Қазақша рефераттар

Іштен жану моторлары

Кіріспе Моторлардың түрлері Жіктелуі Іштен жану Буданды

Кіріспе

Автомобильдерде негізінен поршеньді төрт тактілі бензинді (карбюраторлы) және дизельді іштен жану моторлары қолданылады. Қазіргі автотрактор өнеркәсібі бензинді және дизельді моторларға арналған отын беру жүйелерінің жаңа түрлерін енгізіп келеді.

Көп жағдайда күрделі әрі қымбат компьютерлендірілген жүйелерді қолдану қажеттігі экологиялық талаптардың қатаюымен байланысты. Атап айтқанда, пайдаланылған газдардағы зиянды заттар құрамына қойылатын еуропалық стандарттарды енгізу осы үрдісті жылдамдатты. Мұнда негізгі мақсат әрдайым отын шығынын едәуір азайту емес, ең алдымен шығарындыларды бақылау мен реттеу болып табылады.

Поршеньді моторлардың негізгі өлшемдері мен көрсеткіштері

Поршеньді моторды сипаттайтын негізгі геометриялық өлшемдер мен пайдалану көрсеткіштері төмендегідей:

  • Цилиндр диаметрі

    D (мм)

  • Поршень жүрісі

    S (мм)

  • Цилиндрлер саны

    i

  • Жұмыс көлемі (литраж)

    V (л немесе см3)

  • Сығымдау дәрежесі

    ε

  • Тиімді қуаты

    Ne (кВт)

  • Айналдырушы момент

    Mкр (Н·м)

  • Иінді біліктің айналу жиілігі

    n (айн/мин)

  • Жанармайдың үлестік шығыны

    g (г/(кВт·сағ))

  • Үлестік салмағы

    G (кг/кВт)

Ескерту: берілген таңбалар оқу әдебиеттерінде әртүрлі жазылуы мүмкін; мұнда кең таралған белгілеулер қолданылды.

Мотор дегеніміз не?

Энергияны (жылу, электр және т.б.) механикалық жұмысқа айналдыратын машина мотор деп аталады.

Моторлардың негізгі түрлері

Жылулық моторлар

Жылу энергиясын механикалық жұмысқа айналдырады. Қазіргі автокөліктерде ең кең таралған топтың бірі.

Электрлік моторлар

Электр энергиясын механикалық қозғалысқа түрлендіреді. Жаңа жеңіл және ауыр жүк көліктерінде жиі қолданыла бастады.

Жылу және электр жетектерінің қатар қолданылуы буданды (гибрид) шешімдерге жол ашады.

Жылу моторларының жіктелуі

Жылу моторлары шартты түрде үш үлкен топқа бөлінеді:

  1. Бу моторлары

    Отын бу моторынан тыс орналасқан бу қазанының пешінде жағылады. Қазандағы су қайнап, буға айналады. Бу құбыр арқылы машинаның цилиндріне немесе турбина қалақшаларына беріліп, механикалық жұмыс атқарады.

  2. Іштен жану моторлары

    Жану процесі және одан алынған жылуды механикалық жұмысқа айналдыру тікелей мотор цилиндрінде жүреді. Отын жанғанда пайда болған жылу әсерінен газдар кеңейіп, поршеньге күш түсіреді. Бұл күш шатун арқылы иінді білікке беріледі де, нәтижесінде механикалық жұмыс орындалады.

  3. Буданды моторлар

    Бір автомобильде екі (немесе одан да көп) түрлі мотор түрін бірге қолдану. Мысалы, іштен жану моторы мен аккумулятордан қоректенетін электр моторы, немесе іштен жану моторы мен күн сәулесінен қуат алатын жүйелер.

Қысқаша қорытынды: қазіргі автомобиль техникасында іштен жану және электр жетектері негізгі рөл атқарады, ал қатаң экологиялық стандарттар басқару жүйелерінің күрделенуіне әсер етуде.

Ескерту: бастапқы мәтінде «курстық жұмыс 17 бет» деген белгі бар; ол мазмұндық бөлім емес болғандықтан бұл нұсқада алынып тасталды.