Халықты әлеуметтік қорғау жүйесінің әлеуметтік - экономикалық тиімділігін жетілдіру бағыттары туралы қазақша реферат

Әлеуметтік қорғаудың мәні және кедейлікті қысқарту

Кедейлікті қысқартуда әлеуметтік қорғау саясаты маңызды рөл атқарады. Ол күнделікті қиындықтарды жеңуге көмектесетін жәрдемақылар мен қызмет көрсету шараларын қамтиды. Мұндай саясат кедейшілік шегінен төмен өмір сүретін топтардың қаржы ресурстарын уақытша болса да арттыруға жағдай жасайды.

Жүйенің әлеуметтік-экономикалық негіздері

Әлеуметтік қорғау — қоғамдық дамудың нақты жағдайларына сәйкес азаматтарға қалыпты тіршілік әрекетінің кепілді деңгейін қамтамасыз етуге арналған басымдықтар мен оларды мемлекет және өзге де институттар арқылы іске асыру механизмдерінің жүйесі.

Кепілді деңгейге әсер ететін факторлар

• Экономикалық ахуал

  Қоғамның әлеуметтік-экономикалық даму деңгейі, жалпы ішкі өнім көлемі.

• Ұлттық байлық және бөлу сипаты

  Қордаланған ресурстар және оларды қайта бөлудің әділеттілігі.

• Іске асыру тетіктерінің тиімділігі

  Әкімшілік рәсімдер, бағалау, бақылау және қызмет көрсету сапасы.

• Қаржылық ұйымдастыру

  Ақша қорларын қалыптастыру мен пайдалануға байланысты қайта бөлгіштік қатынастар.

Кедейленген топты азайту: мақсат және өлшемдер

Кедейленген топтың үлесін азайту — нарықтық экономикаға көшкен мемлекеттің әлеуметтік саясатының негізгі міндеттерінің бірі. Тұтыну деңгейіндегі айырмашылықтар еңбек пен жұмыс күші факторларымен тығыз байланысты.

Тұтыну деңгейіне ықпал ететін факторлар

• Отбасы мүшелерінің саны.
• Жұмыс істейтіндер мен асырауындағы адамдардың арақатынасы.
• Денсаулық жағдайы.
• Географиялық және табиғи-климаттық ерекшеліктер.

Ең төмен әлеуметтік төлемдерді есептеу негізі

Ең төмен әлеуметтік төлемақыларды есептеудің негізі — орта есеппен жан басына шаққандағы тұтыну бюджеті. Есептеуде негізгі тамақ өнімдері, киім-кешек, дәрі-дәрмек және отбасына қажет қызметтер жиынтығының құны мен құрамы қарастырылады.

Жүйені жетілдіру: реформалар және үш сатылы модель

Қазіргі жағдайда халықты әлеуметтік қорғау жүйесі одан әрі жетілдіруді талап етеді. Осы бағытта 2004 жылы мемлекеттік әлеуметтік реформаларды 2005–2007 жылдары тереңдету бағдарламасы қабылданды. Бағдарламаның мақсаты — қаржылық тұрақты, экономикалық тиімді және әлеуметтік әділетті үш сатылы әлеуметтік қамсыздандыру жүйесін қалыптастыру.

Төлемдердің нысаналы берілуі

Жалпы жәрдемақылар көбіне санаттық (категориялық) негізде тағайындалады. Ал табысы тексерілетін екі негізгі төлем — мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек және тұрғын үй жәрдемақысы — орташа табысы кедейшілік деңгейінен төмен отбасыларға беріледі. Практикада бұл, мысалы, табысы күнкөріс минимумының 40%-ынан төмен деңгейде болған жағдайларда тағайындауды көздейді.

Халықтың тұрмыс деңгейі: ұғым және көрсеткіштер

Халықтың тұрмыс деңгейі — халықтың әл-ауқатын сипаттайтын категория. Ол адамның материалдық және әлеуметтік қызметтер мен игіліктерді тұтынуын, сондай-ақ нақты қажеттіліктерінің қаншалықты қамтамасыз етілетінін көрсететін жиынтық өлшемдер арқылы бағаланады. Үй шаруашылығында игіліктер мен қызметтерді тұтынудың ақшалай көрінісінің жиынтығы өмір құны ретінде қарастырылады.

Негізгі көрсеткіштер

Ана мен баланы әлеуметтік қорғау

Атаулы көмекті алушылардың ішінде балалар мен балалары бар отбасылардың үлесі жоғары. Сондықтан ана мен баланы қолдау республика үшін өзекті мәселе болып отыр.

Қолданыстағы төлем түрлері

Келешектегі өзгерістер

Болашақта арнайы мемлекеттік жәрдемақылардың көлемін ұлғайту және екі жаңа төлем түрін енгізу қарастырылады: бір жасқа дейін бала күтіміне арналған жәрдемақы және 18 жасқа дейін балаларға берілетін жәрдемақы (отбасының жиынтық табысын ескере отырып тағайындалады).

Мүгедектерді әлеуметтік қорғау және бақылау тетіктері

Мүгедектерді әлеуметтік қорғау туралы заңдардың сақталуын бақылау халықты әлеуметтік қорғау саласындағы уәкілетті органға және оның аумақтық бөлімшелеріне жүктеледі.

Уәкілетті органның өкілеттіктері

• Ұйымдарда заң талаптарының сақталуын тексеру.
• Бұзушылықтар туралы актілер рәсімдеу.
• Бұзушылықтарды жою туралы жазбаша ұйғарымдар беру.
• Заңда белгіленген негіздер бойынша айыппұл салу.