Азаматтық хал актілері туралы қазақша реферат
Азаматтық хал актілері: тіркеу тәртібі және негізгі талаптар
Азаматтық хал актілерін жазу бөлімдері азаматтық мәртебеге қатысты маңызды деректерді ресми түрде тіркейді. Бұл жүйе бірнеше акт жазбасын жүргізеді, соның ішінде ең жиі кездесетіндері — тууды және қайтыс болуды тіркеу.
Жүргізілетін негізгі акт жазбалары
Азаматтық хал актілерін жазу бөлімдері түрлі актілерді рәсімдейді. Осы мәтінде ерекше назар туу мен қайтыс болуды тіркеу рәсімдеріне аударылады.
Баланың тууын тіркеу тәртібі
Қай жерде тіркеледі
Қазақстан Республикасының Неке және отбасы туралы заңнамасына сәйкес, баланың тууы азаматтық хал актілерін жазу бөлімі арқылы:
- баланың туған жері бойынша немесе
- ата-анасының (не олардың біреуінің) тұрғылықты жері бойынша тіркеледі.
Егер тіркеу баланың нақты туған жерінде емес, ата-анасының (немесе біреуінің) тұрғылықты жерінде жүргізілсе, туу туралы акт жазбасында тіркеу жүргізілген орын міндетті түрде көрсетіледі.
Ерекше жағдайлар
Азаматтық хал актілерін жазатын органдар жоқ шалғай елді мекендерде, сондай-ақ анасы теңіз немесе өзен кемесінде, әуе кемесінде, не поезда босанған жағдайда баланың тууы ата-анасының бірінің тұрғылықты жеріндегі азаматтық хал актілерін жазу бөлімінде тіркеледі.
Қажетті құжаттар
Тууды тіркеу үшін азаматтық хал актілерін жазу бөліміне берілетін арызға:
- емдеу мекемесінің дәрігерлік куәлігі қоса беріледі;
- ал бала үйде туған жағдайда — дәрігердің, басқа медицина қызметкерінің анықтамасы, не олар болмаған кезде екі куәнің растауы ұсынылады.
Дәрігерлік куәлікте ана туралы қажетті мәліметтер (тегі, аты, әкесінің аты, туған жылы, мекенжайы және т.б.), сондай-ақ баланың туған күні, жынысы, салмағы және куәліктің берілген күні көрсетілуі тиіс. Құжат лауазымды тұлғаның қолымен және емдеу мекемесінің мөрімен расталады.
Мерзімдер
- Туу туралы арыз бала туған күннен бастап екі айдан кешіктірілмей тіркелуі қажет.
- Бала өлі туған жағдайда тіркеу босанған кезден бастап бес тәуліктен кешіктірілмей жүргізіледі.
Екі айлық мерзім өткеннен кейін туу фактісін тіркеу Қазақстан Республикасының Әділет министрлігі бекіткен нысан бойынша, аумақтық әділет органдарының азаматтық хал актілерін жазу бөлімі жасаған қорытынды негізінде жүргізіледі.
Тауып алынған (тасталған) балалар
Перзентханада дүниеге келген балалармен қатар, даладан немесе өзге жерден тауып алынған балалар да кездеседі. Мұндай жағдайда баланың тууын тіркеу міндетті.
Егер бала бұрын тіркелмеген болса, тіркеу оны тауып алған адамның, балалар мекемесі әкімшілігінің немесе ішкі істер органдарының мәлімдемесі бойынша, бала табылған күннен бастап үш тәуліктен кешіктірілмей жүзеге асырылады.
Ата-анасы туралы жазба: некедегі және некесіз жағдайлар
Ата-анасы некеде тұрған жағдайда
Әкесі мен шешесі өзара некеде болса, олардың біреуінің өтініші бойынша тууды тіркеу кітабында бала ата-анасының атына жазылады. Неке қию туралы куәлік туу туралы куәлікті рәсімдеуге негіз болады.
Ата-анасы некеде тұрмаған жағдайда
Тіркеу баланың әкесі екенін танитын адамның тұрғылықты жерінде жүргізілуі мүмкін. Бұл кезде тууды тіркеу туралы өтінішпен бірге әкелікті анықтау туралы өтініш те беріледі.
Егер бала некеде тұрмайтын анадан туса және ата-ананың бірлескен арызы мен әкелікті анықтау туралы сот шешімі болмаса, туу туралы куәлікте әкесі туралы мәлімет анасының айтуы бойынша енгізіледі: әкесінің тегі, аты және әкесінің әкесінің аты көрсетіледі.
Қайтыс болуды тіркеу тәртібі
Қай жерде және қандай негізде тіркеледі
Қайтыс болуды тіркеу марқұмның тұрақты мекенжайы бойынша немесе қайтыс болған жері бойынша азаматтық хал актілерін жазу бөлімінде жүргізіледі. Негізгі құжат — қайтыс болғаны туралы дәрігерлік куәлік. Егер ондай құжат болмаса, тіркеу екі куәнің куәландыруы арқылы жүргізіледі.
Мәлімдеу мерзімдері
- Қайтыс болғаны туралы мәлімдеме жеті тәуліктен кешіктірілмей берілуі тиіс.
- Зорлықпен өлтіру, өзін-өзі өлтіру, жазатайым оқиға салдарынан өлу немесе өлік табылған жағдайларда — өлген (не өлік табылған) күннен бастап бес күннен кешіктірілмей тіркелуі қажет.
Кім мәлімдеме жасайды
Мәлімдемені әдетте қайтыс болған адаммен бірге тұрған тұлғалар береді. Ондай адамдар болмаған жағдайда мәлімдемені көршілері, тұрғын үй-пайдалану ұйымдарының қызметкерлері, қайтыс болған жердегі мекеме әкімшілігі немесе өлікті тапқан ішкі істер органдарының қызметкерлері ауызша не жазбаша түрде жасайды.
Мәлімдемеде көрсетілетін мәліметтер
- қайтыс болған адамның тегі, аты, әкесінің аты;
- туған жылы, соңғы мекенжайы, отбасылық жағдайы;
- қайтыс болған жылы, айы, күні;
- қайтыс болу себебі;
- мәлімдеушінің тегі, аты, әкесінің аты және тұрғылықты мекенжайы.
Сот шешімі негізіндегі тіркеу
Сот тәртібімен адамды өлді деп жариялау туралы немесе өлу фактісін анықтау туралы сот шешімін тіркеу шешім шығарылған жердегі азаматтық хал актілерін жазу бөлімінде жүргізіледі.