Аяқталмаған күрделі жөндеулерді түгендеу нақты өндірістің заттай жұмысын, онң көлемін және құнын белгілеуді білдіреді
Аяқталмаған құрылыс пен күрделі жөндеуді түгендеу
Аяқталмаған құрылысты түгендеу барысында объектінің бар-жоғы, нақты заттай көлемі және құрамы тексеріледі. Сонымен қатар оның құрамына құрал-сайманның, құрастырылмай есептен шығарылған монтаждың кіретін-кірмейтіні анықталады. Құрылыс-монтаж жұмыстарының ішінде жоспардан тыс жұмыстардың болуы да міндетті түрде айқындалады. Сондай-ақ тоқтатылған немесе уақытша тоқтатылған құрылыс объектілерінің нақты жағдайы бағаланады.
Аяқталмаған күрделі жөндеулерді түгендеу нақты орындалған жұмыстардың заттай көлемін, олардың құнын және өндірістік орындалуын белгілеуді білдіреді.
Кассаны түгендеу: ақша қаражаты және қатаң есептегі бланкілер
Нені түгендейді
- Кассадағы қолда бар ақша — нақты қайта санау арқылы.
- Қатаң есептегі бланкілер мен құжаттар — қайта есептеу арқылы (соның ішінде сақтандыру куәліктері және өзге құндылықтар).
Түгендеу нәтижелері жеке «Қолда бар ақшаны түгендеу актісімен» ресімделеді.
Өткізу тәртібі
Кассаны түгендеу кәсіпорын басшылығы әзірлеп, бекіткен кассалық операцияларды жүргізу ережесіне сәйкес жүзеге асырылады. Әдетте ол кенеттен жүргізіледі және бас бухгалтер мен кассирдің қатысуымен өтеді.
Түгендеу кезінде қолда бар ақша толық қайта саналып, кассада сақтаулы басқа да құндылықтар тексеріледі. Түгендеу басталғанға дейін кассадағы құндылықтарға пломба салынып (мөрленіп) қорғалады.
Кассирдің міндеттері
- Түгендеу сәтіне кассалық есеп беруді жасау.
- Кассалық кітап бойынша ақша қалдығын шығару.
- Барлық кіріс және шығыс құжаттары есепке енгізілгені және кассада кірістелінбеген немесе есептен шығарылмаған сома қалмағаны туралы қолхат беру.
Нәтижені рәсімдеу және салыстыру
Ақша қайта саналғаннан кейін кассадағы ақша қаражатын түгендеу актісі жасалады. Түгендеу нәтижелері кассалық кітаптағы қалдықтармен және бухгалтерлік есеп деректерімен салыстырылады.
Актке анықталған ауытқулар туралы кассирдің түсініктемесі және түгендеу нәтижесі бойынша әрі қарайғы шешім туралы кәсіпорын басшысының қарары енгізіледі.
Қосымша міндетті бақылаулар
- Кассирмен толық материалдық жауапкершілік туралы келісімшарттың бар-жоғы.
- Кассаның талапқа сай жабдықталуы (қауіпсіздік, сақтау шарттары).
- Сейф кілттерінің дубликатының қайда сақталатыны.
Есеп айырысуларды түгендеу: банк, бюджет және контрагенттер
Банктегі шоттар, несиелер, салықтар бойынша есеп айырысулар, сондай-ақ бюджетпен, қызметкерлермен (еңбекақы бойынша), жабдықтаушылармен, мердігерлермен және өзге де кредиторлармен есеп айырысулар бастапқы құжаттар негізінде түгенделеді. Бұл кезде қалдықтардың нақтылығы белгіленіп, шоттарға жатқызылған сомалар мұқият тексеріледі.
Берешек бойынша анықталатын негізгі мәселелер
- Берешектің пайда болған мерзімі және оның негізділігі.
- Талап қою мерзімінің өтіп-өтпеуі және жауапты тұлғалар.
- Дебиторлар және кредиторлармен өзара салыстыру: шот көшірмелерін алмасу және түгендеу комиссиясына ұсыну.
- Баланстан есептен шығарылған берешектер бойынша 3 жыл ішінде өндіріп алу мүмкіндігін бақылау.
Есеп айырысуларды түгендеу дебиторлық және кредиторлық берешектердің сомасын нақтылау, оларды негіздеу және қысқарту, айыппұлдар мен тұрақсыздық төлемдерінің туындауын болдырмау, сондай-ақ күмәнді қарыздар бойынша резерв қалыптастыру қажеттілігін бағалау мақсатында жүргізіледі.
Тексеруге жататын негізгі бағыттар
Есеп беруші тұлғалармен есеп айырысу
Іссапар және өкілдік шығындардың ҚР заңнамасымен белгіленген өтемақы нормаларына сәйкестігі тексеріледі. Сондай-ақ шаруашылық, өкілдік және іссапар шығындарына ақша берудің негіздемесі кәсіпорынның кассалық операциялар ережесіне сай бағаланады. Шағын кәсіпорындар бойынша тексеру 24-стандарт талаптарына сәйкес жүргізіледі.
Банкпен есеп айырысу (кредиттерді алу және өтеу)
Ағымдағы, корреспонденттік немесе жинақ шоттар бойынша банк жазбалары қосымша ақтау құжаттарымен салыстырылады. Несие сомасының есептелу мерзімі және пайыз төлемдерінің дұрыстығы тексеріледі.
Сатып алушылар, тапсырыс берушілер, жабдықтаушылар және мердігерлер
Есеп айырысулар субъект таңдаған есептік саясатқа сәйкес тексеріледі. Талап қою мерзімі әдетте 3 жыл екенін ескеру қажет: мерзім, әдетте, келісімшарт бойынша қарызды өтеу мерзімі кешіктірілген күннен бастап есептеледі.
Еңбекақы және міндетті ұсталымдар
Комиссия істелген және істелмеген уақыт үшін есептелген сомалардың дұрыстығын қарайды. Ұсталымдардың (жинақтаушы зейнетақы қорына және өзге міндетті төлемдерге) мөлшерлемелері, төлеу мерзімдері және олардың бухгалтерлік есеп шоттарында дұрыс көрсетілуі тексеріледі.
Алдағы кезең шығындары
Құжаттар бойынша шоттарда көрсетілген сомалардың негізділігі және олардың шығынға дұрыс жатқызылуы анықталады.
Фактурасыз жеткізілім және жолдағы тауарлар
Жабдықтаушылармен және мердігерлермен есеп айырысу барысында жолдағы тауарлар бойынша сомалар, сондай-ақ шот-фактурасы жоқ жеткізілімдер ерекше назарға алынады.
Мерзімі өткен дебиторлық берешек
Талап қою мерзімі өткен дебиторлық берешек кәсіпорын басшысының шешімі бойынша резерв есебінен есептен шығарылады. Егер резерв құрылмаған болса, берешек шаруашылық қызмет нәтижесіне жатқызылады және салық салу кезінде тиісті түзетулер енгізіледі.
Инвестицияларды түгендеу
Инвестицияларды түгендеу кезінде құнды қағаздарға жұмсалған шығындарды растайтын құжаттар, олардың дұрыс ресімделуі, баланста көрсетілген құнның нақтылығы мен уақтылығы, сондай-ақ құнды қағаздар бойынша алынған табыстардың бухгалтерлік есепте толық көрсетілуі тексеріледі.
Материалдық емес активтерді түгендеу
Материалдық емес активтерді түгендеу барысында олардың есепте дұрыс әрі уақтылы танылуы және субъектінің пайдалану құқығын растайтын құжаттардың (патент, лицензия, тауарлық таңба және т.б.) қолда бар болуы тексеріледі.
Сондай-ақ материалдық емес активтерді қабылдау-тапсыру актілерінің бар-жоғы және уақтылы рәсімделуі, бастапқы құны, амортизациялық аударымдарды анықтау мен есептеу дұрыстығы және басқа да қажетті деректер қаралады.