Банктердің атқаратын негізгі қызметтері
Кіріспе
Елiмiз егемендiгiн алғаннан берi нарықтық қатынастар тұрақты түрде дамып келеді. Алайда экономикада нарықтық тетіктер қаншалықты орныққанымен, ол толықтай өзін-өзі реттей алмайды. Сондықтан мемлекет белгілі бір деңгейде өз саясаты арқылы экономикалық үдерістерге ықпал етіп, реттеп отыруы қажет. Мұндай саясаттарға, ең алдымен, ақша-несие саясаты және бюджет саясаты жатады.
Экономиканы ақша-несиелік реттеуді қаржы саласының негізгі секторы — банк жүйесі қамтамасыз етеді.
Қазіргі заманғы экономикада банк жүйесі әдетте екі деңгейлі құрылымға негізделеді: эмиссия саясатын іске асыратын Орталық банк (Қазақстанда — Ұлттық банк) және екінші деңгейдегі банктер. Орталық банк ұлттық валютаны айналымға шығарады, мемлекеттің алтын-валюта резервтерін сақтайды және банктер арасындағы есеп айырысу жүйесінің өзегін құрайды. Сонымен қатар ол ақша-несие саясаты құралдары арқылы қойылған мақсаттарды жүзеге асырады.
Ұлттық Банктің институционалдық орны
Қазақстан Ұлттық банкі — мемлекеттік ақша-несие саясатын анықтайтын және іске асыратын негізгі орган.
Негізгі стратегиялық мақсат
Ұлттық валютаның тұрақтылығы: оның сатып алу қабілетін сақтау және шетел валюталарына қатысты тұрақтылығын қамтамасыз ету, яғни инфляцияға қарсы саясат жүргізу.
Нарықтық экономика жағдайында банктік жүйенің рөлі айрықша. Банк жүйесі — нарықтық экономиканың ең маңызды әрі біртұтас құрылымдарының бірі. Банктер халық шаруашылығы қызметінің барлық деңгейіндегі басқару үдерістерімен тікелей байланысты. Осы тұрғыдан алғанда, елімізде банк жүйесінің қалыптасуы экономиканың тиімді қызмет етуіне ықпал ететін жетекші сектордың орнығуына әкелді.
Бұл жұмыстың тақырыбы — экономикадағы банктердің рөлі мен қызметтері. Тақырыптың өзектілігі әлемдік тәжірибемен де дәлелденеді: нарықтық қатынастар өздігінен толық реттелмейтіндіктен, мемлекет ақша-несие, бюджет-салық және валюталық саясат арқылы экономиканы түзетіп, бағыттап отырады. Ал қаржы нарығының негізгі тетіктерін іске асыруда банк жүйесінің орны ерекше.
Жұмыстың ауқымы
Жұмыста банктердің экономикадағы қызметтері мен рөлі, Қазақстандағы банк жүйесінің бүгінгі күнгі мәселелері және банк жүйесі мен банк секторын жетілдіруге қатысты ұсыныстар қарастырылады. Бұл мәселе өзекті, өйткені дамыған нарықтық экономикада банктер ақша айналымын еркін мобилизациялауда да, жеке сектор мен мемлекет қаржысын басқаруда да маңызды рөл атқарады.
Қазіргі Қазақстанда банк жүйесі нарықтық инфрақұрылымның ең тиімді қалыптасқан салаларының бірі саналады. Дегенмен мұнымен шектелмей, банктік жүйені одан әрі дамыту қажет. Ол үшін банк қызметі туралы теориялық білім мен практикалық түсінік деңгейін арттыру маңызды.
Зерттеудің мақсаты мен міндеттері
Курстық жұмыстың негізгі мақсаты — экономикадағы банктердің мәні мен рөлін ашу, олардың атқаратын қызметтерін сипаттау және Қазақстандағы банк жүйесін талдау.
Қойылған міндеттер
- Банктердің экономиканың тиімді қызмет етуіндегі мәнін, маңызын және рөлін ашып көрсету.
- Банктердің негізгі қызметтерін және олардың қоғамдық дамудағы маңызын көрсету.
- ҚР Ұлттық банкінің Орталық банк ретіндегі қызметтері мен саясаттарын талдау.
- Коммерциялық банктердің қаржы делдалы ретіндегі рөлін, қызметтерін және негізгі операцияларын қарастыру.
Құрылымы және ақпарат көздері
Құрылымы
Жұмыс үш бөлімнен тұрады: кіріспе, негізгі бөлім және қорытынды. Әр бөлімде тақырыпты мүмкіндігінше толық ашу көзделеді.
Негізгі дереккөздер
ҚР заңдары, арнайы экономикалық сайттар, мерзімді басылымдар, отандық және шетелдік әдебиеттер, сондай-ақ әдеби-статистикалық мәліметтер пайдаланылды.
Алдағы бөлімдер қысқаша
Төмендегі тарауларда банк жүйесінің экономикадағы орны кезең-кезеңімен ашылады: алдымен банктердің мәні мен негізгі қызметтері, кейін Қазақстандағы Ұлттық банк пен коммерциялық банктердің рөлі, соңында банк секторын жетілдіру мен тұрақтандыру жолдары қарастырылады.
Теориялық негіз
Банктердің экономикалық жүйедегі рөлі, функциялары және тиімділікке ықпалы.
Қолданбалы талдау
ҚР банк жүйесінің қазіргі ахуалы, мәселелері және дамыту ұсыныстары.