Әл - Фарабидің ақындығы туралы қазақша реферат
Әл-Фарабидің ақындығы: дерек, бағалау, үлгі
Әл-Фараби өз дәуірінде тек ойшыл ғалым ретінде ғана емес, дарынды әрі білімді ақын ретінде де танылған. Ол өлең жазып, поэзияның көркем үлгілерін көрсеткені туралы орта ғасырлық және кейінгі зерттеушілердің еңбектерінде деректер кездеседі.
Парсы тіліндегі өлеңдер туралы деректер
Фарабидің парсы тілінде шығарған өлеңдерінен мысал келтірген авторлардың бірі — М. Райакули Хаддолт. Ол 1878 жылы Тегеранда жарық көрген кітабында осы үзінділерді көрсетеді. Кейін бұл парсыша мәтіндерді өзбек ғалымдары өз тіліне аударып, 1959 жылы Ташкентте жариялаған.
Араб дәстүріндегі бағалар
Мысырлық әдебиетші ғалым Махмуд Аббас әл-Аккад «Әл-Фарабиани» (1944) еңбегінде Фарабидің ақындығы туралы мәлімет беріп, шығармаларынан бірнеше шумақ келтіреді. Бұл еңбектер оның поэзиядағы орнына берілген жоғары бағаның бір дәлелі ретінде аталады.
Орта ғасырлық естеліктер және сарайдағы өнер бәйгесі
Әл-Фарабиді еске алған орта ғасырлық жазушылар мен ақындар оның талантының жан-жақты әрі терең болғанын таңданыспен жазады. Зерттеу еңбектерінде Сайф ад-Даула сарайында өнер сайыстары өтіп тұрғаны, оған көптеген ақындардың қатысып, жыр бәйгесі қыза түскені айтылады. Осындай сәттерде Әл-Фарабидің көпшіліктен озып шығып, жүлдегер атанғаны және Сайф ад-Дауланың ерекше назарын аударғаны жөнінде мәліметтер бар.
Заман бағасы
Кейбір шайырлар Әл-Фарабиді араб-парсы поэзиясындағы ең ірі, ең күшті ақындардың бірі деп санаған. Оның ақындығы жөнінде замандасы, атақты ақын Әбу-Фирастың мынадай сөзі келтіріледі:
«Поэзия — алтын түйе болса, оның басы Әбунасыр Мұхаммедке, өркеші — Әбу Нувасқа, иығы Омар ибн Әбу Рабиғаға, кеудесі — Әбу Таммаға тиеді, қалғаны — ішек-қарын, оны екеуіміз бөлісіп отырамыз».
Өлеңнен үзінді
Мысал ретінде төмендегі шумақ беріледі:
Қашықтасаң туған жер — қалың елім,
Не бір жүйрік болдыртып жарау деген.
Шаршадым мен, қанатым талды менің,
Шаңыт жолға сарылып қарауменен.
Осы деректер мен үзінділер Әл-Фарабидің ақындық қыры ғылым мен философиядағы мұрасымен қатар бағалануға лайық екенін көрсетеді.