Нарықтық құрылымдағы несиенің экономикалық қызметтері
Жоспар
1. Несиенің экономикалық мәні мен функциялары
- 1.1 Несиенің экономикалық мәні
- 1.2 Нарықтық құрылымдағы несиенің экономикалық қызметтері
- 1.3 Дамыған нарықтық мемлекеттерде несие қағидасын ұйымдастыру сипаты мен үлгілері
2. Несиенің түрлері мен формалары
- 2.1 Экономикадағы несиенің негізгі түрлері
- 2.2 Нарықтағы несиенің негізгі формалары
3. Қазақстан Республикасы экономикасын несиелеудің маңыздылығы және қазіргі жағдайы
- 3.1 Қазақстан Республикасы несие жүйесінің жағдайы, проблемалары және жетілдіру бағыттары
- Қорытынды
- Қолданылған әдебиеттер тізімі
Кіріспе
Нарық — күрделі әрі жан-жақты қызмет атқаратын қоғамдық қатынастардың жиынтығы. Ол, бір жағынан, тауарлар мен көрсетілетін қызметтер нарығын қамтыса, екінші жағынан, қор жинау нарығын қамтиды. Қор жинау нарығы, өз кезегінде, қаржы нарығы мен жылжымайтын мүлік нарығынан тұрады. Осы нарықтардың өзара байланысы ұлттық экономикалық механизмді қалыптастырады.
Қазақстанның орталықтандырылған жоспарлы экономикадан нарықтық экономикаға өтуі қоғамдық өндірістің сипатын түбегейлі өзгертті. Бұл өзгерістер ең алдымен меншік қатынастарына, шаруашылық субъектілерінің құрылымына және олардың жұмыс істеу тетіктеріне, субъектілер арасындағы қаржылық байланыстардың формаларына, сондай-ақ қоғам топтарының шаруашылық нәтижелеріне мүдделілік деңгейіне әсер етті.
Сонымен қатар еліміздің табиғи ресурстарға бай болуы мемлекеттік стратегиялық мақсаттарды қаржыландыруда белгілі бір мүмкіндік берді. Дегенмен нарықтық экономика жағдайында тұрақты даму үшін қорландыру мен қор жинаудың тиімді механизмдері, әсіресе қаржы тапшылығын жабатын құралдар ерекше маңызға ие.
Нарықта қаржылардың бір саладан екінші салаға ауысуы — яғни қаржысы артық салалардан қаржыға мұқтаж салаларға ресурстарды қайта бөлу — негізінен несие механизмі арқылы жүзеге асады. Басқаша айтқанда, нарық қатысушылары шарттық міндеттемелер негізінде несие қатынастарына түсіп, өздерінің экономикалық қызметін іске асырады. Кәсіпкерлер арасындағы осындай міндеттемелер экономикалық механизмнің тұрақтылығын қамтамасыз етеді.
Несиелік қатынастар мен несиенің формалары ұлттық несие жүйесінің негізін құрайды. Несие ақшалай капиталдың ссудалық капиталға өтуін қамтамасыз ете отырып, несие беруші мен қарыз алушы арасындағы қатынасты білдіреді. Несиенің көмегімен заңды және жеке тұлғалардың уақытша бос қаражаттары мен табыстары экономикалық жүйе аясында жинақталып, уақытша әрі ақылы негізде пайдаланылатын ссудалық капиталға айналады.
Нарықтық экономикада несие-банк жүйесі ерекше рөл атқарады. Ол кәсіпорындар, ұйымдар және халық арасындағы есеп айырысу мен төлемдерді жүргізеді; уақытша бос ақшалай қаражаттарды, халықтың жинақтары мен табыстарын жұмылдырады; оларды экономикада белсенді жұмыс істейтін капиталға айналдырады. Сонымен бірге несие-банк жүйесі сақтандыру, делдалдық, инвестициялық және басқа да операциялардың кең спектрін жүзеге асырады.
Тақырыптың өзектілігі
Несие — нарықтық экономиканың тірегі әрі экономикалық дамудың ажырамас элементі. Ол қаржы ресурстарының дұрыс бөлінуіне ықпал етіп, шаруашылық жүргізуші субъектілерді тиімді экономикалық әрекетке ынталандырады және мемлекеттің экономиканы реттеу құралдарының бірі ретінде қызмет етеді.
Жұмыстың мақсаты мен міндеттері
- 1 Несиенің экономикалық категория ретіндегі мәнін ашу және оның нарықтық экономикадағы қызметін талдау.
- 2 Несиенің экономикалық қатынастарды дамытудағы қажеттілігі мен қызметтерін айқындау.
- 3 Несиенің түрлері мен формаларын және соған байланысты жіктелу ерекшеліктерін талдау.
- 4 Қазіргі таңда өзекті бағыттардың бірі — ипотекалық несиенің әлемдік үлгілеріне шолу жасап, оның Қазақстандағы қолданылуын қарастыру.