Қазақша рефераттар

Мынау қолдарындағы жапырақтарда қоңыр - сары түстерге біріккен

Сабақтың мақсаты

Оқушыларға нәрсені өзіне қарап сурет салу дағдыларын қалыптастыру: жапырақтың пішінін, өлшем-қатынасын және түсін дәл байқау, оны қағаз бетінде сауатты беру.

Көрнекіліктер мен материалдар

  • Әр оқушыға бір-бірден жапырақ (күзгі өсімдіктерге тән қоңыр-сары, сарғыш реңктері бар болғаны дұрыс).
  • Мұғалімге арналған жапырақты бейнелеудің бірізділігін көрсететін таблица (3 кезең): қағазға орналастыру, өлшем-қатынас пен құрылымды салу, ұсақ бөлшектер мен бояу.
  • Планшетке дайындалған үлгі (бояу тәсілдерін түсіндіруге).

Сабақтың құрылымы

Сабақ үш кезеңге бөлінеді: ұйымдастыру, нұсқаны бейнелеу жолдарын түсіндіру, оқушылардың практикалық жұмысы.

1) Ұйымдастыру

Жапырақтарды тарату, құрал-жабдықты дайындау, тақтаға бірізділік таблицасын ілу, түсіндіруге дайындық жасау.

2) Түсіндіру

Табиғи түстердің маусымға сай өзгеруі, пішін мен пропорция, жалпақ және көлемді заттардың айырмашылығы.

3) Практика

Қағазға орналастыру → өлшем-қатынас → форма → ұсақ бөлшек → бояу. Соңында жұмыстарды талдау.

Нұсқаны бейнелеу жолдарын түсіндіру

Түс туралы бақылау

Табиғаттағы өсімдіктердің түсі жыл мезгіліне қарай өзгеріп отырады. Мысалы, ағаш жапырақтары көктемде жасыл реңкке енсе, күзде қоңыр-сары түстерге ауысады. Қолдарыңыздағы жапырақтарда да осы реңктердің үйлесімі байқалады.

Бейнелеу кезінде заттың нақты түсін көрсете білу маңызды: сонда сурет әрі әсем, әрі нұсқаға ұқсас болып шығады.

Форма мен өлшем-қатынас

Табиғаттағы заттар да, адам қолымен жасалған бұйымдар да белгілі бір формаға және өлшемдер қатынасына ие. Мысалы, жәшік — төртбұрышты, көлемді зат; ал дәптер мен жапырақ — жалпақ, көлемсіз (жазық) заттарға жатады.

Көлемді затты әр қырынан қарауға болады, ал жалпақ зат көбіне бір жағынан анық әрі қызықты көрінеді. Сонымен қатар көлемді заттың өлшемдері көбірек (ұзындық, ен, биіктік), ал жалпақ затта негізгі өлшем — ұзындық пен ен.

Жапырақты бейнелеудің 3 қадамы

  1. 1 Ұзындық пен ен қатынасын табу және жеңіл сызықпен белгілеу.
  2. 2 Құрылысын бейнелеу: негізгі пішін, жүйкелердің бағыты, сағақтың орны.
  3. 3 Ұсақ бөлшектер мен бояу: жиек иректері, дақтар, реңк айырмашылықтары.

Түсіндіру аяқталған соң, тақтадағы сызбалар өшіріліп, таблица алынып тасталады. Бұл оқушылардың нұсқаға емес, дайын үлгіге қарап көшіріп салуға бейімделіп кетпеуі үшін қажет.

Оқушылардың практикалық жұмысы

Жұмыс бірізділікпен орындалады: қағаз бетіне орналастыру → өлшем-қатынасты табу → форма мен құрылымды салу → ұсақ бөлшектер → бояу.

Қағазға орналастыру

Бейнені тым кішкентай да, тым үлкен де қылмай, параққа үйлесімді орналастыру ескертіледі.

Өлшем-қатынас пен ұқсастық

Жапырақтың ені мен ұзындығының сәйкестігіне, сондай-ақ бейненің жалпы формасы нұсқаға ұқсас шығуына басты назар аударылады.

Артық сызықтарды түзету

Бейне нұсқаға ұқсас болғаннан кейін ғана артық сызықтар өшіріліп, негізгі контур нақтыланады.

Бояу

Жапырақтың табиғи түсіне сай реңктер таңдалып, ашық-қою қатынастары сақтала отырып боялады.

Қорытынды және талдау

Сабақ соңында мұғалім оқушылардың жұмыстарын аралап көріп, 4–5 жұмысты (жақсы орындалғаны да, қателігі барлары да) таңдап, қысқаша талдау жасайды: өлшем-қатынас, ұқсастық, ұқыптылық және бояу мәдениеті бойынша нақты ескертулер айтылады.