Басқарудың екінші компоненті

Басқару еңбек ұйымдарының өзегі

Еңбек ұйымдары қызметінің орталық осі — басқару. Басқаруға деген әлеуметтік көзқарас, негізінен, үш компонентті бөліп қарастырумен сипатталады. Бұл компоненттер ұйымның тұрақтылығын, икемділігін және мақсатқа жету қабілетін қалыптастырады.

1) Мақсатты басқарушы әсер

Бірінші компонент — мақсатты ойлауды және мақсатты жүзеге асыруды қамтитын, мақсатқа бағытталған басқарушы әсер. Ол басқарудың іргетасы болып табылады. Мұндай әсер екі түрде көрінеді:

2) Әлеуметтік өзін-өзі ұйымдастыру

Екінші компонент — әлеуметтік өзін-өзі ұйымдастыру, яғни ұжым ішіндегі реттеудің көбіне стихиялық түрде қалыптасатын процестері. Бұған, мысалы, төмендегілер жатады:

• көшбасшылық (лидерлік)

• бедел/престиж шкаласы

• бейресми ұйымдасқан топтар

• әлеуметтік нормалар

3) Ұйымдастыру тәртібі: екі бастаудың тоғысуы

Алғашқы екі компонент үшінші компонентті тудырады — ұйымдастыру тәртібі. Ол бұрынғы басқару еңбегінің өнімдерін ғана емес (тұрақты лауазымдық құрылым, әкімшілік тәртіппен бекітілген және объективтендірілген шешімдер), сонымен қатар ұжым ішінде кездейсоқ қалыптасатын ережелер мен қарым-қатынас нормаларын да қамтиды.

Практикалық қорытынды

Осы логикаға сүйенсек, басқарушы шешімдердің едәуір бөлігін (бұйрықтар, тапсырмалар) бір реттік ықпал ету формасынан ұзақ мерзімді тәртіп нормаларының формасына көшіру тиімді. Сонымен бірге стихиялық реттеуіштерді ұйым алдына қойылған мақсаттармен үйлестіру — басқарудың маңызды міндеттерінің бірі.