Несие суммасы
Міндеттемелердің есебі мен аудиті
Міндеттеме — жеке кәсіпкердің немесе ұйымның өткен оқиғалардан туындайтын, орындалуы экономикалық пайданы қамтитын ресурстардың шығып қалуына әкелетін ағымдағы міндеті. Міндеттемелер әдетте қысқа мерзімді және ұзақ мерзімді болып жіктеледі.
Қысқа мерзімді міндеттемелер
Қысқа мерзімді міндеттемелер — өтеу мерзімі бір жылдан аспайтын қарыздар мен берешектер.
- Банктердің қысқа мерзімді қарыздары
- Банктен тыс мекемелерден алынған қарыздар
- Қысқа мерзімді қаржылық міндеттемелер
- Кредиторлық берешек
Ұзақ мерзімді міндеттемелер
Ұзақ мерзімді міндеттемелер — өтеу мерзімі бір жылдан асатын міндеттемелер. Әдетте олар жаңа техниканы енгізу, өндірісті кеңейту, қайта құру, қымбат жабдық сатып алу және мақсатты бағдарламаларды қаржыландыру үшін беріледі.
- Ұзақ мерзімді қаржылық міндеттемелер
- Кредиторлық берешек
- Ұзақ мерзімді бағалау міндеттемелері
- Кейінге қалдырылған салық міндеттемелері
- Өзге ұзақ мерзімді міндеттемелер
Аудит жүргізудегі негізгі назар
Ұзақ мерзімді міндеттемелерді тексеру кезінде аудитор ең алдымен баланс бойынша есепті кезеңнің басы мен соңындағы қалдықтардың Бас кітаптағы тиісті синтетикалық шоттармен және журнал-ордер мәліметтерімен сәйкестігін анықтауы тиіс. Сонымен қатар синтетикалық есептің аналитикалық есепке сәйкес болуы ерекше бақылауда болады.
Тексеру нүктесі
Баланс ↔ Бас кітап
Қалдықтардың толық сәйкестігі.
Тексеру нүктесі
Синтетика ↔ Аналитика
Есеп деректерінің бөлшектеп ашылуы.
Тексеру нүктесі
Журнал-ордерлер
Операциялардың тіркелу дұрыстығы.
Ипотекалық несиелер: негізгі түрлері және шарттары
Қазіргі таңда Қазақстанда ипотека кеңінен қолданылады және көптеген қаржы ұйымдары ипотекалық несиенің бірнеше түрін ұсынады. Дегенмен шарттар көп жағдайда ұқсас болғанымен, пайызды есептеу әдісі, алғашқы жарна, қамсыздандыру және төлем құрылымы бойынша айырмашылықтар болады.
Мысал (төлем нәтижесінің айырмасы)
- Тұрғын үй құны
- $20,000
- Алғашқы салым
- $3,000
- Несие сомасы
- $17,000
- Мерзімі
- 15 жыл (180 ай)
Бұл мысалда есептеу нәтижесіне қарай жалпы төлем 9,5% жылдық мөлшерлемемен шамамен $41,225, ал 14% жылдық мөлшерлемемен шамамен $40,751 болып көрсетілген (қосымша дерекке сәйкес). Ипотека рәсімдемес бұрын, таңдаған қаржы ұйымының барлық шарттарын толық оқып, пайыздың қандай базаға есептелетінін нақтылап алған жөн.
Депозиттік ипотека
Бұл өнімді қолдану үшін алдымен белгілі бір соманы депозитке салу қажет (кей жағдайда сол сомаға сыйақы есептелмеуі мүмкін). Одан кейін тұрғын үй құнының толық сомасы беріледі. Пайыз әдетте несиенің толық сомасына есептеледі.
Классикалық ипотека
Ең кең таралған түрі: клиент алғашқы жарнаны төлейді, ал қалған сомаға несие рәсімделеді. Пайыз әдетте негізгі қарыздың қалдығына есептеледі.
«Квартирный дуплет»
Бұл өнімде клиент өзіндегі тұрғын үйін кепілге қоя алады. Әдетте 6 ай ішінде өз үйін сатып, түскен қаражаттың бір бөлігін қарыздың белгілі бір үлесін (мәтіндегі сипаттама бойынша — жартысын) өтеуге бағыттайды. Клиенттің жалақысы мен табысы несиелік қабілеттілікті дәлелдеуге қызмет етеді.
Тәуекелді төмендету үшін төлем жүктемесі көбіне отбасы кірісінің 45%-ынан аспайтындай етіп қарастырылады — бұл қарызды өтеумен қатар өзге күнделікті шығындарды жабу қажеттілігі ескеріледі.
Мәтіндегі дерекке сәйкес, бұл өнім арқылы 19 000 қазақстандық отбасы тұрғын үй жағдайын жақсартқан, ал компанияның республиканың ірі экономикалық орталықтарында 14 жергілікті бөлімшесі жұмыс істейді. Сарапшылардың болжамынша, алдағы 5 жылда ипотекалық несие көлемі 10 есе артуы мүмкін.
«Тұран-Әлем Банкі» ипотекалық бағдарламалары
Банктің ипотекалық бағдарламалары элитті баспанаға, екіншілік нарықтағы жылжымайтын мүлікке, тұрғын үй құрылысына үлестік қатысуға, сондай-ақ коммерциялық жылжымайтын мүлікке ие болуға мүмкіндік береді. Кей өнімдерде табысты растауды талап етпейтін нұсқалар да қарастырылған.
Express Ultra: негізгі шарттар
- Валюта: АҚШ доллары
- Мерзім: 20 жылға дейін
- Сома: $300,000 дейін
- Мөлшерлеме: жылдық 4,5%-дан жоғары
- Қамсыздандыру: гарантиялық депозит (сатып алынатын баспана құнының кемінде 15%), сондай-ақ сатып алынатын жылжымайтын мүлік
- Сақтандыру: өмірді және сатып алынған мүлікті міндетті сақтандыру
- Пайызды есептеу: бүкіл несие сомасына
Standart: негізгі шарттар
- Валюта: теңге, АҚШ доллары
- Мерзім: теңгеде 3 жылға дейін, АҚШ долларында 25 жылға дейін
- Сома: 7 500 000 теңгеге дейін немесе $300,000 дейін
- Мөлшерлеме: жылдық 13%-дан жоғары
- Қамсыздандыру: сатып алынатын жылжымайтын мүлік
- Алғашқы жарна: сатып алынатын мүлік құнының 15%-ынан жоғары
- Сақтандыру: өмірді және сатып алынған мүлікті міндетті сақтандыру
- Пайызды есептеу: аннуитет, негізгі қарыз қалдығына
Аннуитетті төлем: қалай түсіндіріледі?
Standart шарттарында несие мен сыйақы аннуитетті төлемдермен өтеледі. Аннуитетті төлем — бұл негізгі қарыз бен пайызды белгілі бір кезеңдерде тең бөліктермен төлеу тәсілі. Бұл жағдайда пайыздар тек сіздің иелігіңізде қалған қарыз қалдығына есептеледі.
Ставка
13%
Пайыз түрінде: 7,11%
Ставка
14%
Пайыз түрінде: 7,68%
Ставка
15%
Пайыз түрінде: 8,31%
Мысал
$30,000 / 10 жыл
14% болса: $55,920 қайтарылады
Осылайша, мысалы, 10 жылға жылдық 14% мөлшерлемемен $30,000 несие алғанда, банкке $72,000 қайтармайсыз; мәтіндегі есепке сәйкес, жалпы қайтарым шамамен $55,920 болады.