-дан тыс елдерден келгендердің үлесі 86,3%, бұл 1999 жылғы 88,4%-бен салыстырғанда 2,1 пайыздық тармаққа төмен.
Қазақстандық туристердің шығу бағыттары
Есептік жыл ішінде 67 360 адам туристік жолдама алды. Олардың 8 027-сі ТМД елдеріне сапар шекті — бұл өткен жылмен салыстырғанда 2 есе көп. Қазақстандық туристердің ТМД елдеріндегі сапар ұзақтығы орта есеппен 4–5 күн.
Қырғызстан
4 950 (61,7%)
Ресей
3 039 (37,9%)
2000 жылы ТМД-дан тыс елдерге шыққан қазақстандық туристердің саны 59 333 адам болды. Бұл өткен жылмен салыстырғанда (102 174 адам) 1,7 есеге аз. ТМД-дан тыс елдерде болу ұзақтығы орта есеппен 5–6 күн.
Түркия
20 462
30,4%
Германия
13 110
19,5%
Қытай
12 913
19,2%
БАӘ
4 595
6,8%
Қалған бағыттардың үлесі елеусіз деңгейде болды.
Мейманхана секторы: құрылым, сыйымдылық және кіріс
Есеп берген 159 мейманхананың үштен бірінен астамы облыс орталықтарында орналасқан. Нысандардың едәуір бөлігі Алматы және Астана қалаларында, сондай-ақ Қарағанды, Шығыс Қазақстан, Алматы және Оңтүстік Қазақстан облыстарында шоғырланған.
Меншік нысаны
- Жекеменшік 138 (87%)
- Мемлекеттік 14 (9%)
Қызметкерлер саны
Қонақүйлердің негізгі бөлігі — қызметкерлер саны 0–50 аралығындағы кәсіпорындар. Нысандардың шамамен үштен бірінде 50–250 адам жұмыс істейді, ал тек 5%-ында ғана 250-ден жоғары.
Сыйымдылық
- Бір мезетте орналастыру орны 16 389
- Нөмірлер саны 9 124
- 1 нөмірдің орташа сыйымдылығы 2 адам
Эксплуатация және қосымша қызметтерден түскен табыс (2000)
Бастапқы деректер бойынша, қонақүйлік кешендегі эксплуатациядан түскен табыс республика бойынша 6 976,5 млн теңге болды.
| Тұратын орын түрі | Эксплуатациядан түскен табыс, млн тг (барлығы) | Эксплуатациядан, млн тг (бейрезиденттер) | Қосымша қызметтер, млн тг (барлығы) | Қосымша қызметтер, млн тг (бейрезиденттер) |
|---|---|---|---|---|
| Барлығы | 6 976,5 | 3 991,1 | 1 474,4 | 885,1 |
| Мейманханалары бар қонақүйлер | 6 532,0 | 3 950,3 | 1 377,6 | 884,3 |
| Мейманханасы жоқ қонақүйлер | 378,1 | 33,9 | 96,0 | 0,8 |
| Студенттік жатақханалар және таудағы турбазалар | 19,8 | 0 | 0 | 0 |
| Кемпингтер | 6,9 | 6,9 | 0,6 | 0 |
| Басқа да тұратын орындар | 39,7 | 0 | 0,2 | 0 |
Негізгі табыс түскен өңірлер
Эксплуатациядан түскен табыс негізінен келесі облыстардағы кешендерден қалыптасты: Ақтөбе, Атырау, Қарағанды, Маңғыстау, Павлодар, Солтүстік Қазақстан, Оңтүстік Қазақстан.
Ең көп кері сальдо қалыптасқан өңірлер
Ең көп кері сальдо мына өңірлерде тіркелді: Алматы, Астана, Шығыс Қазақстан, Батыс Қазақстан, Қызылорда.
Ескерту
Бастапқы мәтіндегі кейбір пайыздық көрсеткіштер (мысалы, Ұлыбритания бойынша) бір-біріне үйлеспеуі мүмкін. Бұл жазбада деректер бастапқы берілген күйінде сақталып, тек тілдік тұрғыдан өңделді.