Облыс әкімдігінде аймақтағы мемлекеттік тіл саясатын одан әрі жетілдіру жөніндегі жұмыс тобының кезекті отырысы болып өтті
Мемлекеттік тіл саясаты: аудандардағы көрсеткіштер мен жаңа міндеттер
Облыс әкімдігінде аймақтағы мемлекеттік тіл саясатын одан әрі жетілдіруге арналған жұмыс тобының кезекті отырысы өтті. Жиынға аймақ басшысы Ерлан Арын қатысып, тіл мәселесіне қатысты атқарылып жатқан жұмыстарды саралап, алдағы міндеттерді нақтылады.
Құжат айналымы: межені 100%-ға жеткізу
Жиында Баянауыл, Успенка, Ертіс аудандарының әкімдері және бірқатар облыстық мекемелердің басшылары өз салаларындағы тілдік ахуал жөнінде есеп берді. Аудан әкімдерінің мәліметінше, тоқсан сайын тексеріс жүргізіліп, анықталған олқылықтарды түзетуге басымдық беріледі. Әсіресе, мемлекеттік тілдегі кіріс-шығыс құжаттарының үлесі тұрақты бақылауда.
Баянауыл
2010 жылы кіріс құжаттарының 63,1%-ы мемлекеттік тілде тіркелсе, 2012 жылдың алғашқы бес айында 64,8%-ға жеткен.
Шығыс құжаттары 2010 жылы 72,1% болса, 2012 жылы 90%-ға дейін артқан.
Ертіс
Аудан әкімі Б. Ақжановтың айтуынша, жүйелі жұмыстың нәтижесінде шығыс құжаттарының үлесі 99%-ға жеткен.
Успенка
Ауданда шығыс құжаттары 91% деңгейіне көтерілген.
Аймақ басшысы шығыс құжаттарының үлесін 100%-ға жеткізу аудан әкімдері мен басқарма басшыларының тікелей жауапкершілігінде екенін атап өтіп, қол жеткізілген межеден төмендемеуді тапсырды.
«Тіл тазалығы» және көрнекі ақпараттың сапасы
Аудандарда «Тіл тазалығы» акциясы аясында көрнекі жарнамалардың сауатты жазылуына, жіберілген қателерді түзетуге ерекше көңіл бөлінгені айтылды. Облыстық тілдерді дамыту басқармасы тарапынан берілген сын-ескертпелер ескеріліп, орындалуы бақылауға алынған.
Мемлекеттік қызметшілердің қазақ тілін меңгеруі
Көрсеткіштер
- Баянауылда мемлекеттік қызметшілердің барлығы қазақ тілін еркін меңгерген.
- Успенка ауданында бұл көрсеткіш 58%-дан аспайды.
- «Қазақстан темір жолы» ҰК АҚ Павлодар жол бөлімшесі филиалында да көрсеткіш осы деңгей шамасында.
- Ертіс ауданында 147 қызметшінің 126-сы қазақ тілін меңгерген.
Нысана
Ертіс ауданы алдағы жылдары қазақ тілін меңгерген мемлекеттік қызметшілер үлесін 95%-ға жеткізуді жоспарлап отыр.
Жиында бұл бағыттағы жұмысты жүйелі оқыту, ішкі талаптар және қызметтік коммуникацияны қазақша жүргізу арқылы күшейту қажеттігі атап өтілді.
Білім беру: мектеп пен балабақшадағы тілдік орта
Мемлекеттік тілді қолдану аясы мектептер, балабақшалар және оқушылар үлесімен де өлшенетіні белгілі. Осы тұрғыда аудандардағы жағдай жан-жақты талқыланды.
Баянауыл
Соңғы оқу жылында 33 мектептің 29-ы таза қазақ тілінде жұмыс істеген. Дегенмен, ауданның қазақы болмысы сақталған өңір екеніне қарамастан, 552 қазақ баласының әлі де орыс тілінде білім алып жатқаны назарға алынды.
Сонымен қатар, өзге ұлттың 15 өкілі қазақ тілін меңгеріп жүргені айтылды. Қуаныштысы — шағын орталықтардың барлығы мемлекеттік тілде тәрбие береді.
Ертіс
Өзге ұлттың 22 баласы қазақ сыныптарында оқиды, 63 бүлдіршін мемлекеттік тілде тәрбиеленуде.
Алайда балабақшадағы қазақ тілінің үлесі төмен: аудандағы 4 балабақшаның тек 1-уі ғана мемлекеттік тілде тәрбие береді.
Успенка
Аудан әкімі Н. Әутәліпов мектепке дейінгі мекемелерде мемлекеттік тілде тәрбиеленетін балалар санының артып келе жатқанын айтты: 2010 жылы 50 бала болса, биыл 122-ге жеткен.
Өзге ұлт өкілдерінің 6 баласы қазақ тілінде білім алуға ниет білдірген. Көпұлтты аудан үшін бұл — маңызды көрсеткіш.
Успенка ауданында оқушылардың тек 19,9%-ы қазақ тілінде оқиды: 20 мектептің біреуі ғана қазақ тілінде, үшеуі аралас мектеп ретінде жұмыс істейді.
Облыс әкімі Е. Арын аудандарда мемлекеттік тілде қызмет көрсететін балабақшалар мен мектептердің үлесін арттыру үшін сауатты, есепке құрылған әрекеттер қажет екенін атап өтті. Бұл бағытта жан-жақты талдау жасап, кезең-кезеңімен жүзеге асыру ұсынылды.
Халыққа қызмет көрсететін мекемелер: сапаны күшейту
Отырыста тұрғындармен тікелей жұмыс істейтін бірқатар ұйымдар да есеп берді. Атап айтқанда: облыстық жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары басқармасы, «Қазақстан темір жолы» ҰК АҚ-ның Павлодар жол бөлімшесі филиалы, №1 автобус паркі КМК, «Автовокзалсервис» ЖШС.
Аймақ басшысы бұл мекемелерде мемлекеттік тілді дамыту бағытында ілгерілеу бар екенін, алайда қызмет көрсету деңгейін көтеру үшін әлі де жүйелі еңбек қажет екенін айтты. Сонымен бірге, әр азамат «үйретпеді» деген сылтаудан арылып, өзі ниет танытуы керек деген ой айтылды.
Қоғамдық көліктегі хабарландырулар: дәлдік пен дикция
Жұмыс тобының мүшесі Т. Кентай қоғамдық көліктерде аялдамаларды хабарлау кезінде халқымыздың көрнекті тұлғаларының есімдері өрескел қателермен айтылып жатқанын сынға алды. Жауапты орган өкілдері жуырда барлық қоғамдық көліктерге аялдамаларды хабарлайтын құрылғылар орнатылып, бұл олқылық жойылатынын жеткізді.
Облыс әкімі бұл істе тілі жатық, дикциясы анық мамандарды тартудың маңызына арнайы тоқталды.
Тіл кабинеттері және қызмет көрсету мәдениеті
Сонымен қатар, қазақ тілі мен орыс тілі кабинеттерін жабдықтауды бір ізге түсіру қажеттігі айтылды. Отырыстың соңында сөз мәдениет тақырыбына ауысып, қоғамдық көліктерде қызмет көрсету мәдениетін қалыптастыру үшін жүргізушілерге бірыңғай арнайы киім үлгісін енгізу ұсынылды.
Облыс басшысы бұл ұсынысты құптап, тиісті мекемелерге пысықтауды тапсырды.
Қорытынды: еңбекті бағалау
Жиын соңында аймақ басшысы Е. Арын тіл жанашыры Тоғайбай Кентайды 75 жылдық мерейтойымен құттықтап, «Облыс алдында сіңірген еңбегі үшін» белгісін салтанатты түрде табыстады.