Қазақстан бүгінде егеменді тәуелсіз мемлекет
Қазақстандағы нарықтық қатынастардың дамуы
Қазақстан бүгінде егемен, тәуелсіз мемлекет. Қоғамда әлеуметтік, саяси және экономикалық реформалар қатар жүргізілуде. Ұзақ мерзімді мақсаттар бірден толық нәтижесін бермегенімен, бірқатар бағыттар бойынша айқын жетістіктерге қол жеткізілді. Республика экономикасы да біртіндеп тұрақтана бастады.
Өтпелі кезеңнің шындығы
Бүгінде саяси және экономикалық жүйе түбегейлі өзгерді. Дегенмен өтпелі кезеңде түрлі қиындықтардың болуы заңды. Бұл туралы Қазақстан Республикасы Президенті Н.Ә. Назарбаев Қазақстан халқына жолдауында:
«Мен өз отандастарымызға өтпелі кезеңнің ауыртпалықтарын түсініп, оған төзіп отырғаны үшін алғыс айтамын. Осы қасиеттер біздің табысқа жетуіміздің, қоғамымыздың топтасуының, шетелдік инвесторларды тартудың және халықаралық қоғамдастықтың біздің проблемаларымызды шешуге кірістірудің елеулі кепілі деп санаймын».
Бұл шаралардың барлығы тек бүгін үшін емес, болашақ ұрпақтың игілігі үшін де жүзеге асырылуда.
Әлемдік экономикаға кірігу және оның салдары
Қазақстанның әлемдік экономикалық қатынастар жүйесіне енуі өндіріс көлемінің елеулі төмендеуіне әсер еткені белгілі. Технологиялық тұрғыдан артта қалу, өндірістердің жаңа жағдайларға дайын болмауы, шаруашылық жүргізудің жаңа тетіктерін игере алмау және бәсекеге қабілетсіздік көптеген кәсіпорындардың тоқтап қалуына, дәстүрлі өткізу нарықтарының жоғалуына және өндірістің құлдырауына әкелді.
Көптеген кәсіпорындар тоқтап, өткізу нарықтары тарылды.
Жаңа жағдайларға бейімделудің қиындығы бәсекеге қабілеттілікті төмендетті.
Соңғы 8 жыл ішінде өндіріс көлемі екі еседен артық төмендеді.
Ішкі капитал мен жинақтардың жеткіліксіздігі Қазақстанды шетелдік капиталға, жеке инвестицияларға, сондай-ақ халықаралық қаржы институттарына тәуелді етті. Сондықтан экономиканы көтерудің негізгі шарттарының бірі — инвестиция тарту.
Мүмкіндіктер және Азия тәжірибесі
Бүгінде Қазақстан зор мүмкіндіктер табалдырығында тұр. Мысалы, Азияның бірқатар елдері небәрі отыз жыл ішінде кедейліктен шығып, индустриялы мемлекеттерге айналды. Алғашқылардың қатарында Корея, Тайвань және Сингапур болса, кейін оларға Малайзия, Индонезия және Тайланд қосылды. Қазақстанның көршісі Қытайдың да экономикасы жоғары қарқынмен дамып келеді. Осы елдер әлемге «Азия жолбарыстары» ретінде танылды.
Негізгі ой
Қазақстанның тұрақты дамуы автоматты түрде жүзеге аспайды: ол қоғамның жүйелі реформаларына, еңбек өнімділігін арттыруға, бәсекеге қабілетті экономика құруға және инвестициялық ахуалды жақсартуға тікелей байланысты.
«2030 жылға қарай Қазақстан өзінен-өзі көтеріле қалмайды. Ол республика халқының қажырлы еңбегі арқылы ғана дамыған елдер қатарына қосыла алады. 2030 жылы Қазақстан Орталық Азия барысына айналады және өзге дамушы елдер үшін үлгі болады деп сенемін».
Бұл мақсаттардың іске асуы Қазақстанның өркендеп, қуатты мемлекетке айналуына берік негіз болады деген сенім мол.